| YouTube Channel

चषक (caSaka)

 
शब्दसागरः
English
चषक mn. (-कः-कं)
1. A vessel for drinking spirits with, a wine glass,
&c.
2. Any drinking vessel.
3. Spirituous liquor.
4. Honey.
E.
चष्
to eat, करणे क्वुन् Unadi
aff.
Capeller Eng
English
चषक
s.
vessel, cup, goblet.
Yates
English
चषक (कः-कं) 1.
m.
n.
A vessel for
drinking
a wine-glass or cup
spirituous liquor
honey.
Spoken Sanskrit
English
चषक - caSaka -
m.
- glass
काचक - kAcaka -
m.
- glass
काच - kAca -
n.
m.
- glass
मल - mala -
n.
- mist [ "on glass, mirror" ]
क्षार - kSAra -
m.
- glass
सिक्ष्य - sikSya -
m.
- glass
कृत्रिमरत्न - kRtrimaratna -
n.
- glass
अन्धी भवति { भू } - andhI bhavati { bhU } - verb 1 - mist up [ glass ]
उपनेत्र - upanetra -
n.
- eye glass
काचर - kAcara -
adj.
- glass-like
काचघटी - kAcaghaTI -
f.
- glass ewer
काचशाला - kAcazAlA -
f.
- glasshouse
काचाक्ष - kAcAkSa -
m.
- glass-eyed
गल्लक - gallaka -
m.
- wine glass
सुरापात्र - surApAtra -
n.
- wine-glass
काच-पात्री - kAca-pAtrI -
f.
- glass basin
काच - छिद्रक - kAca - chidraka -
m.
- glass borer
स्फट- काच - sphaTa- kAca -
m.
- flint glass
विसीस-काच - visIsa-kAca -
m.
- crown glass [ Ophthalmol. (alkali-lime glass containing no lead) ]
काचमणि - kAcamaNi -
m.
- glass-jewel
चषक - caSaka -
m.
- cup
चषक - caSaka -
m.
- glass
चषक - caSaka -
m.
- wineglass
चषक - caSaka -
m.
n.
- spirituous liquor
चषक caSaka
m.
wineglass
Wilson
English
चषक
mn. (-कः-कं)
1 A vessel for drinking spirits with, a wine glass, &c.
2 Any drinking vessel.
3 Spirituous liquor.
4 Honey.
E.
चष to eat, क्वुन् Uṇādi
aff.
Apte
English
चषकः [caṣakḥ] कम् [kam], कम् [चष्-करणे क्वुन्] A vessel used for drinking spirits, a goblet, a wine-glass
च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्त- रेव
R.*
7.49
मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासवमिव Śānti.1.29
Ki.*
9.56, 57
Māl.
5.18.
कम् A kind of spirituous liquor.
Honey.
Apte 1890
English
चषकः
कं [चष्-करणे क्वुन्] A vessel used for drinking spirits, a goblet, a wine-glass
च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्तरेव R. 7. 49
मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासवमिव Śānti. 1. 29
Ki. 9. 56, 57
Māl. 5. 18.
कं 1 A kind of spirituous liquor.
2 Honey.
Monier Williams Cologne
English
चषक mn. (g. अर्धर्चादि) a cup, wineglass,
Ragh.
vii, 46
Hcar.
viii
Śiś.
x
&c.
(ifc. f(आ). ,
Kathās.
xxi, 10)
spirituous liquor (‘honey’,
W.
),
L.
चषक
m.
a second Sch. on
VarBṛ.
vii, 1 and 12 and xxiv.
Monier Williams 1872
English
चषक, अस्, अम्, m. n. a vessel used for drinking
spirits, a wine glass &c., any drinking-vessel
spirituous
liquor
honey.
Macdonell
English
चषक caṣ-aka,
m.
(?) drinking vessel, goblet.
Benfey
English
चषक चषक,
m.
and
n.
A drink.
ing vessel, Ragh. 7, 46.
Apte Hindi
Hindi
चषकः
पुं*
- चष् - क्वुन्
"सुरापात्र, प्याला, मदिरा पीने का गिलास"
चषकम्
नपुं*
- -
एक प्रकार की मदिरा
चषकम्
नपुं*
- -
"मधु, शहद"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चषक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆ /ಹೆಂಡವನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಪಾತ್ರೆ
निष्पत्तिः - > चष (भक्षणे) - "क्वुन्" (उ० २-३२)
व्युत्पत्तिः - > चष्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "आददे मृदुविलोलपलाशैरुत्पलैश्चषकवीचिषु कम्पः"
उल्लेखाः - > किरा० ९-५६
चषक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದ್ಯ
L R Vaidya
English
cazaka {% (I) m.n. %} 1. A vessel used for drinking spirits, a wine-glass, च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्तरेव R.vii.49, or मुखं लालाक्लिन्नं पिबति चषकं सासावामिव Sant.S.ii.29.
cazaka {% (II) n. %} 1. a kind of spirituous liquor
2. honey.
