| YouTube Channel

चारक (cAraka)

 
शब्दसागरः
English
चारक
m.
(-कः)
1. A groom, a horseman, a cavalier.
2. A binding, a
fetter.
3. An associate, a companion.
4. A spy.
5. A herdsman
E.
चर् to go, in the causal form, and णिच्-ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
चारक
a.
acting, proceeding, setting in motion (—°).
m.
spy, scout.
Yates
English
चारक (कः) 1.
m.
A groom, a cava-
lier, a companion
a fetter.
Spoken Sanskrit
English
चारक - cAraka -
adj.
- proceeding
चारक - cAraka -
adj.
- setting in motion
चारक - cAraka -
adj.
- composed by caraka
चारक - cAraka -
m.
- driver
चारक - cAraka -
m.
- associate
चारक - cAraka -
m.
- fetter
चारक - cAraka -
m.
- Chironji tree [ Buchanania latifolia - Bot. ]
चारक - cAraka -
m.
- herdsman
चारक - cAraka -
m.
- spy
चारक - cAraka -
m.
- cock-roach
चारक - cAraka -
m.
- journey
चारक - cAraka -
m.
- prison
चारक - cAraka -
m.
- companion
Wilson
English
चारक
m.
(-कः)
1 A groom, a horseman, a cavalier.
2 A binding, a fetter.
3 An associate, a companion.
E.
चर to go, in the causal form, and वुन्
aff.
Apte
English
चारक [cāraka],
a.
[चारयति चर्-णिच्-ण्वुल्]
Acting, doing, proceeding
अपूर्वचारकः सौम्यो अनिकेतः समाहितः
Mb.
* 3.278.19.
कः A spy.
A herdsman.
A leader, driver.
An associate.
A groom, cavalier.
A prison
निगडितचरणा चारके निरोद्धव्या
Dk.*
32.
A bond, fetter.
Going, motion.
A wandering Brahmanical student.
Apte 1890
English
चारक a. [चारयति चर्-णिच्-ण्वुल्] Acting, doing, proceeding.
कः 1 A spy.
2 A herdsman.
3 A leader, driver.
4 An associate.
5 A groom, cavalier.
6 A prison
निगडितचरणा चारके निरोद्धव्या Dk. 32.
7 A bond, fetter.
8 Going, motion.
9 A wandering Brāhmaṇical student.
Monier Williams Cologne
English
चारक
mfn.
ifc. proceeding,
R.
iii, 66, 18
(√ चर्,
Caus.
) setting in motion,
MBh.
xiv, 42, 29
composed by Caraka,
Pāṇ.
iv, 3, 107,
Kāś.
चारक
m.
a spy,
MBh.
ii, 172 (Pañcat. ii) and iv, 911
(√ चर्,
Caus.
Pāṇ.
vii, 3, 34,
Kāś.
) a driver, herdsman (cf. गो-),
L.
=
भोजक,
L.
an associate, companion (संचारक),
L.
a fetter,
L.
a prison,
Lalit.
xv
Daś.
vii
Buchanania latifolia,
L.
Monier Williams 1872
English
चारक, अस्, इका, अम्, acting, setting to work,
proceeding
composed by Caraka
(अस्), m. a spy,
a secret agent or emissary
a driver, a herdsman,
a leader
an associate, a companion
a groom, a
horseman, a cavalier
a wandering Brāhmanical stu-
dent
a fetter, a bond, a prison
the plant Bucha-
nania Latifolia (= चार)
N. of a man
(इका), f. a
female attendant
a cock-roach.
—चारक-त्रिरात्र,
अस्, m., N. of a festival.
Benfey
English
चारक चारक, i. e. चर् + अक,
I.
adj.
Acting, Rām. 3, 66, 18.
II.
m.
1.
A spy, MBh. 2, 172.
2. A prison,
Daśak. in Chr. 195, 11.
III.
f.
रिका,
A servant-girl, Kathās. 14, 65. प्रच्-
छन्न- (vb. चद्),
adj.
Acting frau-
dulently, Rām. 3, 66, 18.
