चुक्र (cukra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चुक्र m.
  (-क्रः)
	 1. Sorrel.
	 2. Sourness.
	 n.
  (-क्रं)
	 1. Acid seasoning.
	 2. Vine-
gar made by the acetous fermentation of grain. 
	 f.
  (-का or -क्री)
	 1.
Indian sorrel,  (Rumex vesicarius.)
	 2. Hogplum. 
	 3. The tamarind.
E.
  चक् to satisfy,  Unadi affix रक्,  and the radical vowel changed to
उ
 also with कन् चुक्रक.

Capeller Eng

English

 चुक्र s.
  a kind of vinegar or the Indian sorrel.

Yates

English

 चुक्र (क्रः) 1.
m.
  Sorrel,  sourness.
f.
 
(क्रा) Indian sorrel
 hog-plumb
tamarind.
n.
  Acid seasoning.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चुक्र 	-	 cukra 	-	 m.
 n.
  	-	  vinegar made by acetous fermentation
चुक्र 	-	 cukra 	-	 m.
 n.
  	-	  sorrel

Wilson

English

 चुक्र
m.
  (-क्रः)
1 Sorrel.
2 Sourness.
n.
  (-क्रं)
1 Acid seasoning.
2 Vinegar made by the acetous fermentation of grain. 
f.
  (-क्रा or क्री)
1 Indian sorrel,  (Rumex vesicarius.)
2 Hogplum. 
3 The tamarind.
E.
  चक to satisfy,  Uṇādi affix रक्,  and the radical vowel changed to
उ
 also with कन्,  चुक्रक.

Apte

English

चुक्रः [cukrḥ],  [चक्-रक् अत उत्वं च Uṇ.*
  2.15]

A kind of cane or sorrel.

Sourness. -क्रम् Sourness,  acidity. Comp.
   -अम्लम् vinegar made by the acetous fermentation of grain. 

(म्ला) a tamarind tree.

a kind of sour rice-gruel. -फलम् the tamarind fruit. -वास्तूकम् woodsorrel.

Apte 1890

English

 चुक्रः [चक्-रक् अत उत्वं च Uṇ. 2. 15] 1 A kind of cane or sorrel. 
2 Sourness. 
क्रं Sourness,  acidity. 
Comp. 
अम्लं vinegar made by the acetous fermentation of grain. (
म्ला) {1} a tamarind tree. {2} a kind of sour rice-gruel. 
फलं the tamarind fruit. 
वास्तूकं wood-sorrel. 

Monier Williams Cologne

English

 चुक्र mn.  [L. ] vinegar made by acetous fermentation (of grain or of -फल),  Hariv.
  8439 ff. 
 Suśr.
 

 sorrel

 चुक्र n.
  =
  -वेधक,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 चुक्र चुक्र,  अस्,  अम्,  m. n. (said to be fr.
rt. चक्),  vinegar made by the acetous fermentation
of grain
 acid seasoning
 sourness
 Indian sorrel, 
Rumex Vesicarius
 (ई),  f. = चाङ्गेरी,  Oxalis Pusilla
(आ),  f. the tamarind tree.
—चुक्र-फल,  अम्,  n.
the tamarind fruit.
—चुक्र-वास्तूक,  अम्,  n. wood-
sorrel.
—चुक्र-वेधक,  अम्,  n. a kind of sour
rice-gruel.
—चुक्राम्ल (°र-अम्°),  अम्,  n. vinegar
made by the acetous fermentation of grain
 (आ),  f.
a kind of wood-sorrel,  = अम्ललोणिका
 a tamarind
tree
 a kind of sour rice-gruel.

Macdonell

English

 चुक्र cukra,  m.
  n.
  (?) fruit vinegar (made esp. 🞄from the tarmarind)
 sorrel.

Benfey

English

 चुक्र चुक्र,  m.
  A kind of vinegar, 
made of fruits,  Suśr. 2,  365,  17.

Apte Hindi

Hindi

चुक्रः
पुं*
  - "चक् -  रक्,   अत उत्वं च"
एक प्रकार की अम्लबेत या अम्ललोणिका

चुक्रः
पुं*
  - "चक् -  रक्,   अत उत्वं च"
खटास

चुक्रम्
नपुं*
   - -
"खटास,    अम्लता"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चुक्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಳಿಹಬ್ಬೆ ಗಿಡ
चुक्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಳಿ /ಆಮ್ಲರಸ
निष्पत्तिः - > चक (तृप्तौ) - "रक्" उत्वं च (उ० २-१४)
चुक्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣು

L R Vaidya

English

 cukra {% (I) m. %} A kind of cane.

 cukra {% (II) n. %} Sourness,  acidity.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 cukra,  nt.,  in Mvy 〔5712〕 = Tib. tshva,  which is said to mean only salt
 no such mg. otherwise recorded for cukra
 the preceding word is amlaḥ,  which goes much better with the regular Skt. mg. of cukra
 lavaṇam occurs 〔5709〕. Cf. śulukaḥ,  defined in the same way.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyur po
१) अम्ल २) चुक्र

skyur mo
१) अम्बिलक २) अम्ल ३) चुक्र ४) जम्भ (?)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम् ।
कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ॥ ४१५ ॥
चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम् ।
महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ॥ ४१६ ॥
तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं च वेषवार उपस्करः ।
-wordlist-
 
