| YouTube Channel

चारण (cAraNa)

 
शब्दसागरः
English
चारण
m.
 (-णः)
1. A dancer, a mime.
2. An actor of note.
3. A reader of
scripture.
4. A panegyrist of the gods.
5. A bard, a herald.
6. A
celestial singer.
7. A spy.
8. A pilgrim.
E.
 चर in the causal,
to cause to go, to diffuse, (fame, &c.) and णिच् ल्युट्
aff.
Capeller Eng
English
चारण
a.
 belonging to the (same) sect or school
m.
wandering actor, celestial singer
spy, scout.
Yates
English
चारण (णः) 1.
m.
 A dancer, an actor,
a panegyrist, a bard, a herald.
Wilson
English
चारण
m.
 (-णः)
1 A dancer, a mime.
2 An actor of note.
3 A reader of scripture.
4 A panegyrist of the gods.
5 A bard, a herald.
E.
 चर in the causal, to cause to go, to diffuse, (fame, &c.) and ल्युट्
aff.
Apte
English
चारणः [cāraṇḥ], [चारयति कीर्तिं चर्-णिच् ल्यु]
A wanderer, a pilgrim.
A wandering actor or singer, a dancer, mimic, bard
Ms.*
 12.44.
A celestial singer, heavenly chorister
सिद्धचारणविद्याध्रानृषीन् पितृपतीन् मनून्
Bhāg.*
 7.4.6
Ś.*
 2.14.
A reader of scriptures.
A spy. अन्तर्बहिश्च भूतानां पश्यन् कर्माणि चारणैः
Bhāg.*
 4.16.12.Comp. -दाराः female dancers, actresses.
Apte 1890
English
चारणः [चारयति कीर्तिं चर्-णिच् ल्यु] 1 A wanderer, a pilgrim.
2 A wandering actor or singer, a dancer, mimic, bard
Ms. 12. 44.
3 A celestial singer, heavenly chorister
Ś. 2. 14.
4 A reader of scriptures.
5 A spy.
Comp.
दाराः female dancers, actresses.
Monier Williams Cologne
English
चारण
mfn.
 depending on a Vedic school (चरण),
Āp.
belonging to the same Vedic school (‘reading the scripture’,
W.
 ),
Gaut.
चारण
m.
 a wandering actor or singer,
Mn.
 xii, 44
MBh.
 v, 1039 and 1442
VarBṛS.
Pañcat.
&c.
a celestial singer,
MBh.
R.
Śak.
BhP.
Gīt.
 i, 2
a spy,
BhP.
 iv, 16, 12
Bālar.
चारण
n.
 (√ चर्,
Caus.
 ) ‘pasturing, tending’, see गो-
a kind of process applied to mercury
Monier Williams 1872
English
चारण, अस्, m. a wanderer, a pilgrim
a wandering
actor or singer, an actor of note, a dancer, a mime,
a bard, a herald
a celestial singer, a panegyrist of
the gods
a reader of scripture
a spy
N. of a
place.
—चारण-त्व, अम्, n. dancing (the art).
—चारण-दारा, आस्, f. pl. female dancers, actresses,
&c.
—चारण-विद्य or चारण-वैद्य or चारणा-
विद्य, आस्, m. pl., N. of a branch of the Atharva-veda.
Macdonell
English
चारण cāraṇa,
a.
 connected with the school
🞄belonging to the same school
m.
 strolling 🞄player
celestial musician
spy
cattle-driving: 🞄-tva,
n.
 condition of a strolling player
-ekamaya,
a.
 (ī) consisting of strolling players only.
Benfey
English
चारण चारण, i. e. चरण + अ,
m.
1. A strolling player, Man. 12, 44.
2.
A panegyrist of the gods, Chr. 24, 46.
3. A spy, Bhāg. P. 4, 16, 12.
Apte Hindi
Hindi
चारणः
पुं*
 - चर् - णिच् - ल्युट्
"भ्रमणशील, तीर्थयात्री"
चारणः
पुं*
 - चर् - णिच् - ल्युट्
"घूमने- फिरने वाला नट या गवैया, नर्तक, भाँड, भाट"
चारणः
पुं*
 - चर् - णिच् - ल्युट्
"स्वर्गीय गवैया, गंधर्व"
चारणः
पुं*
 - चर् - णिच् - ल्युट्
वेद या अन्य धार्मिक ग्रन्थ का पाठ करने वाला
चारणः
पुं*
 - चर् - णिच् - ल्युट्
भेदिया
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡುವ ಸ್ತುತಿಪಾಠಕ
निष्पत्तिः - > चर + णिच् - "ल्युः" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > चारयति कीर्तिम्
प्रयोगाः - > "गन्धर्वाणां ततो लोकः परतः शतयोजनात् । देवानां गायनास्ते च चारणाः स्तुतिपाठकाः ॥"
उल्लेखाः - > पाद्मपु०
चारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೂಢಚಾರ /ಪರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ರಾಜನಿಗೆ ವರದಿಮಾಡುವ ಬೇಹುಕಾರ
प्रयोगाः - > "अन्तर्बहिश्च भूतानां पश्यन् कर्माणि चारणैः । उदासीन इवाध्यक्षो वायुरात्मेव देहिनाम् ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ४-१६-१२
चारण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವಗಾಯಕ /ಗಂಧರ್ವ
चारण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದೇ ವೇದಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ
L R Vaidya
English
cAraRa {% m. %} 1. A wanderer, a pilgrim
2. a wandering actor or singer, a dancer, M.xii.44 (where Medhātithi renders the word by कथकगायकस्त्रीसंयोजकादयः)
3. a celestial singer
4. a reader of scripture
5. a spy.