Bopp
Latin
चषक (r. 1. चष् s. अक) poculum. RAGH. 7. 46.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
चषक See Tarkāmṛtacaṣaka, Vedāntāmṛtacidratnacaṣaka.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
चषक 1. m. Harṣac. (1936) 531, 2.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chang skoyogs
चषक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गल्वर्कस्तु चषकः स्यात्सरकश्चानुतर्षणम्
-wordlist-
गल्वर्क (पुं), चषक (पुं), सरक (पुं), अनुतर्षण (क्ली)
--source--
शालाजीरो वर्धमानः शरावः कोशिका पुनः
मल्लिका चषकः कंसः पारी स्यात्पानभाजनम् १०२४
-wordlist-
शालाजीर (पुं), वर्धमान (पुंक्ली), शराव (पुंक्ली), कोशिका (स्त्री), मल्लिका (स्त्री), चषक (पुंक्ली), कंस (पुंक्ली), पारी (स्त्री), पानभाजन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गल्वर्क
गल्वर्क, अनुतर्ष, चषक, सरक
गल्वर्कश्चानुतर्षश्च चषकः सरकः स्मृतः ३२७
verse 2.1.1.327
page 0039
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चषकः,
पुं,
क्ली,
(चषति भक्षयति पिबत्यनेनेत्यर्थः ।चष + “क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोरपूर्व्वस्यापि ।” उणां ।२ ३२ इति क्वुन् ।) मद्यपानपात्रम् तत्-पर्य्यायः गल्वर्कः सरकः अनुतर्षणम् ।इति हेमचन्द्रः १०२४
*
अथ चषकोद्देशः ।“यत् पानपात्रं भूपानां तज्ज्ञेयं चषकं बुधैः ।कानकं राजतञ्चैव स्फाटिकं काचमेव
वृत्तं स्वराष्टदिक्कोणं चतुर्णां पृथिवीभुजाम् ।इत्यन्यसम्मतं तेषां निर्णयः पाठसम्मतः
स्वमुष्टिसम्मितं रत्नैश्चतुर्व्वर्णैः समन्वितम् ।मार्त्तिकं वाथ फालं वा सर्व्वेषामुपयुज्यते
काष्ठजं धातुजं शैलं जाङ्गलादि महीभुजाम् ।यदन्यत्तोयपानादि पात्रं पृथ्वीभुजां भवेत्
”एवं तत्रापि नियम इति भोजस्य निश्चयः इतियुक्तिकल्पतरुः
*
सुरापात्रम् मधु मद्य-प्रभेदः इति मेदिनी के, ८६
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चषक
पु०
न०
चष--करणे क्वुन् अर्द्धर्चादि मद्यपानपात्रेअमरः तल्लक्षणादिकं युक्तिकल्यतरावुक्तम् यथा“यत् पानपात्रं भूपानां तज्ज्ञेयं चषकं बुधेः कानकंराजतं चैव स्फाटिकं काचमेव वृत्तं स्वराष्टदिक्वंच चतुर्णां पृथिवीभुजाम् इत्यन्यसम्मतं तेषां निर्णयःपाठसम्मतः स्वमुष्टिसम्मितं रत्नैश्चतुर्वर्णैः सम-न्वितम् मार्त्तिकं वाथ फालं वा सर्वेषामुपयुज्यते ।काष्ठजं धातुजं शैलं जाङ्गलादिमहीभुजाम् यद-न्यत्तोयपानादिपात्रं पृय्वीभुजां भवेत् एवं तत्रापिनियम इति भोजस्य सम्मतः” “आननैः परिहृतं चष-कान्तः” माघः कर्मणि क्वुन् मधुनि, मद्यभेदेच
न०
मेदि०
Capeller
German
चषक Trinkgeschirr, Becher.
Burnouf
French
चषक चषक
m.
n.
(चष्) verre à vin, vase à
boire.
Liqueur spiritueuse, en gén.
Miel.
Stchoupak
French
चषक-
m.
nt. vase à boire, gobelet.