चषाल (caSAla)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चषाल m.
  (-लः)
	 1. A wooden ring on the top of a sacrificial post.
	 2. An
iron ring at the base of the post.
	 3. A hive.
 E.
  चष् to eat,  &c. आलच्
Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 चषा॑ल m.
  n.
  top of a sacrificial post
 p.
  °वन्त्.

Yates

English

 चषाल (लः) 1.
m.
  A wooden ring on
the top of a sacrificial post,  an
iron one on the base
 a hive.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   चषाल  caSAla m.
   hive   
   तिरश्चीनवंश  tirazcInavaMza m.
   bee-hive    
   निकेत  niketa m.
   bee-hive   
   मधुक्रम  madhukrama m.
   bee-hive    
   मधुपटल  madhupaTala m.
   bee-hive   
   सन्धिगृह  sandhigRha m.
   bee-hive    
   मधुस्थान  madhusthAna n.
   bee-hive   
   करण्ड  karaNDa adj.
   a bee-hive    
   छत्त्रक  chattraka m.
   parasol-shaped bee-hive   
   छत्त्र  chattra m.
   parasol-shaped bee-hive      
            

Wilson

English

 चषाल
m.
  (-लः)
1 A wooden ring on the top of a sacrificial post.
2 An iron ring at the base of the post.
3 A hive.
E.
  चष to eat,  &c. आलच् Uṇādi aff.
  

Apte

English

चषालः [caṣālḥ],  1 A wooden ring on the top of a sacrificial post
 चषालं ये अश्वयूपाय तक्षति Rv.*
  1.162.6
 चषालयूपत- च्छन्नो हिरण्यरशनं विभुः Bhāg.*
  4.19.19.

An iron ring at the base of the post.

A hive.

Apte 1890

English

 चषालः 1 A wooden ring on the top of a sacrificial post. 
2 An iron ring at the base of that post. 
3 A hive. 

Monier Williams Cologne

English

 चषा॑ल mn.  (g. अर्धर्चादि) a wooden ring on the top of a sacrificial post,  RV.
   i,  162,  6
 TS.
  vi
 Kāṭh.
  xxvi,  4 (चशाल),  ŚBr.
   &c.
  

 चषा॑ल m.
  a hive,  L.
 

 चषा॑ल n.
  the snout of a hog,  MaitrS.
  i,  6,  3.

Monier Williams 1872

English

 चषाल,  अस्,  अम्,  m. n. a wooden ring on the top
of a sacrificial post
 an iron ring at the base of the
post
 (अस्),  m. a hive.
—चषाल-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
Ved. furnished with a Caṣāla.

Macdonell

English

 चषाल caṣ-ā́la,  m.
  n.
  knob of a sacrificial post.

Benfey

English

 चषाल चषाल,  m.
  and n.
  A ring
on the top of a sacrificial post,  MBh.
7,  2266.

Apte Hindi

Hindi

चषालः
पुं*
  - चष् - आलच्
यज्ञ के खम्भे में लगी लकड़ी की फिरकी

चषालः
पुं*
  - -
छत्ता

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चषाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೇನುತುಪ್ಪ
विस्तारः - > "चषकोऽस्त्री सुरापात्रे मधुमद्यप्रभेदयोः" - मेदि० ।
चषाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಜ್ಞ ಪಶುಸ್ತಂಭದ ಮೇಲುಗಡೆ ಇರುವ ಬಳೆ /ಯೂಪಸ್ತಂಭದ ಮರದ ವಲಯ
निष्पत्तिः - > चष (भक्षणे) - "आलः" (उ० ४-१०७)
प्रयोगाः - > "भूश्चषालतुलिताङ्गुलीयकम्"
उल्लेखाः - > माघ० १४-५२
विस्तारः - > "चषालो यूपकटकः" - अम० ।

L R Vaidya

English

 cazAla {% m. %} 1. A wooden ring on the top of a sacrificial post
 2. a hive.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 चषा꣡ल n. auch: der scheibenförmige Rüssel (eines Ebers),  Maitr. S. 1,  6,  3.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चषालो यूपकटको यूपकर्णो घृतावनौ ।
-wordlist-
 
चषाल (पुं),  यूपकटक (क्ली),  यूपकर्ण (पुं),  घृतावनि (स्त्री)

