| YouTube Channel

चीव (cIva)

 
शब्दसागरः
English
चीव r. 10th cl. (चीवयति-ते)
1. To shine.
2. To speak. (ऋ) चीवृ r. 1st cl.
(चीवति-ते)
1. To take.
2. To wear. चु-उभ-सक-सेट् पक्षे भ्वादि ।
Wilson
English
चीव r. 10th cl. (चीवयति) To shine.
2 To speak. (-ऋ, ) चीवृ r. 1st cl. (चीवति-ते)
1 To take.
2 To wear.
Apte Hindi
Hindi
चीव
"भ्वा* उभ* , " - -
"पहनना, ओढना"
चीव
"भ्वा* उभ* , " - -
"लेना, ग्रहण करना"
चीव
"भ्वा* उभ* , " - -
पकड़ना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 चीव्
मूलधातुः:
 चीव
धात्वर्थः:
 भाषायाम्
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 चीवयति-ते
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चीव, ऋ ञ ग्रहणे । संवृतौ । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
(भ्वां-उभं-सकं-सेट् ।) ऋ, अचिचीवत् ।ञ, चीवति चीवते वल्कलं भिक्षुः । गृह्णातिपरिदधाति वेत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥
चीव, क दीप्तौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-अकं-सेट् ।) क, चीवयति । इति दुर्गा-दासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चीव ग्रहणे संवृतौ च
भ्वा०
उभ०
सक०
 सेट् । चीवति तेअचीवीत् अचीविष्ट । चिचीव चिचीये ऋदित् । अचि-चीवत् त ।
चीव दीप्तौ चुरा०
उभ०
सक०
 सेट् । चीवयति ते अचीचिवत् त
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
चीवँ चीव आदान, संवरणयोः
- [ चीवते, चीवति ] चीवृ इति दुर्गः- अचिचीवत् छित्वरादौ (द्र0 उ0 31) चीवरं मुनिवासः 850
धातुवृत्तिः
Sanskrit
चीवँ चीव (अर्थः) आदान, संवरणयोः
( चावति चिचीव चीविता चिचीविषति चेचीच्यते चीवयति अचिचीवत् चीवते चिचीवे ) इत्यादि उद्भावित्वान्नास्य यङ्लुगस्ति अतृदिदित्येके ( चीवरम् ) "छित्वर'' इत्यादिना वरचि वलोपः चिनोतेर्वा निपातनम् ( संचीवरयते भिक्षुः ) चीवरमर्जयति वरिधत्त इति वार्थः "पुच्छभाण्डचीवराण्णिङ्'' इति तत्र चीवरादर्जने परिधाने चेति वृत्तिः अयं चुरादौ च 864
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चीव भाषार्थः”@} 2 3 अस्य धातोरास्वदीयत्वेन, ‘आ स्वदः सकर्मकात्’ 4 इति वचनात्, कर्मसंज्ञकार्थान्वय्यर्थबोधकत्व एव णिज् भवति।
अकर्मकत्वे तु नेति बोद्धव्यम्।]] चीवकः-विका, चिचीवयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककीटयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 चीवनम्, ।
क्विपि, 7 च्यूः-च्युवौ- च्युवः
इति रूपाणि।
8
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५३१)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१७७५। सक। सेट्। उभ। आस्वदीयः)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (ग। सू। चुरादौ)
05
=>
 (१९४)
06
=>
 [[B। ‘नाहं बर्हयताऽस्म्यबल्ह्यमपि भोः सर्वैरिदं गोप्यते तांस्त्वं धूपय विच्छयन् क इव न त्वच्चीवनात् पोथयेत्।।’ धा। का। ३। ४४।]]
07
=>
 [[३। क्विपि, णिलोपे, ‘च्छ्वोः शूडनुनासिके च’ (६-४-१९) इति वकारस्य ऊठि, यणि रूपम्।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०५१७+ ३३]