| YouTube Channel

चातुरी (cAturI)

 
Spoken Sanskrit
English
चातुरी cAturI
f.
 amiableness
चातुरी cAturI
f.
 cleverness
चातुरी cAturI
f.
 dexterity
Monier Williams Cologne
English
चातुरी
f.
 (= °र्य,
Siddh.
 napuṃs. 4
Vop.
 iv, 12) dexterity, cleverness,
Prasannar.
 ii, 8/9
iii, 13/14
Vcar.
 vi, 12
amiableness,
Sāh.
 x, 84.
Apte Hindi
Hindi
चातुरी
स्त्री*
 - -
"कुशलता, दक्षता, योग्यता"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चातुरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾತುರ್ಯ /ನೈಪುಣ್ಯ /ಜಾಣತನ
निष्पत्तिः - > चतुर् -"ष्यञ्" (५-१-१२४) । "ङीष्" (४-१-४१) । "यलोपः (६-४-१५०)
व्युत्पत्तिः - > चतुर्स्य भावः
प्रयोगाः - > "दिगङ्गनाङ्गावरणं रणाङ्गणे यशःपटं तद्भटचातुरीतुरी"
उल्लेखाः - > नैष० १-१२
L R Vaidya
English
cAtura {% (I) a. (f. री) %} 1. Relating to four
2. clever, able
3. speaking well, flattering
4. perceptible.
cAturI {% f. %} Dexterity, skill, ability, तद्भटचातुरी तुरी Na.i.12.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
चातुरी (Geschicklichkeit) auch Śuk. t. o. 56.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चातुरी,
स्त्री,
 (चतुरस्येयं “तस्येदम् ।” ४ । ३ । १२० ।इत्यण् । ततो ङीप् । यद्वा चतुरस्य भावः इतिष्यञ् षित्वात् ङीष् ततो यलोपः ।) दाक्ष्यम् ।चतुरता । इति मेदिनी ॥
“या लोकद्वयसाधनी तनुभृतां सा चातुरी चातुरी ॥
”इत्युद्भटः ॥
)(गायत्त्रीरूपा महाशक्तिः । यथा, देवीभाग-वते । १२ । ६ । ४७ ।“चतुर्भुजा चारुदन्ता चातुरी च ऋतप्रदा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चातुरी स्त्री चतुरस्य भावः ष्यञ् षित्त्वात् ङीष्यलोपौ ।चतुरतायां “तद्भटचातुरीतुरी” नैष०