Vedic Reference

English

 Caṣāla,  the mortar-shaped top-piece of the sacrificial post
(Yūpa),  is mentioned from the Rigveda onwards.^1 In one
passage of the Śatapatha Brāhmaṇa^2 it is directed to be made
of wheaten dough (gaudhūma).
1) Rv. i. 162,  6
 Taittirīya Saṃhitā,  vi.
3,  4,  2,  7
 Kāṭhaka Saṃhitā,  xxvi. 4, 
etc.
 Maitrāyaṇī Saṃhitā,  i. 11,  8,  etc.
2) v. 2,  1,  6.
Cf. Eggeling,  Sacred Books of the East, 
26,  168,  n. 1
 41,  31,  n. 1.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चषालः,  पुं,
   (चष्यते वध्यतेऽस्मिन् । चष + “सानसि-वर्णसीति ।” उणां । ४ । १०७ । इति आलप्रत्ययेन निपातनात् साधुः ।) यूपकटकः । इत्य-मरः । २ । ७ । १८ ॥
 यज्ञसमाप्तिसूचकं पशु-बन्धनाद्यर्थं यज्ञभूमौ यत् काष्ठमारोप्यते स यूपःतस्य शिरसि वलयाकृतिर्डमरुकाकृतिर्व्वा यःकाष्ठविकारः सः । यूपमूलेविहितलोहवलयश्च ।इति केचित् । इति भरतः ॥
 मधुस्थानम् । इतिसंक्षिप्तसारे उणादिवृत्तिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चषाल पु०
  न०
  चष--आलच् अर्द्धर्च्चादि । यूपकटके यज्ञिय-पशुबन्धनार्थे यूपमध्येदेये बलयाकारे काष्ठमये लौह-मये वा पदार्थे अमरः । तल्लक्षणादिकमुक्तं का० श्रौ०६ । १ । २८ । सूत्रादौ“अग्राच्चषालं पृथमात्रमष्टाश्रि मध्यसंगृहीतम्” २८ सू०“यूप परिवासनानन्तरं यदवशिष्टं पृथक्कृतमग्रम् ततश्चषा-लं कर्त्तव्यम् प्रसारिताङ्गुलिः पाणिरामणिवन्धनान् पृथक्इत्युच्यते चषालमिति संज्ञा सं व्यवहारार्था “आ चषाले-क्षणात्” इत्यादौ । अष्टाश्रि अष्टकोणम् तदपि तक्षणेनाष्ट-कोणं कुर्य्यात् तक्षैव । उलूखलवन्मध्ये संकुचितम्” कर्कः ।“ऊर्द्धमग्रे प्रतिमुञ्चति” २९ सू० “तच्चषालं यूपस्याग्रे ऊर्द्ध्वंप्रतिमुञ्चति अतएवोर्द्धप्रतिमोकविधानाच्चषालस्य तथाबेधः कार्यः । प्रतिमुञ्चतीति वचनाच्च चूडाग्रो यूपःचषालं च ससुषिरमिति गम्यत इति हरिस्वामिनःतथा चाहापस्तम्बः “मूलतोऽतष्टमुपरम् अष्टाश्रिरनुपूर्वोऽग्रतोऽणीयान् प्रज्ञाताष्टाश्रिरिति” कर्क०“द्व्यङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वां तर्द्मातिक्रान्तं यूपस्य” ३० सू०“यूपस्य यूपाग्रस्य द्व्यङ्गुलं त्र्यङ्गुलं वा चषालं तर्द्माति-क्रान्तं चषालच्छिद्राग्रवेधादतिक्रान्तं भवति अतिक्रम्योर्द्ध्वंनिःसृतं भवति तथा चषालस्योर्द्धं प्रवयणं कर्त्तव्यम्यथा चषालो यूपाग्रादधो द्व्यङ्गुले त्र्यङ्गुले वा तिष्ठ-तीत्यर्थः” कर्कः “भूश्चषालतुलिताङ्गुलीयकम्” माघः

Capeller

German

 चषा॑ल n.
  der Rüssel des Ebers,  der Knauf
des Opferpfeilers.

Grassman

German

 caṣā́la,  m.,  der Knauf der Opfersäule,  kranzartige Einfassung am obern Ende derselben.
-am 〰 yé aśvayūpā́ya tákṣati {162, 6}.

Burnouf

French

 चषाल चषाल m.
  anneau de bois au
 haut du
poteau sacré
 anneau de fer au bas du même poteau.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.