| YouTube Channel

चर्म्मण्वती (carmmaNvatI)

 
शब्दसागरः
English
चर्म्मण्वती
f.
 (-ती)
1. A river that runs across Bundelkhand into the
Ganges, the modern Chambal.
2. The plantain tree, (Musa sapien-
tum. )
E.
 चर्म्मन् skin, and मतुप् poss. affix
न is changed to ण it may
also be dropped, and the word may be written चर्म्मवती.
Yates
English
चर्म्म-ण्वती (ती) 3.
f.
 The
Chambal
river
the plantain tree.
Wilson
English
चर्म्मण्वती
f.
 (-ती)
1 A river that runs across Bundelkhand into the Ganges, the modern
Chambal.
2 The plaintain tree, (Musa sapientum. )
E.
 चर्म्मन् skin, and मतुप् poss. affix
न is changed to ण
it
may also be dropped, and the word be written चर्म्मवती.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चर्म्मण्वती,
स्त्री,
 (चर्म्मैव उत्पत्तिहेतुत्वेनास्त्यस्याःइति मतुप् मस्य वत्वम् ।) नदीविशेषः । सा तुवुन्देलखण्डाख्यदेशे चम्बल् इति ख्याता ॥
कदली । इति मेदिनी । ते, १९६ ॥
(आसीत् किलपुरा रन्तिदेवनामा (शशविन्दुनामा वा) कश्चित्खजचक्रवर्त्ती । तस्य यज्ञे मारिता ये गाव-स्तेषां चर्म्मगलितरसक्लेदादिभ्यो जातेयं नदीतिपौराणिकी गाथा । यथा, देवीभागवते । १ ।१८ । ५४ ।“चर्म्मणां पर्व्वतो जातो बिन्ध्याचलसमः पुनः ।मेघाम्बुप्लावनाज्जाता नदी चर्म्मण्वती शुभा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चर्म्मण्वती स्त्री चर्म्मन् + अस्त्यर्थे मतुप् मस्य वः संज्ञायांआसन्दीवदित्यादिना नि० । नदीभेदे । सा च रन्तिदेवस्य यज्ञोपकल्पितगोराशिचर्म्मत उत्पन्ना यथाह“महानदी चर्म्मराशेरुत्क्लेदात् सुसुवे यतः । ततश्चर्मण्वतीत्येषं विख्याता सा महानदी” भा० शा० २९ अ० ।“रन्तिदेवस्य यज्ञे ताः पशुत्वेनोपकल्पिताः । अतश्चर्म-ण्वती राजन्! गोचर्मभ्यः प्रवर्त्तिता” भा० अनु० ६६ अ०नर्मदाफलं दक्षिणसिन्धुफलञ्चोक्त्वा भा० व० ८२ अ०तन्माहात्म्यं यथा “चर्म्मण्वतीं समासाद्यनियतो नियताशनः । रन्तिदेवाभ्यनुज्ञातो अग्नि-ष्टोमफलं लभेत्” । अतस्तस्या दक्षिणदेशस्थत्वम् । असं-ज्ञायां तु चर्म्मवत् इत्येव । चर्म्मयुक्ते
त्रि०
 स्त्रियांङीप् ।