चान्द्रायणं (cAndrAyaNaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचान्द्रायणं, (चान्द्रस्य चन्द्रलोकस्य अयनंप्राप्तिर्यस्मात् । “धर्म्मार्थं यश्चरेदेतच्चन्द्रस्यैतिसलोकताम् ।” इति याज्ञवल्क्यवचनादेवतथात्वम् । यद्वा चन्द्रः अमृतानन्दमयपुरुषःअयनं आश्रयोऽधिष्ठातृदेवो यस्य व्रतस्य यत्रव्रते वा ।) व्रतविशेषः । तत्पर्य्यायः । इन्दु-व्रतम् २ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
तत्तु चतुर्व्विधंपिपीलिकामध्याख्यम् १ यवमध्याख्यम् २ यति-चान्द्रायणम् ३ शिशुचान्द्रायणम् ४ । यथा, --“एकैकं ह्रासयेत् पिण्डं कृष्णे शुक्ले च वर्द्धयेत् ।उपस्पृशंस्त्रिषवणमेतच्चान्द्रायणं स्मृतम् ॥
”“एतदेव पिपीलिकामध्याख्यम् ।” इति कुल्लूक-भट्टः ॥
“एवमेव विधिं कृत्स्नमाचरेद्यवमध्यमे ।शुक्लपक्षादिनियतश्चरंश्चान्द्रायणं व्रतम् ॥
अष्टावष्टौ समश्नीयात् पिण्डान् मध्यन्दिने स्थिते ।नियतात्मा हविष्याशी यतिचान्द्रायणं चरन् ॥
चतुरः प्रातरश्नीयात् पिण्डान् विप्रः समाहितः ।चतुरोऽस्तमिते सूर्य्ये शिशुचान्द्रायणं स्मृतम् ॥
”इति मनुः ॥
तद्विधानं यथा, गारुडे १०५ अध्याये ।“तिथिपिण्डांश्चरेद्बुद्ध्वा शुक्ले शिख्यण्डसंमितान् ।एकैकं ह्रासयेत् कृष्णे पिण्डं चान्द्रायणं चरेत् ॥
यथाकथञ्चित् पिण्डानां चत्वारिंशच्छतद्वयम् ।मासेनैवोपयुञ्जीत चान्द्रायणमथापरम् ॥
कुर्य्यात्त्रिषवणं स्नानं पिण्डं चान्द्रायणं चरेत् ।पवित्राणि जपेत् पिण्डान् गायत्त्र्या चाभि-मन्त्रयेत् ॥
अनादिष्टेषु सर्व्वेषु शुद्धिश्चान्द्रायणेन च ।धर्म्मार्थी यश्चरेदेतत् चन्द्रस्यैति सलोकताम् ॥
कृच्छ्रकृद्धर्म्मकामस्तु महतीं श्रियमश्नुते ॥
”अपि च ।“एकैकं वर्द्धयेत् पिण्डं शुक्ले कृष्णे च ह्रासयेत् ।उपस्पृश्य त्रिषवणं विपरीताघमर्द्दनम् ॥
”इति तत्रैव २२६ अध्यायः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.