चान्तिः (cAntiH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“चन च”@} 2 घटादिः।
3 अत्र सिद्धान्तकौमुद्याम्, ‘वन च’ इति घटादिषु पठयते।
स च न प्रामाणिकः पाठः।
‘चन च’ इत्येव भाब्यम्।
अत एव, क्षीरस्वामि- माधव-नारायणभट्टादिभिः हिंसार्थकत्वेन चनधातुः घटादौ पठितः, व्याख्यातश्च।
“तञ्जावूर् सरस्वतीमहाल्” ग्रन्थालये मुद्रिते पाणिनीय- धातुपाठनामके कोशेऽपि, ‘चन च’ इत्येव दृश्यते।
अतः बहुकोशप्रमाणानु- सारेण हिंसार्थकचनधातो रूपाणि प्रदर्शितानि।
‘चनु च’ इति क्षीरस्वामि- पाठः।
तदानीमुदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पः।
तेन चनित्वा-चान्त्वा, इति रूपद्वयमिति विशेषः।]] चकारात् हिंसायामिति पूर्वधातुगतं सम्बध्यते।
चानकः-निका, 4 चनकः-निका, चिचनिषकः-षिका, 5 चञ्चनकः-निका, चंचनकः-निका
6 चनिना-त्री, चनयिता-त्री, चिचनिषिता-त्री, चञ्चनिता-त्री
चनन्-न्ती, चनयन्-न्ती, चिचनिषन्-न्ती
-- चनिष्यन्-न्ती-ती, चनयिष्यन्-न्ती-ती, चिचनिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चनयमानः, चनयिष्यमाणः, -- चञ्चन्यमानः, चञ्चनिष्यमाणः
7 विचान्-विचानौ-विचानः, -- -- -- चनितम्-तः, चनितः, चिचनिषितः, चञ्चनितः-तवान्
चनः, चनः, चिचनिषुः, चञ्चनः
चनितव्यम्, चनयितव्यम्, चिचनिषितव्यम्, चञ्चनितव्यम्
चननीयम्, चननीयम्, चिचनिषणीयम्, चञ्चननीयम्
चान्यम्, चन्यम्, चिचनिष्यम्, चञ्चन्यम्
ईषच्चनः-दुश्चनः-सुचनः
-- -- चन्यमानः, चन्यमानः, चिचनिष्यमाणः, चञ्चन्यमानः
चानः, चनः, चिचनिषः, चञ्चनः
चनितुम्, चनयितुम्, चिचनिषितुम्, चञ्चनितुम्
8 चान्तिः, चनना, चिचनिषा, चञ्चना
चननम्, चननम्, चिचनिषणम्, चञ्चननम्
चनित्वा, चनयित्वा, चिचनिषित्वा, चञ्चनित्वा
प्रचन्य, 9 प्रचनय्य, प्रचिचनिष्य, प्रचञ्चन्य
चानम् २, चनित्वा २, 10 चनम् २, चानम् २, चनयित्वा २, चिचनिषम् २, चिचनिषित्वा २, चञ्चनम् २
चञ्चनित्वा २।
01 (४९४)
02 (१-भ्वादिः-८०३। सक। सेट्। पर।)
03 [[[अ]
04 [[५। ‘घटादयो मितः’ (गणसूत्रं भ्वादौ) इति मित्त्वम्। तेन, ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[६। ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति, यङन्तेऽभ्यासस्य नुगागमः। ‘स च पदान्तवद्वाच्यः’ (वा। ७-४-८५) इति वचनात् परसवर्णविकल्पः। एवं यङन्ते सर्वत्र रूपद्वयं बोध्यम्।]]
06 [पृष्ठम्०४७६+ २५]
07 [[१। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
08 [[२। ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घे, ‘तितुत्रत--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
09 [[३। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
10 [[४। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्थाम्’ (६-४-९३) इति ण्यन्ताण्णमुलि दीर्घविकल्पः।]]
1 {@“चमु अदने”@} 2 3 आचामकः-चमकः-विचमकः-मिका, 4 चामकः-विचामकः-मिका, चिचमिषकः-षिका, 5 चञ्चमकः-चंचमकः-मिका
चमिता-त्री, चामयिता-त्री, चिचमिषिता-त्री, चञ्चमिता-त्री
6 चमन्-विचमन्- 7 आचामन्-न्ती, 8 चामयन्-न्ती, चिचमिषन्-न्ती
-- चमिष्यन्-न्ती-ती, चामयिष्यन्-न्ती-ती, चिचमिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चञ्चम्यमानः, चञ्चमिष्यमाणः
9 आचान्-आचामौ-आचामः
-- -- 10 आचान्तम् 11 -आचान्तः-आचान्तवान्, चामितः, चिचमिषितः, चञ्चमितः-तवान्
चमः, 12 आचामी, चामः, चिचमिषुः, चञ्चमः
चमितव्यम्, चामयितव्यम्, चिचमिषितव्यम्, चञ्चमितव्यम्
चमनीयम्, चामनीयम्, चिचमिषणीयम्, चञ्चमनीयम्
13 आचाम्यम्, 14 विचम्यम्-चम्यम्, चाम्यम्, चिचमिष्यम्, चञ्चम्यम्
ईषच्चमः-दुश्चमः-सुचमः
-- -- चम्यमानः, चाम्यमानः, चिचमिष्यमाणः, चञ्चम्यमानः
आचामः-विचमः-सुचमः, चामः, चिचमिषः, चञ्चमः
