| YouTube Channel

चषकः (caSakaH)

 
Apte
English
चषकः [caṣakḥ] कम् [kam], कम् [चष्-करणे क्वुन्] A vessel used for drinking spirits, a goblet, a wine-glass
च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्त- रेव
R.*
 7.49
मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासवमिव Śānti.1.29
Ki.*
 9.56, 57
Māl.
 5.18.
कम् A kind of spirituous liquor.
Honey.
Apte 1890
English
चषकः
कं [चष्-करणे क्वुन्] A vessel used for drinking spirits, a goblet, a wine-glass
च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्तरेव R. 7. 49
मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासवमिव Śānti. 1. 29
Ki. 9. 56, 57
Māl. 5. 18.
कं 1 A kind of spirituous liquor.
2 Honey.
Hindi
Hindi
ग्लास (पु)
Apte Hindi
Hindi
चषकः
पुं*
 - चष् - क्वुन्
"सुरापात्र, प्याला, मदिरा पीने का गिलास"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चषकः, शरावः, कुन्तलः, कुशयः, शालाजिरः
noun
कषायादिपानार्थम् उपयुक्तं मृद्धात्वादिभिः विनिर्मितं पात्रम्।
"हस्तात् पतित्वा चषकः छिन्नः।"
Synonyms:
 चषकः
noun
पात्राकारकं तद् वस्तु यद् प्रतियोगितायां विजेता प्राप्नोति।
"तेन धावनस्पर्धायां स्वर्णस्य चषकः जितः।"
Synonyms:
 मद्यपात्रम्, चषकः, मधुपात्रम्
noun
तत् पात्रं येन मद्यपानं क्रियते।
"मद्यपिना मदात्ययात् मद्यपात्रं भञ्जितम्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चषकः
Root: चषकः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ wish
⇒ desire
⇒ thirst
⇒ drinking vessel
⇒ thirst and an intoxicating drink
Shloka(s):
3|3|226|4 ► कपिशीर्षं भित्तिशृङ्गेऽनुतर्षश्चषकः सुरा॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|226|4 ⇢ अनुतर्षः (अनुतर्ष) (पुं) ⇒ wish, desire, thirst, drinking vessel, thirst and an intoxicating drink
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ पाकस्थानम्
उपाधि ➡ गार्हिकोपकरणम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चषकः,
पुं,
क्ली,
 (चषति भक्षयति पिबत्यनेनेत्यर्थः ।चष + “क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोरपूर्व्वस्यापि ।” उणां ।२ । ३२ । इति क्वुन् ।) मद्यपानपात्रम् । तत्-पर्य्यायः । गल्वर्कः २ सरकः ३ अनुतर्षणम् ४ ।इति हेमचन्द्रः । ४ । १०२४ ॥
* ॥
अथ चषकोद्देशः ।“यत् पानपात्रं भूपानां तज्ज्ञेयं चषकं बुधैः ।कानकं राजतञ्चैव स्फाटिकं काचमेव च ॥
वृत्तं स्वराष्टदिक्कोणं चतुर्णां पृथिवीभुजाम् ।इत्यन्यसम्मतं तेषां निर्णयः पाठसम्मतः ॥
स्वमुष्टिसम्मितं रत्नैश्चतुर्व्वर्णैः समन्वितम् ।मार्त्तिकं वाथ फालं वा सर्व्वेषामुपयुज्यते ॥
काष्ठजं धातुजं शैलं जाङ्गलादि महीभुजाम् ।यदन्यत्तोयपानादि पात्रं पृथ्वीभुजां भवेत् ॥
”एवं तत्रापि नियम इति भोजस्य निश्चयः । इतियुक्तिकल्पतरुः ॥
* ॥
सुरापात्रम् । मधु । मद्य-प्रभेदः । इति मेदिनी । के, ८६ ॥