| YouTube Channel

चित्रकूटः (citrakUTaH)

 
Apte Hindi
Hindi
चित्रकूटः
पुं*
 चित्र-कूटः -
"एक पहाड़ का नाम, इलाहाबाद के निकट एक जिले का नाम"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: चित्रकूटः
Root: चित्रकूट
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ चित्रकूटपर्वतः
Meaning(s):
⇒ Name of a mountain
Shloka(s):
3|2|2|2 ► सुवेलः स्याच्चित्रकूटस्त्रिकूटस्त्रिककुच्च सः॥ (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|2|2 ⇢ सुवेलः (सुवेल) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Citrakūṭa ⇒ चित्रकूटपर्वतः
➠ 3|2|2|2 ⇢ चित्रकूटः (चित्रकूट) (पुं) ⇒ Name of a mountain ⇒ चित्रकूटपर्वतः
➠ 3|2|2|2 ⇢ त्रिकूटः (त्रिकूट) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Citrakūṭa ⇒ चित्रकूटपर्वतः
➠ 3|2|2|2 ⇢ त्रिककुद् (त्रिककुद्) (पुं) ⇒ Epithet of the mountain Citrakūṭa ⇒ चित्रकूटपर्वतः
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चित्रकूटः,
पुं,
 (चित्राणि कूटानि शृङ्गाणि यस्य ।)पर्व्वतविशेषः । इति शब्दरत्नावली ॥
पुरारामो वनं गत्वा प्रथमे यत्र वासमकरोत् ।(पर्व्वतोऽयं प्रयागक्षेत्रस्थभरद्बाजाश्रमात् सार्द्ध-योजनद्वयेऽतीते पार्श्वगताया मन्दाकिन्या-ख्याया सरितो दक्षिणतो राजते । यदुक्तं रामा-यणे । २ । ९२ । १० -- १२ ।“भरतार्द्धतृतीयेषु योजनेष्वजने वने ।चित्रकूटगिरिस्तत्र रम्यनिर्द्दरकाननः ॥
उत्तरं पार्श्वमासाद्य तस्य मन्दाकिनी नदी ।पुष्पितद्रुमसंच्छन्ना रम्यपुष्पितकानना ॥
अनन्तरं तत्सरितश्चित्रकूटञ्च पर्व्वतम् ।तयोः पर्णकुटीं तात ! तत्र तौ वसतो ध्रुवम् ॥
”)अघुना वुन्देलखण्डाख्यदेशे काम्ता इतिख्यातः ॥
(अयं हि पीठस्थानेषु अन्यतमः ।अत्र च भगवती सीतारूपेण महादेवश्चन्द्र-चूडरूपेण घिराजते । यथा, देवीभागवते ।७ । ३० । ७० ।“चित्रकूटेतथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी ॥
”तथा, महालिङ्गेश्वरतन्त्रे ।“चित्रकूटे चन्द्रचूडो योगेन्द्रो विन्ध्यपर्व्वते ॥
”)