| YouTube Channel

चान्यम् (cAnyam)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चन च”@} 2 घटादिः।
3 अत्र सिद्धान्तकौमुद्याम्, ‘वन च’ इति घटादिषु पठयते।
स च न प्रामाणिकः पाठः।
‘चन च’ इत्येव भाब्यम्।
अत एव, क्षीरस्वामि- माधव-नारायणभट्टादिभिः हिंसार्थकत्वेन चनधातुः घटादौ पठितः, व्याख्यातश्च।
“तञ्जावूर् सरस्वतीमहाल्” ग्रन्थालये मुद्रिते पाणिनीय- धातुपाठनामके कोशेऽपि, ‘चन च’ इत्येव दृश्यते।
अतः बहुकोशप्रमाणानु- सारेण हिंसार्थकचनधातो रूपाणि प्रदर्शितानि।
‘चनु च’ इति क्षीरस्वामि- पाठः।
तदानीमुदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पः।
तेन चनित्वा-चान्त्वा, इति रूपद्वयमिति विशेषः।]] चकारात् हिंसायामिति पूर्वधातुगतं सम्बध्यते।
चानकः-निका, 4 चनकः-निका, चिचनिषकः-षिका, 5 चञ्चनकः-निका, चंचनकः-निका
6 चनिना-त्री, चनयिता-त्री, चिचनिषिता-त्री, चञ्चनिता-त्री
चनन्-न्ती, चनयन्-न्ती, चिचनिषन्-न्ती
-- चनिष्यन्-न्ती-ती, चनयिष्यन्-न्ती-ती, चिचनिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चनयमानः, चनयिष्यमाणः, -- चञ्चन्यमानः, चञ्चनिष्यमाणः
7 विचान्-विचानौ-विचानः, -- -- -- चनितम्-तः, चनितः, चिचनिषितः, चञ्चनितः-तवान्
चनः, चनः, चिचनिषुः, चञ्चनः
चनितव्यम्, चनयितव्यम्, चिचनिषितव्यम्, चञ्चनितव्यम्
चननीयम्, चननीयम्, चिचनिषणीयम्, चञ्चननीयम्
चान्यम्, चन्यम्, चिचनिष्यम्, चञ्चन्यम्
ईषच्चनः-दुश्चनः-सुचनः
-- -- चन्यमानः, चन्यमानः, चिचनिष्यमाणः, चञ्चन्यमानः
चानः, चनः, चिचनिषः, चञ्चनः
चनितुम्, चनयितुम्, चिचनिषितुम्, चञ्चनितुम्
8 चान्तिः, चनना, चिचनिषा, चञ्चना
चननम्, चननम्, चिचनिषणम्, चञ्चननम्
चनित्वा, चनयित्वा, चिचनिषित्वा, चञ्चनित्वा
प्रचन्य, 9 प्रचनय्य, प्रचिचनिष्य, प्रचञ्चन्य
चानम् २, चनित्वा २, 10 चनम् २, चानम् २, चनयित्वा २, चिचनिषम् २, चिचनिषित्वा २, चञ्चनम् २
चञ्चनित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४९४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८०३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 [[५। ‘घटादयो मितः’ (गणसूत्रं भ्वादौ) इति मित्त्वम्। तेन, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[६। ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति, यङन्तेऽभ्यासस्य नुगागमः। ‘स च पदान्तवद्वाच्यः’ (वा। ७-४-८५) इति वचनात् परसवर्णविकल्पः। एवं यङन्ते सर्वत्र रूपद्वयं बोध्यम्।]]
06
=>
 [पृष्ठम्०४७६+ २५]
07
=>
 [[१। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
08
=>
 [[२। ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घे, ‘तितुत्रत--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
09
=>
 [[३। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
10
=>
 [[४। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्थाम्’ (६-४-९३) इति ण्यन्ताण्णमुलि दीर्घविकल्पः।]]
1 {@“चन श्रद्धोपहननयोः”@} 2 आधृषीयः।
“तनु श्रद्धोपकरणयोः, उपसर्गात् दैर्घ्ये च” इत्यस्य पाठान्तरमिदम्।
अस्य, आधृषीयत्वेन णिचो वैकल्पिकत्वात्, णिजभावपक्षे शुद्धात्-सन्नन्तात् 3 यङन्ताच्च भौवादिकचनधातुवत् 4 रूपाणि ज्ञेयानि।
ण्यन्तात्, ण्यन्तप्रकृतिकसन्नन्ताच्च इमानि रूपाणि -- चानकः-निका, चिचानयिषकः-षिका
चानयिता-त्री, चिचानयिषिता-त्री
चानयन्-न्ती, चिचानयिषन्-न्ती
चानयिष्यन्-न्ती-ती, चिचानयिषिष्यन्-न्ती-ती
चानयमानः, चिचानयिषमाणः
चानयिष्यमाणः, चिचानयिषिष्यमाणः
विचान्-विचानौ-विचानः
-- -- चानितः, चिचानयिषितः-तवान्
चानः, चिचानयिषुः
चानयितव्यम्, चिचानयिषितव्यम्
चाननीयम्, चिचानयिषणीयम्
चान्यम्, चिचानयिष्यम्
ईषच्चानः-दुश्चानः-सुचानः
चान्यमानः, चिचानयिष्यमाणः
चानः, िचानयिषः
चानयितुम्, चिचानयिषितुम्
चानना, चिचानयिषा
चाननम्, चिचानयिषणम्
चानयित्वा, चिचानयिषित्वा
प्रचान्य, प्रचिचानयिष्य
चानम् २, चानयित्वा २, चिचानयिषम् २
चिचानयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४९५)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८४१। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [पृष्ठम्०४७७+ २८]
04
=>
 (४९४)