| YouTube Channel

चुक्षुत्सितुम् (cukSutsitum)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्षुदिर् सम्पेषणे”@} 2 क्षोदकः-दिका, क्षोदकः-दिका, 3 चुक्षुत्सकः-त्सिका, चोक्षुदकः-दिका
क्षोत्ता-त्री, क्षोदयिता-त्री, चुक्षुत्सिता-त्री, चोक्षुदिता-त्री
4 क्षुन्दन्-ती, क्षोदयन्-न्ती, चुक्षुत्सन्-न्ती
-- क्षोत्स्यन्-न्ती-ती, क्षोदयिष्यन्-न्ती-ती, चुक्षुत्सिष्यन्-न्ती-ती
-- क्षुन्दानः, क्षोदयमानः, चुक्षुत्समानः, चोक्षुद्यमानः
क्षोत्स्यमानः, क्षोदयिष्यमाणः, चुक्षुत्सिष्यमाणः, चोक्षुदिष्यमाणः
5 क्षुत्-क्षुद्-क्षुदौ-क्षुदः
-- -- -- 6 क्षुण्णः-क्षुण्णम् 7 -क्षुण्णवान्
क्षोदितः, चुक्षुत्सितः, चोक्षुदितः-तवान्
8 क्षुदः, 9 प्रक्षोदी, क्षोदः, चुक्षुत्सुः, चोक्षुदः
क्षोत्तव्यम्, क्षोदयितव्यम्, चुक्षुत्सितव्यम्, चोक्षुदितव्यम्
क्षोदनीयम्, क्षोदनीयम्, चुक्षुत्सनीयम्, चोक्षुदनीयम्
क्षोद्यम्, क्षोद्यम्, चुक्षुत्स्यम्, चोक्षुद्यम्
ईषत्क्षोदः-दुःक्षोदः-सुक्षोदः
-- -- क्षुद्यमानः, क्षोद्यमानः, चुक्षुत्स्यमानः, चोक्षुद्यमानः
क्षोदः, क्षोदः
चुक्षुत्सः, चोक्षुदः
क्षोत्तुम्, क्षोदयितुम्, चुक्षुत्सितुम्, चोक्षुदितुम्
क्षुत्तिः, क्षोदना, चुक्षुत्सा, चोक्षुदा
क्षोदनम्, क्षोदनम्, चुक्षुत्सनम्, चोक्षुदनम्
क्षुत्त्वा, क्षोदयित्वा, चुक्षुत्सित्वा, चोक्षुदित्वा
10 प्रक्षुद्य, प्रक्षोद्य, प्रचुक्षुत्स्य, प्रचोक्षुद्य
क्षोदम् २, क्षुत्त्वा २, क्षोदम् २, क्षोदयित्वा २, चुक्षुत्सम् २, चुक्षुत्सित्वा २, चोक्षुदम् २
चोक्षुदित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३१४)
02
=>
 (७-रुघादिः-१४४३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[१। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वम्। चर्त्वम्।]]
04
=>
 [[२। ‘रुधादिभ्यः श्नम्, (३-१-७८) इति श्नम्, श्नमो मित्त्वात् अन्त्यादचः परो भवति। ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११) इत्यकारलोपः।]]
05
=>
 [[३। ‘वाऽवसाने’ (८-४-५६) इति चर्त्वविकल्पः।]]
06
=>
 [[४। ‘रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः’ (८-२-४२) इति निष्ठातकारस्य, धातुदकारस्य च नत्वम्। णत्वम्, ष्टुत्वं च।]]
07
=>
 [[आ। ‘तैर्वृक्णरुग्णसंभुग्नक्षुण्णभिन्नविपन्नकैः। निमग्नोद्विग्नसंह्रीणैः पप्रे दीनैश्च मेदिनी।।’ भ। का। ४-४२।]]
08
=>
 [[५। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
09
=>
 [[६। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये गम्यमाने णिनिः।]]
10
=>
 [पृष्ठम्०३२९+ २६]
1 {@“क्षुध बुभुक्षायाम्”@} 2 क्षोधकः-धिका, क्षोधकः-धिका, 3 चुक्षुत्सकः-त्सिका, चोक्षुधकः-धिका
क्षोद्धा-द्ध्री, क्षोधयिता-त्री, चुक्षुत्सिता-त्री, चोक्षुधिता-त्री
4 क्षुध्यन् 5 -न्ती, क्षोधयन्-न्ती, चुक्षुत्सन्-न्ती
