| YouTube Channel

चाक्षम्पः (cAkSampaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्षपि क्षान्त्याम्”@} 2 3 ‘क्षप प्रेरणे’ इति धातुः चुरादावदन्तेऽस्तीति देवश्लोकादनुमीयते।
सिद्धान्त- कौमुद्यां तु दृश्यते।]] इदित्करणात् णिचो वैकल्पिकत्वम्।
‘क्षम्पेः क्षम्पयति क्षान्त्याम्, प्रेरणे क्षपयेदिति।’ 4 इति देवः।
क्षम्पकः-म्पिका, चिक्षम्पयिषकः-षिका, 5 क्षम्पकः-म्पिका, चिक्षम्पिषकः-षिका, 6 चाक्षम्पकः-म्पिका
7 क्षम्पयिता-त्री, चिक्षम्पयिषिता-त्री, क्षम्पिता-त्री, चिक्षम्पिषिता-त्री, चाक्षम्पिता-त्री
क्षम्पयन्-न्ती, चिक्षम्पयिषन्-न्ती, 8 क्षम्पन् 9 -न्ती, चिक्षम्पिषन्-न्ती
क्षम्पयिष्यन्-न्ती-ती, चिक्षम्पयिषिष्यन्-न्ती-ती, क्षम्पिष्यन्-न्ती-ती, चिक्षम्पिषिष्यन्-न्ती-ती
क्षम्पयमाणः, चिक्षम्पयिषमाणः, -- चाक्षम्प्यमाणः
क्षम्पयिष्यमाणः, चिक्षम्पयिषिष्यमाणः, -- चाक्षम्पिष्यमाणः
10 क्षन्-क्षम्पौ-क्षम्पः
-- -- -- क्षम्पितम्-तः, चिक्षम्पयिषितः, क्षम्पितम्-तः, चिक्षम्पिषितः, चाक्षम्पितः-तवान्
क्षम्पः, चिक्षम्पयिषुः, क्षम्पः, चिक्षम्पिषुः, चाक्षम्पः
क्षम्पयितव्यम्, चिक्षम्पयिषितव्यम्, क्षम्पितव्यम्, चिक्षम्पिषितव्यम्, चाक्षम्पितव्यम्
क्षम्पणीयम्, चिक्षम्पयिषणीयम्, क्षम्पणीयम्, चिक्षम्पिषणीयम्, चाक्षम्पणीयम्
क्षम्प्यम्, चिक्षम्पयिष्यम्, क्षम्प्यम्, चिक्षम्पिष्यम्, चाक्षम्प्यम्
ईषत्क्षम्पः-दुःक्षम्पः-सुक्षम्पः
-- -- क्षम्प्यमाणः, चिक्षम्पयिष्यमाणः, क्षम्प्यमाणः, चिक्षम्पिष्यमाणः, चाक्षम्प्यमाणः
क्षम्पः, चिक्षम्पयिषः, क्षम्पः, चिक्षम्पिषः, चाक्षम्पः
क्षम्पयितुम्, चिक्षम्पयिषितुम्, क्षम्पितुम्, चिक्षम्पिषितुम्, चाक्षम्पितुम्
क्षम्पणा, चिक्षम्पयिषा, क्षम्पा, चिक्षम्पिषा, चाक्षम्पा
क्षम्पणम्, चिक्षम्पयिषणम्, क्षम्पणम्, चिक्षम्पिषणम्, चाक्षम्पणम्
क्षम्पयित्वा, चिक्षम्पयिषित्वा, क्षम्पित्वा, चिक्षम्पिषित्वा, चाक्षम्पित्वा
प्रक्षम्प्य, प्रचिक्षम्पयिष्य, प्रक्षम्प्य, प्रचिक्षम्पिष्य, प्रचाक्षम्प्य
11 क्षम्पम् २, क्षम्पयित्वा २, चिक्षम्पयिषम् २, चिक्षम्पयिषित्वा २, क्षम्पम् २, क्षम्पित्वा २, चिक्षम्पिषम् २, चिक्षम्पिषित्वा २, चाक्षम्पम्
चाक्षम्पित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२९७)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६२१। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
[[[अ]
04
=>
(श्लो। १३६)
05
=>
[[४। इदित्करणसामर्थ्याण्णिचो वैकल्पिकत्वम्। तेन, णिजभावपक्षे शुद्धात्, सन्नन्तात् यङन्ताच्च रूपाणि लिखितानि।]]
06
=>
[[५। यङन्तात् ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
07
=>
[पृष्ठम्०३१०+ २३]
08
=>
[[१। णिजभावपक्षे, ‘शेषात् कर्तरि--’ (१-३-७८) इति परस्मैपदमेव।]]
09
=>
[[आ। ‘क्षम्पद्धियामभिमतः कंसपीडाप्रक्षञ्जितस्वजनचिन्तनजातरोषः। आश्वर्तितो रणभुवं सबलोऽत्र रेजे विश्वभ्रिताभ्रकुहरे सति तूर्यनादे।।’ धा। का। ३-२४।]]
10
=>
[[२। णिलोपे ‘संयोगान्तस्य--’ (८-२-२३) इति पकारलोपे रूपम्। स्थानि- वद्भावः शङ्क्यः
\n\n पूर्वत्रासिद्धे तन्निषेधात्।]]
11
=>
[पृष्ठम्०३११+ १८]