Apte Hindi
Hindi
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
भेदिया
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
ग्वाला
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
नेता चालक
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
साथी
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
"अश्वारोही, सवार"
चारकः
पुं*
- चर् - णिच् - ण्वुल्
कारागार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದನ ಕಾಯುವವನು /ಗೊಲ್ಲ /ಗೋಪಾಲಕ
निष्पत्तिः - > चर (गतिभक्षणयोः) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > चारयति
चारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧನ /ಸಂಕೋಲೆ
चारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗತಿ /ನಡಗೆ /ಸಂಚಾರ
चारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊರಟೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > चार - स्वार्थे "कः"
चारक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾರಾಗಾರ /ಸೆರೆಮನೆ
विस्तारः - > "चारकः पालकेऽश्वादेः स्यात् सञ्चारकबन्धयोः" - मेदि०
L R Vaidya
English
cAraka {% m. %} 1. A spy
2. a herdsman
3. an associate
4. a groom, a cavalier
5. a prison, निगडितचरणा चारके निरोद्धव्या D.K.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
-cāraka, m. (to cārayati, q.v., 2), dispenser, one who deals out (Tib. ḥgrim pa, or ḥdrim pa, both for more usual ḥbrim pa), in yavāgū- Mvy 〔9058〕, khādyaka- 〔9059〕, phala- 〔9060〕, yatkiṃcic- 〔9061〕
all referring to officials or servants in a monastery.
Kridanta Forms
Sanskrit
चर् (च꣡रँ꣡ गत्यर्थाः चरतिर्भक्षणर्थोऽपिँ चरँ भक्षणे चरतिर्भक्षणेऽपि - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = चरणम्
अनीयर् = चरणीयः - चरणीया
ण्वुल् = चारकः - चारिका
तुमुँन् = चरितुम्
तव्य = चरितव्यः - चरितव्या
तृच् = चरिता - चरित्री
क्त्वा = चरित्वा
ल्यप् = प्रचर्य
क्तवतुँ = चरितवान् - चरितवती
क्त = चरितः - चरिता
शतृँ = चरन् - चरन्ती
चर् (च꣡रँ꣡ संशये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = चारणम्
अनीयर् = चारणीयः - चारणीया
ण्वुल् = चारकः - चारिका
तुमुँन् = चारयितुम्
तव्य = चारयितव्यः - चारयितव्या
तृच् = चारयिता - चारयित्री
क्त्वा = चारयित्वा
ल्यप् = प्रचार्य
क्तवतुँ = चारितवान् - चारितवती
क्त = चारितः - चारिता
शतृँ = चारयन् - चारयन्ती
शानच् = चारयमाणः - चारयमाणा
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
चारक 2. m. g) Gefängnis auch Daśak. (ed. NSP, Bombay 1889) p. 117, Z. 1 v. o.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
grim pa
चारक
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
चारकोऽपि भवेद्गुप्तौ तापसे तु तपस्व्यपि
-wordlist-
चारक (पुं), तपस्विन् (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चारकः,
पुं,
(चारयति इति चर + णिच् +ण्वुल् ।) अश्वादेः पालकः सञ्चारकः (यथा, रामायणे ६६ १८ ।“इयं मृते भ्रातरि मे मयि वत्स्यति मैथिली ।न चाहमाशां कुर्य्यां ते पाप ! प्रच्छन्नचारक !
”)बन्धः इति मेदिनी
के, ८७ पियालवृक्षः ।इति राजनिर्घण्टः
(चर एव स्वार्थे अण्चारः ततः स्वार्थे कन् गुप्तचरः यथामहाभारते ३८ ।“त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः
”चरणशीले, त्रि यथा, कथासरित्सागरे १४ ६५ ।“गुप्तं विरचितां नाम भेजेऽन्तःपुरचारिकाम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चारक
त्रि०
चारयति चर--णिच्--ण्वुल् गवादीनांतृणादिषु गमयितरि पशुपालके मेदि० चार--स्वार्थेक बन्धे गतौ प्रियालवृक्षे राजनि० ।५ कारागारे हेम० “निगडितचरणा चारके निरो-द्धव्या” दशकु०
Capeller
German
चारक erfahrend (—°)
m.
Späher, Kundschafter.
Burnouf
French
चारक चारक
m.
(चर्
sfx. अक) voyageur
compagnon de route
associé, en gén.
Celui qui lie, qui enchaîne.
Cavalier, palefrenier.
Stchoupak
French
चारक-
a. qui procède, met en mouvement
m.
espion
prison.