काञ्चिक (क्ली),  काञ्जिक (क्ली),  धान्याम्ल (क्ली),  अरनाल (क्ली),  तुषोदक (क्ली),  कुल्माष (क्ली),  अभिषुत (क्ली),  अवन्तिसोम (क्ली),  शुक्त (क्ली),  कुञ्जल (क्ली),  चुक्र (पुंक्ली),  धातुघ्न (क्ली),  उन्नाह (क्ली),  रक्षोघ्न (क्ली),  कुण्डगोलक (क्ली),  महारस (क्ली),  सुवीराम्ल (क्ली),  सौवीर (क्ली),  म्रक्षण (क्ली),  तैल (क्ली),  स्नेह (पुंक्ली),  अभ्यञ्जन (क्ली),  वेषवार (पुं),  उपस्कर (पुं)

--source--
 
स्यात्तिन्तिडीकं तु चुक्रं वृक्षाम्लं चाम्लवेतसे ॥ ४१७ ॥
-wordlist-
 
तिन्तिडीक (क्ली),  चुक्र (पुंक्ली),  वृक्षाम्ल (क्ली),  अम्लवेतस (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चुक्रं,  क्ली,
   (चकते तृप्यत्यनेन इति । चक + “चकि-रम्योरुच्चोपधायाः ।” उणां । २ । १४ । इतिरक् उपधाया उच्च ।) अम्बद्रव्यविशेषः । महादाइति ख्यातम् । तत्पर्य्यायः । तिन्तिडीकम् २वृक्षाम्लम् ३ । इत्यमरः । २ । ९ । ३५ ॥
 चुक्र-कम् ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
 महाम्लम् ५ ।इति जटाधरः ॥
 (अम्लवृक्षकम् ६ । इति भाव-प्रकाशः । १ । १ ॥
) पत्रशाकविशेषः । चुक इतिभाषा ॥
 तत्पर्य्यायः । चुक्रवास्तूकम् २ लिकु-चम् ३ अम्लवास्तुकम् ४ दलाम्लम् ५ अम्ल-शाकाख्यम् ६ अम्लादि ७ हिलमोचिका ८ ।अस्य गुणाः । अम्लपत्रत्वम् । लघुत्वम् । उष्ण-त्वम् । वातगुल्मनाशित्वम् । रुच्यग्नीषत्पित्त-कारित्वम् । पथ्यत्वम् । तत्पर्य्यायगुणाः ।“चुक्रिया स्यात्तु पत्राम्ला रोचनी शतवेधिनी ।चुक्रा त्वम्लतरा स्वाद्बी वातध्नी कफपित्तकृत् ॥
रुच्या लघुतरा पाके वृन्ताके नातिरोचनी ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
 * ॥
(“चुक्रमत्यम्लमुष्णञ्च दीपनं पाचनं परम् ।शूलगुल्मविबन्धामवातश्लेष्महरं परम् ॥
वमितृष्णास्यवैरस्यहृत्पीडावह्निमान्द्यहृत् ॥
”इति शब्दार्थचिन्तामणिधृतवैद्यकम् ॥
)काञ्जिकप्रभेदः । तत्पर्य्यायः । सहस्रवेधम् २रसाम्लम् ३ चुक्रवेधकम् ४ शाकाम्लभेदनम् ५चन्द्रम् ६ अम्लसारम् ७ चुक्रिका ८ । अस्यगुणाः । तिक्तत्वम् । अम्लत्वम् । स्वादुत्वम् ।कफपित्तनासिकारोगदुर्गन्धशिरोरोगनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 * ॥
 सन्धानविशेषः । यथा, “यन्मस्त्वादिशुचौ भाण्डे सगुडक्ष्रौद्रकाञ्जिकम् ।धान्यराशौ त्रिरात्रस्थं शुक्तं चुक्रं तदुच्यते ॥
द्विगुणं गुडमध्वारनालमस्तु क्रमादिह ॥
”इति परिभाषा ॥
(अस्य लक्षणं यथा,  --“विनष्टे संहितो यस्तु तच्चुक्रमभिधीयते ॥
”इति शार्ङ्गधरे मध्यखण्डे दशमेऽध्याये ॥
)

 चुक्रः,  पुं,
   (चकते तृप्यतेऽनेनेति । चक + रक् उप-धाया उच्च ।) अम्लः । अम्लवेतसः । इति विश्वः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चुक्र न०
  चक--रक् अत उत्त्वञ्च । १ अम्लरसे २ अम्लवेतसपु०  विश्वः २ शाकभेदे,  (चुकापालङ्ग) ३ शुक्तभेदे चशब्दार्थचि० । “चुक्रमत्यम्लमुष्णञ्च दीपनं पाचनपरम् । शूलगुल्मविबन्धामवातश्लेष्महरम परम् ।वमितृष्णास्यवैरस्यहृत् पीडावह्निमान्द्यहृत्” भावप्र० ।५ काञ्चिकप्रभेदे । ६ रसाम्ले ७ सन्धानविशेषे शब्दार्थचि०“यन्मस्त्वादि शुचौ भाण्डे सगुडं क्षौद्रकाञ्जिकम् ।धान्यराशौ त्रिरात्रस्थं शुक्तं चुक्रं तदुच्यते । द्विगुणंगुडमध्वारनालमस्तुक्रमादिह” वैद्यकपरिभाषा । ततःदृढा भावे इमनिच् । चुक्रिमन् अम्लत्वे पु०
  । स्वार्थेक संज्ञायां वा कन् । चुक्रक तत्रार्थे । (चुकपालङ्)शाके न०
  ।

Capeller

German

 चुक्र Fruchtessig
 Sauerampfer.

Burnouf

French

 चुक्र चुक्र m.
  acidité.
		 Oseille. -- F. चुक्रा et
चुक्री oxalis monadelpha,  bot. -- N. चुक्र assaisonnement
acide.
चुक्रिका f.
  oxalis monadelpha ou rumex vesicarius,  esp.
d'oseille.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.