चषक (caSaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishचषक - caSaka - - glass
काचक - kAcaka - - glass
काच - kAca - - glass
मल - mala - - mist [ "on glass, mirror" ]
क्षार - kSAra - - glass
सिक्ष्य - sikSya - - glass
कृत्रिमरत्न - kRtrimaratna - - glass
अन्धी भवति { भू } - andhI bhavati { bhU } - verb 1 - mist up [ glass ]
उपनेत्र - upanetra - - eye glass
काचर - kAcara - - glass-like
काचघटी - kAcaghaTI - - glass ewer
काचशाला - kAcazAlA - - glasshouse
काचाक्ष - kAcAkSa - - glass-eyed
गल्लक - gallaka - - wine glass
सुरापात्र - surApAtra - - wine-glass
काच-पात्री - kAca-pAtrI - - glass basin
काच - छिद्रक - kAca - chidraka - - glass borer
स्फट- काच - sphaTa- kAca - - flint glass
विसीस-काच - visIsa-kAca - - crown glass [ Ophthalmol. (alkali-lime glass containing no lead) ]
काचमणि - kAcamaNi - - glass-jewel
चषक - caSaka - - cup
चषक - caSaka - - glass
चषक - caSaka - - wineglass
चषक - caSaka - - spirituous liquor
चषक caSaka wineglass
Wilson
EnglishApte
Englishचषकः [caṣakḥ] कम् [kam], कम् [चष्-करणे क्वुन्] A vessel used for drinking spirits, a goblet, a wine-glass
च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्त- रेव 7.49
मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासवमिव Śānti.1.29
9.56, 57
5.18.
कम् A kind of spirituous liquor.
Honey.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiचषकः
- चष् - क्वुन्
"सुरापात्र, प्याला, मदिरा पीने का गिलास"
चषकम्
- -
एक प्रकार की मदिरा
चषकम्
- -
"मधु, शहद"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaचषक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆ /ಹೆಂಡವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆ
निष्पत्तिः - > चष (भक्षणे) - "क्वुन्" (उ० २-३२)
व्युत्पत्तिः - > चष्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "आददे मृदुविलोलपलाशैरुत्पलैश्चषकवीचिषु कम्पः"
उल्लेखाः - > किरा० ९-५६
चषक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ್ಯ
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanchang skoyogs
चषक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritगल्वर्कस्तु चषकः स्यात्सरकश्चानुतर्षणम् ।
गल्वर्क (पुं), चषक (पुं), सरक (पुं), अनुतर्षण (क्ली)
शालाजीरो वर्धमानः शरावः कोशिका पुनः ।
मल्लिका चषकः कंसः पारी स्यात्पानभाजनम् ॥ १०२४ ॥
शालाजीर (पुं), वर्धमान (पुंक्ली), शराव (पुंक्ली), कोशिका (स्त्री), मल्लिका (स्त्री), चषक (पुंक्ली), कंस (पुंक्ली), पारी (स्त्री), पानभाजन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगल्वर्क
गल्वर्क, अनुतर्ष, चषक, सरक
गल्वर्कश्चानुतर्षश्च चषकः सरकः स्मृतः ॥ ३२७ ॥
verse 2.1.1.327
page 0039
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचषकः, (चषति भक्षयति पिबत्यनेनेत्यर्थः ।चष + “क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोरपूर्व्वस्यापि ।” उणां ।२ । ३२ । इति क्वुन् ।) मद्यपानपात्रम् । तत्-पर्य्यायः । गल्वर्कः २ सरकः ३ अनुतर्षणम् ४ ।इति हेमचन्द्रः । ४ । १०२४ ॥
* ॥
अथ चषकोद्देशः ।“यत् पानपात्रं भूपानां तज्ज्ञेयं चषकं बुधैः ।कानकं राजतञ्चैव स्फाटिकं काचमेव च ॥
वृत्तं स्वराष्टदिक्कोणं चतुर्णां पृथिवीभुजाम् ।इत्यन्यसम्मतं तेषां निर्णयः पाठसम्मतः ॥
स्वमुष्टिसम्मितं रत्नैश्चतुर्व्वर्णैः समन्वितम् ।मार्त्तिकं वाथ फालं वा सर्व्वेषामुपयुज्यते ॥
काष्ठजं धातुजं शैलं जाङ्गलादि महीभुजाम् ।यदन्यत्तोयपानादि पात्रं पृथ्वीभुजां भवेत् ॥
”एवं तत्रापि नियम इति भोजस्य निश्चयः । इतियुक्तिकल्पतरुः ॥
* ॥
सुरापात्रम् । मधु । मद्य-प्रभेदः । इति मेदिनी । के, ८६ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritचषक चष--करणे क्वुन् अर्द्धर्चादि । १ मद्यपानपात्रेअमरः । तल्लक्षणादिकं युक्तिकल्यतरावुक्तम् यथा“यत् पानपात्रं भूपानां तज्ज्ञेयं चषकं बुधेः । कानकंराजतं चैव स्फाटिकं काचमेव च । वृत्तं स्वराष्टदिक्वंच चतुर्णां पृथिवीभुजाम् । इत्यन्यसम्मतं तेषां निर्णयःपाठसम्मतः । स्वमुष्टिसम्मितं रत्नैश्चतुर्वर्णैः सम-न्वितम् । मार्त्तिकं वाथ फालं वा सर्वेषामुपयुज्यते ।काष्ठजं धातुजं शैलं जाङ्गलादिमहीभुजाम् । यद-न्यत्तोयपानादिपात्रं पृय्वीभुजां भवेत् । एवं तत्रापिनियम इति भोजस्य सम्मतः” “आननैः परिहृतं चष-कान्तः” माघः । कर्मणि क्वुन् । २ मधुनि, ३ मद्यभेदेच मेदि०
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