Bopp
Latin
चारण m. (r. चर् in forma caus. s. अन)
1) saltator.
2) Ge-
niorum ordo, Wils.: «a panegyrist of the gods». IN. 2. 1.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
cāraṇa (nt.
= Pali id., see below
= Skt. caraṇa),
(1) conduct, practice
in Pali, Sn 〔162〕, comm. takes ā as m.c., which it could be in Mv 〔i.177.2〕, but elsewhere in prose: Mv 〔i.177.2〕 (vs) anupakruṣṭa-cāraṇā
Gv 〔333.2〕 dharmāṇāṃ grahaṇa-cāraṇa-pratibodhiṣu (dvandva)
(2) trained, skilled behavior
practice of an acquired art (Tib. cited as bslab pa, regularly = śikṣā): MSV 〔i.34.11〕 (hastidamako …) hastiratnam ekāhnā sarva-cāraṇebhir upasaṃkrāmati, and in sequel
likewise with aśvaratnam (both of a cakravartin) 〔i.35.11 ff.〕
both prose
(3) (rare in Skt.: pasturing, tending of animals: MSV 〔iv.227.18〕.)
Indian Epigraphical Glossary
English
Cāraṇa (EI 3), same as Vidyā-cāraṇa, a Jain monk endowed
with magical powers.
Cf. harita-pakva-sasy-ekṣu-cāraṇa-lavaṇ-opamardana (IE 8-5)
grazing of cattle.
Lanman
English
cāraṇa, m. wanderer
esp. wandering
player or singer. [caraṇa.]
Kridanta Forms
Sanskrit
चर् (च꣡रँ꣡ संशये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = चारणम्
अनीयर् = चारणीयः - चारणीया
ण्वुल् = चारकः - चारिका
तुमुँन् = चारयितुम्
तव्य = चारयितव्यः - चारयितव्या
तृच् = चारयिता - चारयित्री
क्त्वा = चारयित्वा
ल्यप् = प्रचार्य
क्तवतुँ = चारितवान् - चारितवती
क्त = चारितः - चारिता
शतृँ = चारयन् - चारयन्ती
शानच् = चारयमाणः - चारयमाणा
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
चारण n. °passage, Vās. 264, 3.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गायक, गातु, गातृ, गायन, चारण, गाथक, गेष्ण, गेष्णु, शस्ति, वर्णाट, वर्णक, सुकण्ठ, स्तवितृ, गो
adjective
यः गायति।
"गायकस्य कण्ठः अतीव मधुरः अस्ति ।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शैलूषो भरतः सर्वकेशी भरतपुत्रकः ।
धात्रीपुत्रो रङ्गाजायाजीवो रङ्गावतारकः ॥ ३२८ ॥
नटः कृशाश्वी शैलाली चारणस्तु कुशीलवः ।
-wordlist-
शैलूष (पुं), भरत (पुं), सर्वकेशिन् (पुं), भरतपुत्रक (पुं), धात्रीपुत्र (पुं), रङ्गाजीव (पुं), जायाजीव (पुं), रङ्गावतारक (पुं), नट (पुं), कृशाश्विन् (पुं), शैलालिन् (पुं), चारण (पुं), कुशीलव (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शैलालिन्
शैलालिन्, शैलूष, कुशीलव, चारण, कृशाश्विन्, जायाजीव, भरत, नट
शैलाली शैलूषः कुशीलवश्चारणः कृशाश्वी च ।
जायाजीवो भरतो नटस्तथा स्यान्नटी क्षुद्रा ॥ ५९२ ॥
verse 2.1.1.592
page 0067
Mahabharata
English
