धातुः: चिर्
मूलधातुः: चिरि
धात्वर्थः: हिंसायाम्
गणः: स्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: चिरिणोति
अनुबन्धादिविशेषः: इकारान्तः,छान्दसः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“चिरि हिंसायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> अयं धातुश्छान्दसः। </li> <li>भाषायामपीत्येके। </li> <li>द्व्यच्कोऽयं धातुः। </li> <li>इकारः न इत्संज्ञकः। </li> <li>अत एव, ‘दरिद्राजागृदीधीङामनेकाच्त्वं चिरेर्जिरेः। </li> <li>अदन्तोर्णोतिवेवीङां स्मर्यते णेस्तथोलडेः।।’ इत्यभियुक्तोक्तिः सङ्गच्छते। </li> <li>अनेकाच्त्वाद् यङ् न। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> चिरायकः-यिका, चिरायकः-यिका, <a href="#foot_krm04">4</a> चिचिरयिषकः-षिका;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> <a href="#foot_krm06">6</a> चिरयिता-त्री, चिराययिता-त्री, चिचिरयिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> चिर्णिवन्-ती, चिराययन्-न्ती, चिचिरयिषन्-न्ती;</li> <li> चिरयिष्यन्-न्ती-ती, चिराययिषिष्यन्-न्ती-ती, चिचिरयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- चिराययमाणः, चिराययिषिष्यमाणः;</li> <li> -- <a href="#foot_krm08">8</a> चिरित्-चिरितौ-चिरितः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm09">9</a> चिरीतम्-तः, <a href="#foot_krm10">10</a> चिरायितम्-तः, चिचिरयिषितः-तवान्;</li> <li> चिरयः, चिरायः, चिचिरयिषुः;</li> <li> चिरयितव्यम्, चिराययितव्यम्, चिचिरयिषितव्यम्;</li> <li> चिरयणीयम्, चिरायणीयम्, चिचिरयिषणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> चिरेयम्, चिराय्यम्, चिचिरयिष्यम्;</li> <li> ईषच्चिरयः-दुश्चिरयः-सुचिरयः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm12">12</a> चिरीयमाणः, चिराय्यमाणः;</li> <li> चिचिरयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> चिरयः, चिरायः, चिचिरयिषः;</li> <li> चिरयितुम्, चिराययितुम्, चिचिरयिषितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> चिरितिः, चिरायणा, चिचिरयिषा;</li> <li> <a href="#foot_krm15">15</a> चिरयणम्, चिरायणम्, चिचिरयिषणम्;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> चिरयित्वा, चिराययित्वा, चिचिरयिषित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm17">17</a> विचिरित्य, विचिराय्य, विचिचिरयिष्य;</li> <li> चिरायम् २, चिरयित्वा २, चिरायम् २, चिराययित्वा २, चिचिरयिषम् २;</li> <li> चिचिरयिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (५२६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (५-स्वादिः-१२७७। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[२। ण्वुलि परतः, ‘अचो ञ्णिति’ (७-२-११५) इति वृद्धौ, आयादेशः। एवं णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। धातोरुदात्तत्वेन सन इडागमे, द्वित्वे, अङ्गस्य गुणायादेशयोः सतोः ‘चिचिर- यिषकः’ इति रूपम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र बोद्ध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०५१२+ २१]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘सार्वधातुकार्धधातुकयोः’ (७-३-८४) इति गुणे, अयादेशे च रूपम्। एवं तव्यानीयरादिषु च बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[२। ‘स्वादिभ्यः--’ (३-१-६३) इति श्नुः विकरणप्रत्ययः, ‘हुश्नुवोः सार्वधातुके’ (६-४-८७) इति यणादेशे, ‘अट्कुप्वाङ्नुम्--’ (८-४-२) इति णत्वे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[३। क्विपि, ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुक्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[४। निष्ठायामिडागमे, अङ्गस्य-इटश्च, ‘अकः सवर्णे-’ (६-१-१०१) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[५। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णेर्लोपः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[६। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति गुणः।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[७। यकि, ‘अकृत्सार्वधातुकयोः--’ (७-४-२५) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[८। भावे ‘एरच्’ (३-३-५६) इति अच्। घञपवादः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[९। क्तिनि, ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[आ। ‘क्ष्मां दघ्नुवन् मखचमिव्यसनानि रिण्वन् ऋक्षिण्वतां चिरयणैरपथं जिरिण्वन्।’ धा। का। २ ७१।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[१०। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति क्त्वायाः कित्त्वनिषेधाद् गुणायादेशयो रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [पृष्ठम्०५१३+ २४]</li></ul>

चिरि (चि꣡रि꣡ हिंसायाम् - स्वादिः - सेट्)
ल्युट् = चिरयणम्
अनीयर् = चिरयणीयः - चिरयणीया
ण्वुल् = चिरायकः - चिरायिका
तुमुँन् = चिरयितुम्
तव्य = चिरयितव्यः - चिरयितव्या
तृच् = चिरयिता - चिरयित्री
क्त्वा = चिरयित्वा
ल्यप् = प्रचिरित्य
क्तवतुँ = चिर्यितवान् - चिर्यितवती
क्त = चिर्यितः - चिर्यिता
शतृँ = चिरिण्वन् - चिरिण्वती

चिरिविल्वः, पुं, (चिरविल्वः । पृषोदरादित्वात्साधुः ।) चिरविल्वः । करञ्जवृक्षः । इत्य-मरटीकायां भरतः ॥


चिरिविल्व m. (-ल्वः) A tree: see चिरविल्व
 E. चिरि a parrot, and विल् to
break, affix व.


चिरिविल्व पु० चिरविल्व + पृषो० । करञ्जकवृक्षे भावप्र० ।

चिरिविल्व
m. (-ल्वः) A tree: see चिरविल्व.
E. चिरि a parrot, and विख to break, affix व.


चिरि-विल्व (ल्वः) 1.
m. A tree.


चिरिविल्व (cirivilva)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्