चिकुर (cikura)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चिकुर mfn.
   (-रः-रा-रं) Rashly criminal,  inconsiderately guilty,  punishing
or injuring others without consideration. 
	 m.
  (-रः)
	 1. Hair.
	 2. A
mountain. 
	 3. A snake,  a reptile.
	 4. A musk rat.
	 5. A kind of bird.
6. A kind of tree.
	 f.
  (-रा) Moving.
 E.
  चि imitative sound,  and कुर्
to utter,  affix क । चि इति अव्यक्तशब्दं कुरति कुर-क ।

Capeller Eng

English

 चिकुर m.
  hair. 

Yates

English

 चिकुर (रः) 1.
m.
  Hair
 a mountain
a snake
 a musk-rat
 a kind of
bird or tree.
a. Rashly criminal, 
rashly injuring others.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चिकुर 	-	 cikura 	-	 adj.
  	-	  inconsiderate
चिकुर 	-	 cikura 	-	 adj.
  	-	  rash
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  snake
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  kind of bird
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  mountain
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  hair
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  musk-rat
चिकुर 	-	 cikura 	-	 m.
  	-	  hair of the head

Wilson

English

 चिकुर
mfn.
   (-रः-रा-रं) Rashly criminal,  inconsiderately guilty, 
punishing or injuring others without consideration. 
m.
  (-रः)
1 Hair.
2 A mountain. 
2 A snake.
4 A musk rat.
5 A kind of bird.
6 A kind of tree.
E.
  चि imitative sound,  and कुर to utter,  affix क.

Apte

English

चिकुर [cikura],  a.
 

Moving,  tremulous,  fickle,  unsteady.

Inconsiderate,  rash.

रः The hair of the head
 मम रुचिरे चिकुरे कुरु मानद ... कुसुमानि Gīt.*
  12
 so घनचयरुचिरे रचयति चिकुरे तरलिततरुणानने 7.

A mountain. 

A musk-rat.

A reptile,  snake.

N.
  of a bird.

N.
  of a tree.

Contraction of the eye-brows
 L.
  D. B. Comp.
   -उच्चयः,  -कलापः,  -निकरः,  -पक्षः,  -पाशः,  -भारः,  -हस्तः a mass or tuft of hair
 यस्याश्चोरश्चिकुरनिकरः कर्णपूरो मयूरः P.
  R.*
  1.22.

Apte 1890

English

 चिकुर a. 1 Moving,  tremulous,  fickle,  unsteady. 
2 Inconsiderate,  rash. 
रः 1 The hair of the head
 मम रुचिरे चिकुरे कुरु मानद…कुसुमानि Gīt. 12
 so घनचयरुचिरे रचयति चिकुरे तरलिततरुणानने 7. 
2 A mountain. 
3 A musk-rat. 
4 A reptile,  snake. 
Comp. 
उच्चयः,  
कलापः,  
निकरः,  
पक्षः,  
पाशः,  
भारः,  
हस्तः a mass or tuft of hair
 यस्याश्चोरश्चिकुरनिकरः कर्णपूरो मयूरः P. R. 1. 22. 

Monier Williams Cologne

English

 चिकुर mfn.
   inconsiderate,  rash,  L.
 

 चिकुर m.
  the hair of the head (also चिहुर m.
  pl.
  L.
 ,  Sch.),  Gīt.
  vii,  xii
 Rājat.
  viii,  367
 Naiṣ. vii,  108

 चिकुर m.
  hair (of a chowrie),  Bālar.
  iv,  10/11

 a mountain,  L.
 

 N.
  of a plant,  L.
 

 a snake,  L.
 

 N.
  of a Nāga,  MBh.
   v,  3640

 a kind of bird,  L.
 

 a musk-rat (cf.   चिक्क,  चिक्किर),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 चिकुर चिकुर,  अस्,  आ,  अम् (perhaps a redu-
plicated form of rt. कॄ or of कर् for चर्),  incon-
siderate,  rash,  punishing or injuring others without
consideration
 (अस्),  m. the hair of the head,  a lock
of hair
 a mountain
 a kind of tree or plant
 a
snake,  N. of a Nāga
 a kind of bird
 a musk-rat
[cf. चिक्क and चिक्किर
 cf. also Gr. κίκιννος
 Lat.
cincinnus ?].
—चिकुर-कलाप or चिकुर-पक्ष
or चिकुर-पाश or चिकुर-भार,  अस्,  m. or चिकुर-
रचना,  f. or चिकुर-हस्त or चिकुरोच्चय (°र-
उच्°),  अस्,  m. a mass of hair,  a tuft of hair.