Cāraṇa, pl. (ºāḥ), a class of beings. § 76 (Matsya): I, 63, 2396 (Siddha-Cºpathaṃ).--§ 133 (Dushyanta): I, 70, 2858 (Siddha-Cºsaṅghaiḥ).--§ 162 (Śāntanūp.): I, 97, 3889 (Gaṅgāṃ…Siddha-Cºsevitāṃ).--§ 173 (Pāṇḍurājyābhisheka): I, 109, 4346 (Devarshi-Cºaiḥ).--§ 185 (Pāṇḍu): I, 120, 4640 (Siddha-Cºsaṅghānaṃ).--§ 194 (do.): I, 126, 4907 (ºsahasrāṇāṃ).--§ 233 (Svayaṃvarap.): I, 187, †7011. --§ 246 (Sundopasundop.): I, 210, 7655.--§ 310b (Sūrya): III, 3, 170 (Siddha-Cº-Gandharvāḥ, follow Sūrya).--§ 322 (Dvaitavanapr.): III, 24, †940 (Cº-Siddhasaṅghāḥ).--§ 331 (Kairātap.): III, 38, 1530 (vanaṃ…Siddha-Cºsevitaṃ). --§ 336 (Indralokābhigamanap.): III, 43, 1756 (SiddhaCºsevitāṃ, sc. the city of Indra).--§ 338 (do.): III, 46, 1830 (Siddha-Cº-Gandharvaiḥ), 1841.--§ 339 (do.): III, 47, 1891 (Gaṅgā…Siddha-Cºsevitā).--§ 361 (Kurukshetra): III, 83, 5075 (Siddha-Cºāḥ, in Kurukshetra).--§ 370 (Tīrthayātrāp.): III, 84, 7083 (Siddha-Cº-Gandharvāḥ, in Saugandhikavana)
85, 8168 (Siddha-Cº-Gandharvamānushāḥ, in Gokarṇa).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 89, 8357 (Siddharshi-Cºaiḥ).--§ 434 (Saugandhikāharaṇa): III, 156, 11444 (Siddha-Cºsevitaṃ…āśramaṃ Vṛshaparvaṇaḥ).--§ 436 (Yakshayuddhap.): III, 158, 11561 (Siddha--Cºsevitaṃ…Gandhamādanaṃ).--§ 437 (do.): III, 160, 11674.--§ 542 (Rāvaṇavadha): III, 290, 16528 (Tridaśāḥ saha-Gandharva-Cºāḥ).--§ 566 (Yayāti): V, 123, 4101 (praised Yayāti in Heaven).--§ 573 (Ambopākhyānap.): V, 186, 7351 (Vatsabhūmiṃ Siddha-Cºsevitāṃ).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 6, 199 (parvatāḥ…Siddha-Cºsevitāḥ). --§ 574h (Bhadrāśva): VI, 7, 269 (drumaḥ Siddha-Cºsevitaḥ, i.e. the tree Kālāmra in the region Bhadrāśva).--§ 574i (Jambū): VI, 7, 273 (Jambūvṛkshaḥ Siddha-Cºsevitaḥ).-§ 575 (Bhūmip.): VI, 11, 407 (Siddha-Cºsaṅkīrṇaḥ, sc. the salt ocean).--§ 575b (Śākadvīpa): VI, 11, 429 (in Śākadvīpa). --§ 575 (Bhūmip.): VI, 12, 464 (Siddha-Cºsaṅkīrṇaḥ, sc. Dundubhisvana).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 23, 808 (saṅkhye vīkshyase Siddha-Cºaiḥ, sc. Durgā).--§ 577 (Bhīshmavadhap.): VI, 43, 1536 (Siddha-Cºsaṅghāḥ, came to see the battle).--§ 578 (do.): VI, 45, 1753 (Siddha-Cºāḥ).-§ 579 (do.): VI, 52, 2183 (praise Bhīshma and Arjuna).-§ 587 (do.): VI, 120, 5704 (Siddha-Cºaiḥ).--§ 593 (Abhimanyuv.): VII, 37, †1622 (Pitṛ-sura-Cº-Siddhasaṅghaiḥ).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 80, 2843 (SiddhaCºsevitaṃ, sc. the mountain Maṇimat).--§ 598 (Jayadrathavadhap.): VII, 87, 3118 (Siddha-Cºsaṅghānāṃ).--§ 599 (do.): VII, 98, 3642 (Siddha-Cºsaṅghāḥ), 3652 (do.)
100, 3728 (Siddha-Cºsaṅghānāṃ)
107, 4025 (do.)
