| YouTube Channel

चष (caSa)

 
शब्दसागरः
English
चष r. 1st cl. (चषति) To kill or hurt, (चषति-ते) To eat. भ्वा-उभ-सक-सेट् ।
Wilson
English
चष r. 1st cl. (चषति) To kill or hurt, (चषति-ते) To eat.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चष - भक्षणे (भ्वा० उभ० सक० से०) चषति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತಿನ್ನು /ಊಟಮಾಡು
चष - हिंसायाम् (भ्वा० पर० सक० से०) चषति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸು /ಪೀಡಿಸು
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 चष्
मूलधातुः:
 चष
धात्वर्थः:
 भक्षणे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 चषति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
चषँ चष भक्षणे
- चषति । चषते । चाषः ।किकीदिविः । चषकं पानभाजनम् ।। 893 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चष, वधे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-सकं-सेट् ।) चषति । इति दुर्गादासः ॥
चष, ञ भक्षे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-उभं-सकं-सेट् ।) ञ, चषति चषते । इति दुर्गा-दासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चष भक्षे
भ्वा०
उभ०
सक०
 सेट् । चषति ते अचषीत्अचाषीत् अचषिष्ट चचाष चेषतुः चेषे ।
चष बधे
भ्वा०
 प०
सक०
 सेट् । चषति अच--(चा)षीत् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
चषँ चष भक्षणे
- चषते, चषति चाषः चषकः सानसिवर्णसि (उ0 4107) इति चषालो यूपकटकः 860
धातुवृत्तिः
Sanskrit
चषँ चष (अर्थः) भक्षणे
( चषतीत्यादि ) लषतिवत् ( चषकः ) "कुन् शिल्पिसंज्ञयोः'' इति क्कुन् ( चाषः ) घञ् 874
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चष भक्षने”@} 2 चाषकः-षिका, चाषकः-षिका, चिचषिषकः-षिका, चाचषकः-षिका
चषिता-त्री, चाषयिता-त्री, चिचषिषिता-त्री, चाचषिता-त्री
चषन्-न्ती, 3 चाषयन्-न्ती, चिचषिषन्-न्ती, -- चषिष्यन्-न्ती-ती, चाषयिष्यन् न्ती-ती, चिचषिषिष्यन्-न्ती-ती
चषमाणः, -- चिचषिषमाणः, चाचष्यमाणः
चषिष्यमाणः, -- चिचषिषिष्यमाणः, चाचषिष्यमाणः
4 सञ्चट्-सञ्चड्-सञ्चषौ-सञ्चषः
-- -- चषितम्-तः, चाषितः, चिचषिषितः, चाचषितः-तवात्
चषः, चाषः, चिचषिषुः, चाचषः
चषितव्यम्, चाषयितव्यम्, चिचषिषितव्यम्, चाचषितव्यम्
चषणीयम्, चाषणीयम्, चिचषिषणीयम्, चाचषणीयम्
चाष्यम्, चाष्यम्, चिचषिष्यम्, चाचष्यम्
ईषच्चषः-दुश्चषः-सुचषः
-- -- चष्यमाणः, चाष्यमाणः, चिचषिष्यमाणः, चाचष्यमाणः
5 चाषः, चाषः, चिचषिषः, चाचषः
चषितुम्, चाषयितुम्, चिचषिषितुम्, चाचषितुम्
6 चष्टिः, चाषणा, चिचषिषा, चाचषा
चषणम्, चाषणम्, चिचषिषणम्, चाचषणम्
चषित्वा, चाषयित्वा, चिचषिषित्वा, चाचषित्वा
विचष्य, विचाष्य, विचिचषिष्य, विचाचष्य
7 चाषम् २, चषित्वा २, चाषम् २, चाषयित्वा २, चिचषिषम् २, चिचषिषित्वा २, चाचषम् २
चाचषित्वा २
8 इति क्वुन्।
चषकः = पक्षिविशेषः।]] चषकः, 9 आलप्रत्यये रूपम्।
चषन्ति तस्मिन् इति चषालः = यज्ञभाण्डम्।]] चषालम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५१३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८८९। सक सेट्। उभ।)
03
=>
 [[१। भक्षणार्थकत्वादस्य धातोः ‘निगरणचलनार्थेम्यश्च’ (१-३-८७) इत्यनेन ण्यन्तात् शतैव, न तु शानच्।]]
04
=>
 [[२। ‘झलां जशोऽन्ते’ (८-२-३९) इति जश्त्वेन डः।]]
05
=>
 [[आ। ‘लाषेण चाषांश्छषिताञ्झषित्वा प्रभ्लक्ष्य भक्षन्ति यदम्बु नीचाः।’ धा। का। २-२८]]
06
=>
 [[३। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्णिषेधः। तकारस्य ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन टकारः।]]
07
=>
 [पृष्ठम्०४९५+ २६]
08
=>
 [[१। ‘क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः’ [द। उ। ३-५]
09
=>
 [[२। औणादिके [द। उ। १०-१७]