| YouTube Channel

चिप्पः (cippaH)

 
Apte
English
चिप्पः [cippḥ], A disease of the finger nail
also चिप्य.
Apte 1890
English
चिप्पः A disease of the fingernail
also चिप्य.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चिप्पः,
पुं,
 (चिक्वति पीडयति अङ्गुलिमिति । चिक्व+ अच् । निपातनात् क्कस्थाने प्पागमे साधुः ।)नखरोगविशेषः । आङ्गुलहाडा इति भाषा ॥
तल्लक्षणं यथा, --“नखमांसमधिष्ठाय वातः पित्तञ्च देहिनाम् ।करोतिदाहपाकौ च तं व्याधिं चिप्पमादिशेत् ॥
”अथ कुनखस्य लक्षणमाह ।“अभिघातात् प्रदुष्टो यो नखो रूक्षोऽसितः खरः ।भवेत्तं कुनखं विद्यात् कुशीरं वा विधानतः ॥
”अथ तयोश्चिकित्सा ।“चिप्पं रुधिरमोक्षेण शोधनेनाप्युपाचरेत् ।गतोष्माणमथैनन्तु सेचयेदुष्णवारिणा ।शस्त्रेणापि यथायोग्यमुच्छिद्य स्रावथेत्ततः ॥
व्रणोक्तेन विधानेन रोपयेत्तं विचक्षणः ।स्वरसेन हरिद्रायाः पात्रे कृत्वायसेऽभयाम् ॥
घृष्ट्वा तज्जेन कल्केन लिम्पेच्चिप्पं पुनः पुनः ।काश्मर्य्याः सप्तभिः पत्रैः कोमलैः परिवेष्टितः ॥
अङ्गुलीवेष्टकः पुंसां ध्रुवमाशु प्रशाम्यति ।श्लेष्मविद्रधिकल्पेन कुनखं समुपाचरेत् ॥
नखकोटिप्रविष्टेन टङ्कणेन प्रशाम्यति ।कुनखश्चेत्तदा शैलः सलिले प्लवतेऽपि च ॥
”इति भावप्रकाशे मध्यखण्डे ४ र्थ भागः ॥
(लक्षणान्तरमस्य यथा, --“कुर्य्यात् पित्तानिलं पाकं नखमांसे सरुग् ज्वरम्चिप्पमक्षतरोगञ्च विद्यादुपनखञ्च तम् ॥
”इति वाभटेनोत्तरस्थाने ३१ अध्याये उक्तम् ॥
चिकित्सास्य यथा, --“चिप्पं शुद्ध्या जितोष्माणं साधयेच्छस्त्रकर्म्मणा ॥
”इत्युत्तरस्थाने द्वात्रिंशेऽध्याये वाभटेन चोक्तम् ॥
)