119, 4756 (Cºāḥ saha-Gandharvāḥ)
124, 4978
137, 5628
138, 5692 (Cº-Siddhānāṃ)
139, 5769
143, 6008 (SiddhaCºmānavāḥ)
145, 6132 (Siddha-Cºvātikaiḥ, B. ºpannagaiḥ). --§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 160, 7188 (do.).--§ 605 (Karṇap.): VIII, 15, 599 (Siddha-Cºsaṅghānāṃ)
16, 626. --§ 608 (do.): VIII, 56, 2817 (Siddha-Cºsaṅghāḥ)
78, 3970
87, 4400 (Siddha-Cºsaṅghānāṃ), (), 4413 (sided with Arjuna), 4433 (trayo lokāḥ sahadevarshi-Cºāḥ), 4452 (trayo lokāḥ saha Devarshi-Cºaiḥ)
94, 4962 (deva-Gandharvamanushya-Cºaiḥ).--§ 610 (Śalyap.): IX, 7, 337.--§ 611 (do.): IX, 22, 1156 (yuddhaṃ…Siddha-Cºsevitaṃ). --§ 615 (Gadāyuddhap.): IX, 55, 3090 (vātikāḥ, i.e. ākāśa cāriṇah, Nīl.)
58, 3307 (vātika-Cºāḥ).--§ 705 (Mokshadh.): XII, 303, 11244 (trailokye…sa-Cº-Paiśāce).--§ 714 (Śukakṛtya): XII, 328, 12314 (Himavantaṃ…SiddhaCºsevitaṃ).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 341, 13028 (Merau…Siddha-Cºsevite).--§ 726 (Ānuśāsanik.): XIII, 10, 439 (Siddha-Cºsaṃyuktaṃ, sc. āśramaṃ).--§ 730g (Upamanyu): XIII, 14, 741 (Siddha-Cºrūpadhṛk, i.e. Śiva). --§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 18, †1373 (ºpannagāḥ).-§ 731b (Ashṭāvakra-Dik-saṃv.): XIII, 19, 1396 (Rudrasyāyatanaṃ…Siddha-Cºsevitaṃ). 1407 (Himavantaṃ …Siddha-Cºsevitaṃ).--§ 733 (Ānuśāsanik.): XIII, 25, 1748 (Himavān…Siddha-Cºsevitaḥ).--§ 766 (do.): XIII, 130, 6111 (tīrthāni…Siddha-Cºjushṭāni). --§ 768b (Umā-Maheśvarasaṃv.): XIII, 140, 6339 (Himavati…Siddha-Cºsevite).--§ 788 (Āśramavāsap.): XV, 24, 655 (āśramaṃ…Siddha-Cºsevitaṃ).--§ 793 (Mausalap.): XVI, 4, †131 (in Heaven).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चारणः,
पुं,
 (चारयति प्रचारयति नृत्यगीतादि-विद्यां तज्जन्यकीर्त्तिं वा । चर + णिच् + ल्युः ।)नटविशेषः । तत्पर्य्यायः । कुशीलवः । इत्यमरः ।२ । १० । १२ ॥
(यथा, मनुः । १२ । ४४ ।“चारणाश्च सुपर्णाश्च पुरुषाश्चैव दाम्भिकाः ।रक्षांसि च पिशाचाश्च तामसीषूत्तमा गतिः ॥
”“चारणाः नटादयः ।” इति कुल्लूकभट्टः ॥
”)गन्धर्व्वविशेषः । यथा, --“गन्धर्व्वाणां ततो लोकः परतः शतयोजनात् ।देवानां गायनास्ते च चारणाः स्तुतिपाठकाः ॥
”इति पाद्मे पातालखण्डम् ॥
(देवयोनिविशेषः । यथा, भागवते । २ । १ । ३६ ।“गन्धर्व्वविद्याधरचारणाप्सरःस्वरःस्मृतीरसुरानीकवीर्य्यः ॥
”चारपुरुषः । यथा, भागवते । ४ । १६ । १२ ।“अन्तर्वहिश्च भूतानां पश्यन् कर्म्माणि चारणैः ।उदासीन इवाध्यक्षो वायुरात्मैव देहिनाम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चारण
पु०
 चारयति कीर्त्तिं चर--णिच्--ल्यु । कीर्त्तिसञ्चार-के नदे अमरः । “चाटचारणदासेषु दत्तं भवति निष्फ-लम्” स्मृतिः! “गन्धर्वाणां ततो लोकः परतः शत-योजनात् । देवानां गायनास्ते च चारणाः स्तुतिपाठकाः” पद्म०
पु०
 स्व० ख० ।
Capeller
German
चारण schulmäßigig, zu derselben Schule
gehörig.
m.
 reisender Schauspieler
himmlischer Sänger
Späher, kundschafter.
n.
 das Weidenlassen, Hüten.
Burnouf
French
चारण चारण
m.
 (चर्
sfx. अन) danseur, mime,
acteur.
Lecteur.
Classe de génies qui chantent les exploits des
dieux.
Stchoupak
French
चारण-
m.
 acteur, chanteur ambulant
musicien céleste
espion
pl.
catégorie d'êtres divins
-ता-
f.
 amour du bavardage.
°दार-
m.
pl.
 femme d'un acteur ambulant, danseuse.
चारणैकमय- a. habité exclusivement par des acteurs ambulants.