| YouTube Channel

चित्रगुप्तः (citraguptaH)

 
Apte Hindi
Hindi
चित्रगुप्तः
पुं*
 चित्र-गुप्तः -
यमराज के कार्यालय में मनुष्यों के गुण तथा अवगुणों को लिखने वाला
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चित्रगुप्तः
noun
चतुर्दशसु यमेषु एकः।
"चित्रगुप्तः प्राणीनां पापपुण्ययोः गणनं करोति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: चित्रगुप्तः
Root: चित्रगुप्त
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ यमस्य लेखकः
Meaning(s):
⇒ Yama's writer
Shloka(s):
1|2|36|1 ► पत्नी यमस्य धूमोर्णा चित्रगुप्तस्तु लेखकः। (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|36|1 ⇢ चित्रगुप्तः (चित्रगुप्त) (पुं) ⇒ Yama's writer ⇒ यमस्य लेखकः
Related word(s):
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ यमः
जातिः ➡ अलौकिकचेतनः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चित्रगुप्तः,
पुं,
 (गुप रक्षणे + भावे क्तः । चित्राणांजीवकृतपापपुण्यादिविचित्राणां गुप्तं गोपनंरक्षणं यस्मात् । यद्वा, चित्रंविचित्रं गुप्तं धर्म्मस्यरक्षणं यस्य ।) चतुर्द्दशयमान्तर्गतयमः । तस्यलेखकः । इति मेदिनी । ते, १९८ ॥
तस्योत्-पत्तिर्यथा, --“ब्रह्मपादांशतः शूद्रमसीशौ द्वौ बभूवतुः ।एको मसीशः सर्व्वाख्यः सर्व्वाणीहृदयद्विजात् ॥
कुलप्रदीपः स्वीयानां जातीनां पूततास्पृहः ।वगलेति महाविद्यां गृहीत्वा साधयन् मुदा ॥
सर्व्वाणीहृदयाख्यस्य पण्डितस्य प्रसादतः ।वरं याचितवान् भक्त्या त्रिलोकाधिपतिं, गुरो ! ॥
कृपया कुरु मां नाथ ! त्वमेव वगला मम ।गुरुणापि वरो दत्तो राज्यं भुक्त्वा पुनर्भवान् ॥
त्रिलोकाधिपतिर्भूत्वा मुदा तत्र सुखिष्यति ।गुर्व्वाज्ञया मसीशः स राज्यभोगी द्विजार्च्चनात् ॥
विहाय देहं भूयश्च त्रिधारूपो बभूव ह ।चित्रगुप्तश्चित्रसेनश्चित्राङ्गद इति त्रयः ॥
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले राजते चिरमुत्तमः ।चित्रगुप्तो महाविद्यां प्राप्य कुल्लाख्यविप्रतः ॥
पुत्त्रान् याचितवान्नैव गुरोर्देवत्वमावहन् ।यमान्तिस्थो बभूवापि स्वर्मर्त्याधोविवेचकः ॥
चिरं शुभाशुभं कर्म्म विविच्य शमनान्तिके ।यद्वदेत् सकलानान्तु तदेवाभोजयेद्यमः ॥
”इत्याचारनिर्णयतन्त्रम् ॥
अस्योत्पत्त्यन्तरं कायस्थशब्दे द्रष्टव्यम् ॥