Macdonell

English

 चिकुर cikura,  m.
  hair of the head
 hair.

Benfey

English

 चिकुर चिकुर,  m.
 
Hair,  Gīt. 7, 

A proper name,  MBh. 5,  3640.

Apte Hindi

Hindi

चिकुर
वि* - चि इत्यव्यक्त शब्दं करोति- चि -  कुर् -  क
"हिलने-जुलने वाला,   कम्पमान,   चञ्चल,   अस्थिर"

चिकुर
वि* - चि इत्यव्यक्त शब्दं करोति- चि -  कुर् -  क
"अविचार पूर्ण,   आवेशयुक्त"

चिकुरः
पुं*
  - -
सिर के बाल

चिकुरः
पुं*
  - -
पहाड़

चिकुरः
पुं*
  - -
"रेंगने वाला,   साँप"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೇಶ ಪಾಶ /ತಲೆಯ ಕೂದಲು
निष्पत्तिः - > कुर (शब्दे) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > चि इत्यव्यक्तं कुरति
प्रयोगाः - > "इति स चिकुरादारभ्यैनां नखावधि वर्णयन् हरिणरमणीनेत्रां चित्राम्बुधौ तरदन्तरः"
उल्लेखाः - > नैष० ७-१०९
चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೈಲ /ಪರ್ವತ /ಬೆಟ್ಟ
चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ಮುಂಗುಸಿ
चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರ್ಪ /ಹಾವು
चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿ
चिकुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವೃಕ್ಷ
चिकुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಂಚಲವಾದ
चिकुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಮರ್ಶೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ /ದುಡುಕುವ
विस्तारः - > "चिकुरोऽहौ गृहबभ्रौ केशे चञ्चलशैलयोः । पक्षिवृक्षभिदोश्चापि" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 cikura {% (I) a. (f. रा) %} 1. Moving,  unsteady
 2. inconsiderate,  rash.

 cikura {% (II) m. %} 1. The hair of the head,  घनचयरुचिरे रचयति चिकुरे तरलिततरुणानने Git.G.vii.
 2. a mountain
 3. a reptile.

Bopp

Latin

 चिकुर m. (ut videtur,  forma redupl. a quapiam in र् vel, 
quod ad idem redit,  in ऋ,  ॠ desinente radice
 fortasse
a चर् e कर्,  ita ut crinis a mobilitate sit nominatus
 cf.
चञ्चुर्,  चङ्कुर
 sive a कॄ) crinis. (Cf. gr. ϰίϰιννος, 
quod assimilatione e ϰίϰιϱνος explicari posset
 lat. cin-
cinnus,  quod syllabâ redupl. cum scr. चञ्चुर् convenit
cirrus.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

चिकुर
पु
चिकुर,  केश,  चञ्चल
बल्लवौ सूदगोपालौ चिकुरौ केशचञ्चलौ ॥ ११ ॥
verse 3.1.1.11
page 0014

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 चिकुर ° = कुटिल,  S I,  71,  9.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चपलश्चिकुरो नीलीरागस्तु स्थिरसौहृदः ।
-wordlist-
 
चपल (पुं),  चिकुर (पुं),  नीलीराग (पुं),  स्थिरसौहृद (पुं)

--source--
 
तज्जाः केशास्तीर्थवाकाश्चिकुराः कुन्तलाः कचाः ॥ ५६७ ॥
वालाः स्युस्तत्पराः पाशो रचना भार उच्चयः ।
हस्तः पक्षः कलापश्च केशभूयस्त्ववाचकाः ॥ ५६८ ॥
-wordlist-
 
केश (पुं),  तीर्थवाक (पुं),  चिकुर (पुं),  कुन्तल (पुं),  कच (पुं),  वाल (पुंक्ली),  केशपाश (पुं),  केशरचना (स्त्री),  केशभार (पुं),  केशोच्चय (पुं),  केशहस्त (पुं),  केशपक्ष (पुं),  केशकलाप (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

