चाक्रिक (cAkrika)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चाक्रिक mfn.
   (-कः-की-कं)
	 1. Circular.
	 2. Belonging to a wheel or discus.
3. Relating to a company or circle.
	 m.
  (-कः)
	 1. A chorister,  a
bard who chaunts in chorus the praises of kings heroes,  gods,  &c.
2. An oil maker.
	 3. A coach-man,  a driver.
 E.
  चक्र a multitude,  &c.
and ठक् aff.
   चक्रेण समूहेन यन्त्रभेदेन चक्रयुक्तशकटेन वा चरति ।

Capeller Eng

English

 चाक्रिक m.
  carrier,  potter,  oil-maker. 

Yates

English

 चाक्रिक (कः) 1.
m.
  A chorister
 an
oil-maker
 a driver.
a. Circular.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 adj.
  	-	  belonging to a wheel or discus
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 adj.
  	-	  relating to a company or circle
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 adj.
  	-	  circular
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  driver
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  secretly born son of a zUdra and a vaizyA
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  bard
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  oil-maker and a companion
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  potter
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  coachman
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  proclaimer
चाक्रिक 	-	 cAkrika 	-	 m.
  	-	  companion

 
   चाक्रिक  cAkrika m.
   oil-maker and a companion

Wilson

English

 चाक्रिक
mfn.
   (-कः-की-कं) Circular.
2 Belonging to a wheel or discus.
3 Relating to a company or circle.
m.
  (-कः)
1 A chorister,  a bard who chaunts in chorus the praises of kings. heroes, 
gods,  &c.
2 An oil maker.
3 A coachman,  a driver.
E.
  चक्र a multitude,  &c. and ठक् aff.
  

Apte

English

चाक्रिक [cākrika],  a.
  (-क्री f.
 ) [चक्रेण चरति ठक्]

See चाक above.

Relating to a company or circle.

कः A potter.

An oil-maker
 Y.*
  1.165 (=  तैलिक according to Mitā.
 शाकटिक or cartman according to others)
 चाक्रिकैरतिरूक्षत्वं तिलपिण्याकयोरिव Rāj. T.6.272
 ताम्बूलिका- श्चाक्रिकाश्च ... Śiva.  B.31.19.

A proclaimer.

A bard,  chorister.

A coachman,  driver.

Apte 1890

English

 चाक्रिक a. (की f.) [चक्रेण चरति ठक्] 1 See चाक्र above. 
2 Relating to a company or circle. 
कः 1 A potter. 
2 An oil-maker
 Y. 1. 165 (= तैलिक according to Mit.
 शाकटिक or cartman according to others). 
3 A proclaimer. 
4 A bard,  chorister. 
5 A coachman,  driver. 

Monier Williams Cologne

English

 चाक्रिक mfn.
   circular,  W.
 

 belonging to a wheel or discus,  W.
 

 relating to a company or circle,  W.
 

 चाक्रिक m.
  a coachman,  driver,  MBh.
   xii,  2646

 a potter,  VarBṛS.
  x,  9

 ‘an oil-maker’ and ‘a companion’,  Rājat.
  vi,  272

 a companion,  v,  267

 a proclaimer,  Yājñ.
  i,  165
 Hariv.
  9047

 a bard,  W.
 

 चाक्रिक m.
  a secretly born son of a Śūdra and a Vaiśyā,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 चाक्रिक,  अस्,  ई,  अम्,  circular
 belonging to a wheel
or discus
 relating to a company or circle
 (अस्),  m.
a potter
 an oil-maker
 a proclaimer
 a chorister, 
a bard who chants in chorus the praises of kings, 
heroes,  gods,  &c.
 a coachman,  a driver
 (आस्),  m.
pl. companions,  followers.

Macdonell

English

 चाक्रिक cākr-ika,  m.
  carter
 potter
 oilgrinder
 🞄bell-man
 partisan,  accomplice.

Benfey

English

 चाक्रिक चाक्रिक,  i. e. चक्र + इक, 
m.
 
 1. An oil grinder,  Rājat. 6,  272 (at
the same time,  A partisan).
 2. A bell-
man,  Hariv. 9047.
 3. A partisan, 
Rājat. 5,  267.