-- क्षोत्स्यन्-न्ती-ती, क्षोधयिष्यन्-न्ती-ती, चुक्षुत्सिष्यन्-न्ती-ती
-- -- क्षोधयमानः, -- चोक्षुध्यमानः
-- क्षोधयिष्यमाणः, -- चोक्षुधिष्यमाणः
क्षुत्-क्षुध्-क्षुधौ-क्षुधः
-- -- 6 क्षुधितम्-तः, क्षोधितः, चुक्षुत्सितः, चोक्षुधितः-तवान्
7 क्षुधः, 8 क्षोधुकः, क्षोधः, चुक्षुत्सुः, चोक्षुधः
क्षोद्धव्यम्, क्षोधयितव्यम्, चुक्षुत्सितव्यम्, चोक्षुधितव्यम्
क्षोधनीयम्, क्षोधनीयम्, चुक्षुत्सनीयम्, चोक्षुधनीयम्
क्षोध्यम्, क्षोध्यम्, चुक्षुत्स्यम्, चोक्षुध्यम्
ईषत्क्षोधः-दुःक्षोधः-सुक्षोधः
-- -- क्षुध्यमानः, क्षोध्यमानः, चुक्षुत्स्यमानः, चोक्षुध्यमानः
9 क्षोधः, क्षोधः, चुक्षुत्सः, चोक्षुधः
क्षोद्धुम्, क्षोधयितुम्, चुक्षुत्सितुम्, चोक्षुधितुम्
10 क्षुत्-क्षुधा, क्षोधना, चुक्षुत्सा, चोक्षुधा
क्षोधनम्, क्षोधनम्, चुक्षुत्सनम्, चोक्षुधनम्
11 क्षुधित्वा 12 क्षोधित्वा क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सित्वा, चोक्षुधित्वा
सङ्क्षुध्य, प्रक्षोद्ध्य, प्रचुक्षुत्स्य, प्रचोक्षुध्य
क्षोधम् २, क्षुधित्वा २-क्षोधित्वा २, क्षोधम् २, क्षोधयित्वा, चुक्षुत्सम् २, चुक्षुत्सित्वा २, चोक्षुधम् २
चोक्षुधित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३१५)
02
=>
 (४-दिवादिः-११९०। अक। अनि। पर।)
03
=>
 [[१। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वम्। तेनाङ्गस्य गुणो न। चर्त्वम्। एवमेव सर्वत्र सन्नन्ते प्रक्रिया बोध्या।]]
04
=>
 [[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङिद्वद्भावात् अङ्गस्य गुणो न। ‘शप्श्यनोर्नित्यम्’ (७-१-८१) इति नित्यं नुम्।]]
05
=>
 [[आ। ‘शक्यन् गर्वमशक्यमानमनसाम् आस्विद्यदास्योऽक्रुधं क्षुध्यद्भक्तदमाप मालिकवरं शुद्धं स सिद्धेप्सितम्।।’ धा। का। २-६३। ‘का त्वमेकाकिनी भीरु निरन्वयजने वने। क्षुध्यन्तोऽप्यघसन् व्यालास्त्वामपालां कथं न वा।।’ भ। का। ५-६६।]]
06
=>
 [[३। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इति क्त्वानिष्ठयोः नित्यम् इट्।]]
07
=>
 [[४। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) लक्षणः कप्रत्ययः कर्तरि।]]
08
=>
 [[५। ‘लषपत--’ (३-२-१५४) इत्यादिना विहितः उकञ् अस्यापीष्यते--इति क्षीरस्वामी।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०३३०+ २२]
10
=>
 [[१। ‘स्त्रियां क्तिन्’ (३-३-९४) इत्यधिकारे ‘सम्पदादिभ्यः क्विप्’ (वा। ३-३-९४) इति क्विप्, क्तिनोऽपवादः। ‘आपं चैव हलन्तानाम्’ इत्यनेन टाप्। ‘या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता।’ इति देवीमाहात्म्यम्।]]
11
=>
 [[२। ‘वसतिक्षुधोरिट्’ (७-२-५२) इतीट् क्त्वायाम्। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]
12
=>
 [[आ। ‘पवितोऽनुगुणैर्वातैः शीतैः पूत्वा पयोनिधौ। बभञ्जाध्युषितं भूयः क्षुधित्वा पत्रिभिर्वनम्।।’ भ। का। ९-३९।]]