केश
केश,  शिरसिज,  मूर्धज,  कच,  चिकुर,  शिरोरुह,  बाल
केशाः शिरसिजमूर्धजकचचिकुरशिरोरुहाः स्मृता वालाः ।
verse 2.1.1.530
page 0060

नाममाला

Sanskrit

केश,  शिरोरुह,  वाल,  कच,  चिकुर
केशं शिरोरुहं वालं कचं चिकुरमीहयेत् ।
verse 0.1.1.195
page 0091

Mahabharata

English

Cikura,  a serpent,  father of the serpent Sumukha. § 564 (Mātalīyop.): V,  103,  3640 (had been devoured by Garuḍa).

पुराणम्

English

चिकुर / CIKURA. Son of āryaka,  the serpent king. cikura had a son called sumukha. Once garuḍa ate cikura for food. (M.B. Udyoga Parva,  Chapter 120,  Verse 23).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चिकुरः,  पुं,
   (चि इत्यव्यक्तशब्दं कुरतीति । कुर-शब्दे + “इगुपधज्ञेति ।” ३ । १ । १३५ । इतिकः ।) केशः । (यथा,  राजतरङ्गिण्याम् । ८ । ३६७ ।“चिकुरनिचये यत् कौटिल्यं विलोचनयोश्चया ॥
”)सर्पः । (अयं हि ऐराषतकुलजातस्य सुमुखस्यपिता । यथा,  महाभारते । ५ । १०३ । २४ ।“एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले ! ।न चिरात् वैनतेयेन पञ्चत्वमुपपादितः ॥
”)पर्व्वतः । पक्षिभेदः । वृक्षविशेषः । गृहवभ्रुः ।तरलः । इति मेदिनी । रे,  १५५ ॥

 चिकुरः,  त्रि,  (चि + कुर + कः ।) चपलः । सतु दोषमनिश्चित्य वधबन्धनादेः कर्त्ता । इत्यमरः ।३ । १ । ४६ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चिकुर पु०
  चि इत्यव्यकं शब्दं कुरति कुर--क । १ केशे, अमरः “चिकुरप्रकराः जयन्ति ते” नैष० ३ वृक्षभेदे, ३ पर्वते,  ४ सरीसृपे च । ५ चपले,  तरले,  ६ चञ्चलेच त्रि०
  मेदिनी । चपलश्च दोषमनिश्चित्य बध-बन्धनादिकारी । अत्र सर्पः सर्पभेदः सुमुखपितायथाह” मा० उ० १०२ अ० “ऐरावतकुले जातःसुमुस्वोनाम नागराट् । आर्य्यकस्य मतः पौत्रोदौहित्रो वामनस्य च । एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो-नाम मातले! । नचिराद्वैनतेयेन पञ्चत्वमुपपादितः ।ततोऽव्रवीत् प्रीतमना मातलिर्नारदं वचः । एष मेरुचितस्तात! जामाता भुजगोत्तमः । क्रियतामत्र यत्नोहि प्रीतिमानस्म्यनेन वै । अस्यै नागाय वै दातुं प्रियांदुहितरं मुने!” । कचार्थकात् अस्मात् समूहार्थे पक्षपाश हस्त प्रत्ययाः । चिकुरपक्ष चिकुरपाश चि-कुरहस्त केशसमूहे पु०
  । चिकुर + कृतौ णिच् कर्म्मणि क्त ।चिकुरित चञ्चलीकृते त्रि०
  । “आरक्तचिकुरितेक्षणाम्”काद० ।

Capeller

German

 चिकुर m.
  Haar.

Burnouf

French

 चिकुर चिकुर a. (कुर्) coupable par imprudence,  qui
blesse ou qui punit les autres au hasard.

 चिकुर चिकुर m.
  chevelure.
		 Montagne.
		 Serpent
 rat
musqué
 esp. d'oiseau
 esp. d'arbre.

Stchoupak

French

 चिकुर-
 m.
  cheveux 
 n.
  d'un Nāga.
°निकर- °भार- m.
  masse de cheveux.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.