चुक्रं (cukraM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचुक्रं, (चकते तृप्यत्यनेन इति । चक + “चकि-रम्योरुच्चोपधायाः ।” उणां । २ । १४ । इतिरक् उपधाया उच्च ।) अम्बद्रव्यविशेषः । महादाइति ख्यातम् । तत्पर्य्यायः । तिन्तिडीकम् २वृक्षाम्लम् ३ । इत्यमरः । २ । ९ । ३५ ॥
चुक्र-कम् ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
महाम्लम् ५ ।इति जटाधरः ॥
(अम्लवृक्षकम् ६ । इति भाव-प्रकाशः । १ । १ ॥
) पत्रशाकविशेषः । चुक इतिभाषा ॥
तत्पर्य्यायः । चुक्रवास्तूकम् २ लिकु-चम् ३ अम्लवास्तुकम् ४ दलाम्लम् ५ अम्ल-शाकाख्यम् ६ अम्लादि ७ हिलमोचिका ८ ।अस्य गुणाः । अम्लपत्रत्वम् । लघुत्वम् । उष्ण-त्वम् । वातगुल्मनाशित्वम् । रुच्यग्नीषत्पित्त-कारित्वम् । पथ्यत्वम् । तत्पर्य्यायगुणाः ।“चुक्रिया स्यात्तु पत्राम्ला रोचनी शतवेधिनी ।चुक्रा त्वम्लतरा स्वाद्बी वातध्नी कफपित्तकृत् ॥
रुच्या लघुतरा पाके वृन्ताके नातिरोचनी ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
(“चुक्रमत्यम्लमुष्णञ्च दीपनं पाचनं परम् ।शूलगुल्मविबन्धामवातश्लेष्महरं परम् ॥
वमितृष्णास्यवैरस्यहृत्पीडावह्निमान्द्यहृत् ॥
”इति शब्दार्थचिन्तामणिधृतवैद्यकम् ॥
)काञ्जिकप्रभेदः । तत्पर्य्यायः । सहस्रवेधम् २रसाम्लम् ३ चुक्रवेधकम् ४ शाकाम्लभेदनम् ५चन्द्रम् ६ अम्लसारम् ७ चुक्रिका ८ । अस्यगुणाः । तिक्तत्वम् । अम्लत्वम् । स्वादुत्वम् ।कफपित्तनासिकारोगदुर्गन्धशिरोरोगनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
सन्धानविशेषः । यथा, “यन्मस्त्वादिशुचौ भाण्डे सगुडक्ष्रौद्रकाञ्जिकम् ।धान्यराशौ त्रिरात्रस्थं शुक्तं चुक्रं तदुच्यते ॥
द्विगुणं गुडमध्वारनालमस्तु क्रमादिह ॥
”इति परिभाषा ॥
(अस्य लक्षणं यथा, --“विनष्टे संहितो यस्तु तच्चुक्रमभिधीयते ॥
”इति शार्ङ्गधरे मध्यखण्डे दशमेऽध्याये ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.