Apte Hindi

Hindi

चाक्रिक
वि* - चक्र - ठक्
चक्र से किया जाने वाला

चाक्रिक
वि* - -
मण्डलाकार

चाक्रिक
वि* - -
चक्र या पहिए से सम्बन्ध रखने वाला

चाक्रिकः
पुं*
  - -
कुम्हार

चाक्रिकः
पुं*
  - -
तेली

चाक्रिकः
पुं*
  - -
"कोचवान,   चालक"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೂದ್ರನಿಂದ ವೈಶ್ಯಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೈಲ /ಎಣ್ಣೆ
विस्तारः - > "चाक्रिकौ तैलघाण्टिकौ" - वैज० ।
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವವನು /ಕಾಲದ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುವವನು
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತುತಿಪಾಠಕ /ಹೊಗಳು ಭಟ
निष्पत्तिः - > "ठक्" (४-४-८)
व्युत्पत्तिः - > चक्रेण समूहेन तरति
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾಣಿಗ /ಎಣ್ಣೆತೆಗೆದು ಮಾರುವವನು
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಬಾರ /ಚಕ್ರದ ಸಾಹಾಯ್ಯದಿಂದ ಮಡಕೆ ಮಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > "ठक्" (४-४-८)
व्युत्पत्तिः - > चक्रेण चरति
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾಡಿಯವನು
निष्पत्तिः - > "ठक्" (४-४-८)
व्युत्पत्तिः - > चक्रेण चक्रयुक्तशकटेन चरति
प्रयोगाः - > "पिशुनानृतिनोश्चैव तथा चाक्रिकवन्दिनाम् । एषामन्नं न भोक्तव्यं सोमविक्रयिणस्तथा ॥"
उल्लेखाः - > याज्ञ० १-१६५
चाक्रिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಟಿಸುವವನು /ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವವನು
विस्तारः - > "चाक्रिको घोषयामास पुरुषो मृष्टकुण्डलः" - हरिवं० ।

L R Vaidya

English

 cAkrika {% (I) a. (f. की) %} The same as चाक्र q.v.

 cAkrika {% (II) m. %} 1. A potter
an oilmaker,  Yaj.i.165 (where Vijnyāneśvara renders चाक्रिक by तैलिक and adds शाकटिकश्चेत्येके)
a proclaimer
a chorister
a coachman,  a driver.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 cākrika,  m. (= AMg. cakkia,  °iya),  disc-bearer,  a royal officer: Mvy 〔3733〕 (so also Mironov without v.l.
 BR cite cakrika,  which Kyoto ed. Index gives as a var.).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 चाक्रिक Maṅkha 76
 Stein zu Rājat. 5,  267
 8,  2730. [Z.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  वृत्त,  कुण्डलाकार,  चक्र,  कुण्डलिन्,  चक्रवत,  चक्कल,  चक्रक,  चक्रुवृत्त,  चाक्र,  चाक्रिक,  परिमण्डल,  परिमण्डलित,  परिवर्तुल,  वटिन्
adjective
 
वर्तुलस्य आकारः इव आकारः यस्य सः।
 "अस्य वृक्षस्य फलानि वृत्तानि सन्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khor lo thogs pa
चाक्रिक

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
घाण्टिकाश्चाक्रिकाः सूतो बन्दी मङ्गलपाठकः ॥ ७९४ ॥
-wordlist-
 
घाण्टिक (पुं),  चाक्रिक (पुं),  सूत (पुं),  बन्दिन् (पुं),  मङ्गलपाठक (पुं)

--source--
 
धूसरश्चाक्रिकस्तैली स्यात्पिण्याकखलौ समौ ।
-wordlist-
 
धूसर (पुं),  चाक्रिक (पुं),  तैलिन् (पुं),  पिण्याक (पुं),  खल (पुं)

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: चाक्रिकः
Root: चाक्रिक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Secretly born son of a Śūdra and a Vaiśyā
Shloka(s):
3|5|23|1 ► चौर्यात् सा चाक्रिकं वेनी वंशिकं फलिनी कुथम्। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|23|1 ⇢ चाक्रिकः (चाक्रिक) (पुं) ⇒ Secretly born son of a Śūdra and a Vaiśyā ⇒ 
Related word(s):
isa_k ➡ शूद्रस्य पुत्राः स्यर्नानायोषित्समुद्भवाः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चाक्रिकः,  पुं,
   (चक्रेण समूहेन यन्त्रविशेषेण वाचरतीति । चक्र + “चरति ।” ४ । ४ । ८ ।इति ठक् ।) बहुभिर्मिलित्वा यः स्तौति सः ।तत्पर्य्यायः । घाण्टिकार्थकः २ । इत्यमरः ।२ । ८ । १७ ॥
 (यथा,  याज्ञवल्क्ये । १ । १६५ ।“पिशुनानृतिनोश्चैव तथा चाक्रिकवन्दिनाम् ।एषामन्नं न भोक्तव्यं सोमविक्रयिणस्तथा ॥
”)तैलकारः । इति हेमचन्द्रः ॥
 शाकटिकः ।इति महाभारते राजधर्म्मः ॥
 गाडओयान्इति भाषा ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चाक्रिक त्रि०
  चक्रेण समूहेन यन्त्रभेदेन चक्रयुक्तशकटेनवा चरति ठक् । संधीभूय मिलित्वा स्तुतिपाठके१ वाण्टिके अमरः “पिशुनानृतिनां चैव तथाचाक्रिकवन्दिनाम्” याज्ञ० । “चाक्रिको घोषयामासपुरुषो मृष्टकुण्डलः” हरिव० १५९ अ० । २ तैलकारेहेमच० ३ शाकटिके (गाडओयान) ख्याते च शब्दार्थचि०“भिक्षुकांश्चाक्रिकांश्चैव क्लीवोन्मत्तान् कुशीलवान् ।बाह्यान् कुर्य्यान्नरश्रेष्ठो दोषाय ते स्युरन्यथा” भा०शा० ६९ अ० ।

Capeller

German

 चाक्रिक m.
  Kärrner,  Töpfer,  Ölmüller.

Burnouf

French

 चाक्रिक चाक्रिक m.
  (चक्र) aède,  barde chantant des
vers épiques.
		 Fabricant d'huile.

Stchoupak

French

 चाक्रिक-
 m.
  charretier.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.