| YouTube Channel

चिल्लः (cillaH)

 
Apte Hindi
Hindi
चिल्लः
पुं*
 - चिल्ल् - अच्
चील
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चिल्लः, चिल्ला, आजः, कामायुः, क्वणितेक्षणः, खगेन्द्रः, खगेश्वरः, शकुनः, दाक्षाय्यः
noun
गृध्रजातीयः महान् खगः यः गृध्राद् लघुः अस्ति।
"चिल्लः मांसभक्षी खगः अस्ति।/चिल्लः आखेटकः खगः अस्ति। "
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चिल्लः
Root: चिल्ल
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ blear-eyed
⇒ Bengal kite
⇒ kite [Bengal kite]
Shloka(s):
2|5|21|2 ► आतायिचिल्लौ दाक्षाय्यगृध्रौ कीरशुकौ समौ॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|21|2 ⇢ आतायी (आतायिन्) (पुं)
➠ 2|5|21|2 ⇢ चिल्लः (चिल्ल) (पुं) ⇒ blear-eyed, Bengal kite, kite [Bengal kite]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चिल्लः,
पुं,
 (चिल्लति हावभावेन उड्डीयते इति ।चिल्ल + अच् ।) पक्षिविशेषः । चिल् इतिभाषा ॥
तत्पर्य्यायः । आतायी २ । इत्यमरः ।२ । ५ । २१ ॥
शकुनिः ३ आतापी ४ । इतिहेमचन्द्रः ॥
खभ्रान्तिः ५ कण्ठनीडकः चिरम्भणः ७ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, विष्णु-धर्म्मोत्तरे ।“गृध्रः कङ्कः कपोतश्च उलूकः श्येन एव च ।चिल्लश्च चर्म्मचिल्लश्च भासः पाण्डर एव च ॥
”क्लिन्ने चक्षुषी अस्य । “क्लिन्नस्य चिल्पिल्लश्चास्य चक्षुषी ।” ५ । २ । ३३ । इत्यस्य वार्त्तिंइति चिलादेशो लप्रत्ययश्च ।) क्लिन्नचक्षुः ।क्लिन्ननेत्रयुक्ते त्रि । इति मेदिनी । ले, १६ ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चिल्ल शथिल्ये भावकरणे च”@} 2 भावकरणम् = अभिप्रायाविष्कारः।
चिल्लकः-ल्लिका, चिल्लकः-ल्लिका, चिचिल्लिषकः-षिका, चेचिल्लकः-ल्लिका
चिल्लिता-त्री, चिल्लयिता-त्री, चिचिल्लिषिता-त्री, चेचिल्लिता-त्री
चिल्लन्-न्ती, चिल्लयन्-न्ती, चिचिल्लिषन्-न्ती
-- चिल्लिष्यन्-न्ती-ती, चिल्लयिष्यन्-न्ती-ती, चिचिल्लिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चिल्लयमानः, चिल्लयिष्यमाणः, चेचिल्ल्यमानः, चेचिल्लिष्यमाणः
3 चिल्-चिल्लौ-चिल्लः
-- -- -- चिल्लितम्-तः, चिल्लितः, चिचिल्लिषितः, चेचिल्लितः-तवान्
4 चिल्लः, चिल्लः, चिचिल्लिषुः, चेचिल्लः
चिल्लितव्यम्, चिल्लयितव्यम्, चिचिल्लिषितव्यम्, चेचिल्लितव्यम्
चिल्लनीयम्, चिल्लनीयम्, चिचिल्लिषणीयम्, चेचिल्लनीयम्
5 चिल्ल्यम्, चिल्ल्यम्, चिचिल्लिष्यम्, चेचिल्ल्यम्
ईषच्चिल्लः-दुश्चिल्लः-सुचिल्लः
-- -- -- चिल्ल्यमानः, चिल्ल्यमानः, चिचिल्लिष्यमाणः, चेचिल्ल्यमानः
चिल्लः, चिल्लः, चिचिल्लिषः, चेचिल्लः
चिल्लितुम्, चिल्लयितुम्, चिचिल्लिषितुम्, चेचिल्लितुम्
6 चिल्ला, चिल्लना, चिचिल्लिषा, चेचिल्ला
चिल्लनम्, चिल्लनम्, चिचिल्लिषणम्, चेचिल्लनम्
चिल्लित्वा, चिल्लयित्वा, चिचिल्लिषित्वा, चेचिल्लित्वा
विचिल्ल्य, प्रचिल्ल्य, प्रचिचिल्लिष्य, प्रचेचिल्ल्य
चिल्लम् २, चिल्लित्वा २, चिल्लम् २, चिल्लयित्वा २, चिचिल्लिषम् २, चिचिल्लिषित्वा २, चेचिल्लम् २
चेचिल्लित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५२८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-५३३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[३। ‘संयोगान्तस्य--’ (८-२-२३) इति लकारस्य लोपः।]]
04
=>
 [[B। ‘मूलं फलं वाऽप्यदतामचुल्लतां प्रफुल्लभक्त्युन्नतिचिल्लचेतसाम्।।’ धा। का। १। ६८। चिल्लचेतसाम् = आर्द्रीभवन्मनसाम्--इत्यर्थः।]]
05
=>
 [पृष्ठम्०५१४+ २३]
06
=>
 [[१। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यकारप्रत्ययः।]]