15 चमितुम्, चामयितुम्, चिचमिषितुम्, चञ्चमितुम्
16 चान्तिः, चामना, चिचमिषा, चञ्चमा
आचमनम्, चामनम्, चिचमिषणम्, चञ्चमनम्
17 चमित्वा-चान्त्वा, चामयित्वा, चिचमिषित्वा, चञ्चमित्वा
आचम्य, आचाम्य, आचिचमिष्य, आचश्चम्य
चम२, आचामम् २, चमित्वा २, चान्त्वा, चामम् २, चामयित्वा २, चिचमिषम् २, चचिमिषित्वा २, चञ्चमम् २
चञ्चमित्वा २
18 इति ऊप्रत्ययः।
चमूः = सेना।]] चमूः, 19 20 इत्यटन् प्रत्ययः।
चमतीति चमटः = घस्मरः।]] चमटः, 21 इत्यादिना असच् प्रत्ययः।
चमति अस्मिन् इति चमसः = यज्ञीयपात्रविशेषः।]] चमसः।
01 (५००)
02 (१-भ्वादिः-४६९। सक। सेट्। पर।)
03 [[१। ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति प्राप्तायाः वृद्धेः, ‘नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्या- नाचमेः’ (७-३-३४) इति निषेधो न
\n\n ‘अनाचमेः’ इति पर्युदासात्। अन्यत्र निषेधो भवत्येव। एवं घञि, णमुलि च ज्ञेयम्।]]
04 [[२। अमन्तत्वेन प्राप्तस्य मित्त्वस्य, ‘न कम्यमिचमाम्’ (गणसूत्रं भ्वादौ) इति निषेधात्, उपधाह्रस्वो न। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[३। ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति अभ्यासस्य नुगागमः। यलोपाल्लोपौ। ‘स च पदान्तबद् वाच्यः’ (वा। ७-४-८५) इति वचनात् ‘वा पदान्तस्य’ (८-४-५९) इति परसवर्णविकल्पः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06 [पृष्ठम्०४८२+ २८]
07 [[१। ‘ष्ठिवुक्लमुचमां शिति’ (७-३-७५) इत्यत्र, ‘आङि चम इति वक्तव्यम्’ (वा। ७-३-७५) इति वचनात् आङुपसृष्टे शतरि दीर्घः। अन्योपसृष्टस्य, शुद्धस्य च धातोर्दीर्घो न।]]
08 [[२। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
09 [[३। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-५१) इत्यनेनः दीर्घे, ‘मो नो धातोः’ (८-२-६४) इति पदान्ते नकारः।]]
10 [[४। उदित्त्वेन क्त्वायां विकल्पितेट्कत्वात्, ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठा- यामिण्णिषेधः। ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घे, ‘नश्चापदान्तस्य झलि’ (८-३-२४) इत्यनुस्वारे, ‘अनुस्वारस्य ययि--’ (८-४-५८) इति परसवर्णे च रूपम्। ‘क्तोऽधिकरणे च ध्रौव्यगतिप्रत्यवसानार्थेभ्यः’ (३-४-७६) इति अधिकरणे, कर्तरि, भावकर्मणोश्च क्तप्रत्ययः यथासम्भवं भवति।]]
11 [[आ। ‘चान्तामिषश्छान्तजलः फलावलीं जान्त्वा झमञ्जमनमक्रमीद् गुहाम्।।’ धा। का। १। ६०।]]
12 [[५। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
13 [[६। ‘आसुयुवपिरपित्रपिचमश्च’ (३-१-१२६) इति ण्यत्। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति प्राप्तस्य यतोऽपवादः। ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति वृद्धिः। ‘विचम्यम्-चम्यम्’ इत्यत्र, ‘नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्यानाचमेः’ (७-३-३४) इति वृद्धिनिषेधः।]]
14 [[B। ‘आचाम्यं सन्ध्ययोः कच्चित् सम्यक् ते न प्रहीयते। कच्चिदग्निमिवानाय्यं काले सम्मन्यसेऽतिथिम्।।’ भ। का। ६-६६।]]
15 [पृष्ठम्०४८३+ २५]
16 [[१। ‘तितुत्रतथ--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधे, दीर्घे, अनुस्वारे, परसवर्णे च रूपम्।]]
17 [[२। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पः। इडभावपक्षे दीर्घानु- स्वारपरसवर्णा बोध्याः।]]
18 [[३। ‘कृषिचमितनि--’ [द। उ। १-१६४]
19 [[आ। ‘अथ भूतानि वार्त्रध्नशरेभ्यस्तत्र तत्रसुः। मेजे दिशः परित्यक्तमहेष्वासा च सा चमूः।।’ किरातार्जुनीये-१५-१।]]
20 [[४। ‘शकादिभ्योऽटन्’ [द। उ। ५-२]
21 [[५। ‘अत्यविचमि--’ [द। उ। ९-४४]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.