चार्वाकवधपर्वन् (cArvAkavadhaparvan)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritचार्वाकवधपर्वन् मा० शान्तिपर्वान्तर्भते अवान्तर-पर्बभेदे तद्वधकथा च तत्र ३८ अ० यथा ।“निःशब्दे च स्थिते तत्र ततो विप्रजने पुनः । राजानंव्राह्मणच्छद्मा चार्वाको राक्षसोऽब्रव्रवीत् । तत्र दुर्य्योधनसस्वो भिक्षुरूपेण संवृतः । साक्षः शिखी त्रिदण्डी चधृष्टो विगतसाध्वसः । वृतः सर्वैस्तथा विप्रैराशी-र्वादविवक्षुभिः । परःसहस्वैः राजेन्द्र! तपोनियमसं-श्रितैः । स दुष्टः पापमाशंसुः पाण्डवानां महात्म-नाम् । अनामन्त्र्यैव तान् विप्रांस्तमुवाच महीपतिम् ।चार्वाक उवाच । इमे प्राहुर्द्विजास्सर्वे समारोप्यवचोमयि । धिग्गवन्तं कुनृपतिं ज्ञातिघातिनमस्तुवै । किं तेन स्थाद्धि कौन्तेय! कृत्वेमं ज्ञातिसङ्क्षयम् ।घातयित्वा गुरूंश्चैव मृतं श्रेयो म जीवितम् । इति तेवै द्विजाः श्रुत्वा तस्य दुष्टस्य रक्षसः । विव्यथुश्चुक्रुशु-श्चैव तस्य वाक्यप्रदर्षिताः । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे सच राजा युक्षिष्ठिरः । व्रीडिताः परमोद्विग्नास्तूष्णीमासन् विशाम्पते! । युघिष्टिर उवाच । प्रसीआदन्तुभवन्यो मे प्रणतस्वाम्तियाचतः । प्रत्यासन्नव्यसमिनंन मां धिक्कर्त्तुमर्हथ । वैशम्पायम उवाच । सतोराजन् । ब्राह्मणास्ते सर्वएव विशाम्पते! । ऊचुर्न्नैतद्व-चोऽस्नाकं चीरस्तु तव पार्थिव! । जज्ञुश्चैव महात्मानस्ततस्तु ज्ञामचक्षुषा । ब्राह्मणा वेदविद्धांसस्तपोमिर्विभलीकृताः । ब्राह्मणा ऊचुः । एष दुयाधनसखा चार्वाकोनाम राक्षसः । परिव्राजकरूपेण हितं तस्य चिकी-र्षति । न वयं ब्रूम घमात्मन् व्येतु ते गयमीदृशम् ।उपतिष्ठतु कल्याणं भवन्तं भ्रातृभिः सह । वैशम्पायनउवाच । ततस्ते ब्राह्मणाःसर्वे हुङ्कारैः क्रोधमूर्च्छिताः । निर्भर्त्सयन्तः शुचयो निजघ्नुः पावराक्षसम्” ।मुद्रितपुस्तके शान्तिपर्व्वणि एतत्पर्व्व दृश्यते किन्तुभा० आदिपर्व्वणि उपक्रमणिकाध्याये स्त्रीपर्व्वान्तर्गत-पर्वोक्तौ “चार्वाकस्य बधः पर्व रक्षसो ब्रह्मरूपिणः ।आभिषेचनिकं पर्व घर्मराजस्य घोमतः । प्रविभागोगृहाणाञ्च पर्वोक्तं तदनन्तरम् । शान्तिपर्व ततोयत्रराजधर्मानुशासनम्” । इत्यगेन गृहविभामपर्व्य-न्तस्य स्त्रीपर्वत्वेन तत्रोक्तिः । तच्च पर्व मुद्रितपुस्तकेशान्तिपर्वणि ४४ अध्यायपर्य्यन्तम् । अतस्तत्पर्वस्तमेवस्त्रीपर्व्वेत्यनुनीयते अन्यथा प्रतिज्ञाविरोधःस्यात् यदिच स्त्रीपर्वक्षि सप्तविंशतिरध्यायाएव व्यासनोपक्रम-णिकाध्याये प्रतिज्ञाताः प्रतिज्ञाताश्च शान्तिपर्वणि ३३९अध्यायाः सुद्रितपुस्तके च स्त्रीपर्व्वणि २७ अध्यायाएवदृश्यन्ते सुद्रितपुस्तके शान्तिपर्वणि च ४४ अव्याये गृह-विभागो दृश्यते इत्यध्यायाधिक्यं तथापि शान्तिपर्व्वणि३३९ अध्यायानामेव वक्तव्यत्वेन प्रतिज्ञातत्वात् मुदितपु-स्तके च ३६७ अध्यायानां दर्शनात् अध्यायायिक्यस्यलिपिकरप्रनादकृतत्वस्येव स्त्रीपर्वण्यपि सप्तविंशतिसंख्या-धिक्यस्य लिपिकरप्रमादकृतत्वस्यापि वक्तुं शक्यत्वात् ।वस्तुतस्तु उपक्रमणिकाध्याये चार्वाकस्य बधः पर्व इत्यतःपूर्व्वमेव “शान्तिपर्व ततः प्रोक्तम् इत्यादि पद्यं मूल-ग्रन्थे स्थितम् । लिपिकरप्रमादात उत्तरत्र सुद्रितमित्येव कल्पयितुसुचितम अतस्तस्य शान्तिपर्वान्तर्गतत्वे ऽपि नविरोधः । अध्यायन्थूनाधिक्यस्य तु लिपिकरप्रमादकृतकल्पनमेव ज्यायः । अतएव उपक्रमणिकायां स्त्रीपर्व-प्रतिपाद्यविपतकथने “तोयकर्म्मणि चारव्घे राज्ञामुदकदानिके । गढोत्पन्नस्य चाख्यानं कर्णस्म ४ थयात्मनः”इत्यन्तेन स्त्रीपर्ववृत्तान्तोक्तिः सङ्गच्छत ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.