| YouTube Channel

चरु (caru)

 
शब्दसागरः
English
चरु
m.
 (-रुः)
1. An oblation of rice barley, and pulse, boiled with
butter and milk for presentation to the gods or manes.
2. The
vessel in which such an oblation is prepared.
E.
 चर् to eat, उण्
Unadi affix, what the gods feed upon.
Capeller Eng
English
चरु॑
m.
 pot, kettle
sacrificial food,
esp.
 boiled rice.
Yates
English
चरु (रुः) 2.
m.
 An oblation of rice
with butter and milk
or the
vessel for such oblation.
Wilson
English
चरु
m.
 (-रुः)
1 An oblation of rice, barley, and pulse, boiled with butter and milk for
presentation to the gods or manes.
2 The vessel in which such an oblation is prepared.
E.
 चर to eat, उण् Uṇādi affix, what the gods feed upon.
Apte
English
चरुः [caruḥ], [चर् उन्]
An oblation of rice or barley boiled for presentation to the gods and the manes
अनवस्रावी निरुष्मपक्व ओदनश्चरुरिति याज्ञिकाः ओदने$पि चरुशब्दः प्रयुज्यते । ŚB. on MS.* 1.1.36. (It is
oft
 en boiled in milk and is called पयश्चरु
cf.
R.*
 1.51, 54, 56
or sprinkled over with butter or ghee)
वन्यैश्चरुपुरोडाशैः
Bhāg.*
 11.18.7.
A kind of vessel in which an oblation is prepared. प्रसिद्धश्च स्थाल्यां चरुशब्दः आ च हिमवतः आ च कुमारीभ्यः प्रयुज्य- मानो दृष्टः । ŚB. on MS.* 1.1.35.
A cloud.
Comp.
 -चेलिन्
m.
N.
 of Śiva. -व्रणः A kind of cake
L.
 D. B.-स्थाली a vessel for boiling rice
&c.
 for presentation to the gods and the manes.
Apte 1890
English
चरुः [चर् उन्] 1 An oblation of rice or barley boiled for presentation to the gods and the manes: अनवस्रावी निरुष्मपक्व आंदनश्चरुरिति याज्ञिकाः (It is often boiled in milk and is called पयश्चरु
cf. R. 10. 51, 54, 56
or sprinkled over with butter or ghee.)
2 A kind of vessel in which an oblation is prepared.
3 A cloud.
Comp.
चेलिन् m. N. of Śiva.
स्थाली a vessel for boiling rice &c for presentation to the gods and the manes.
Monier Williams Cologne
English
चरु॑
m.
 (g. भीमादि) a kind of vessel (in which a particular oblation is prepared), saucepan, pot,
RV.
AV.
ŚBr.
 xiii
KātyŚr.
Kauś.
Mn.
Yājñ.
a cloud (cf.
RV.
 i, 7, 6),
Naigh.
 i, 10
an oblation (of rice, barley and pulse) boiled with butter and milk for presentation to the gods or manes,
VS.
 xxix, 6
TS.
 i
ŚBr.
AitBr.
 i, 1 & 7
KātyŚr.
&c.
 (pl.
Yājñ.
 i, 298).
Monier Williams 1872
English
चरु चरु, उस्, m. a kind of vessel in which a
particular oblation is prepared, a saucepan, pot, kettle
a cloud
an oblation of rice, barley, and pulse, boiled
with butter and milk for presentation to the gods or
manes.
—चरु-चेलिन्, ई, इनी, इ, having portions of
offerings on the clothes (?)
an epithet of Śiva
(perhaps a wrong form for चारुचेलिन्।)
—चरु-
व्रण, अस्, m. a kind of cake.
—चरु-श्रपण,
अम्, n. sprinkling an oblation of milk and ghee.
—चरु-स्थाली, f. the vessel in which an oblation is
prepared, made either of clay or of udumbara-wood.
—चरु-होम, अस्, m. an oblation of a meat-offering.
Macdonell
English
चरु car-ú,
m.
 caldron, pot
oblation (of 🞄grain boiled in milk, butter, or water).
Benfey
English
चरु चरु,
m.
1. A caldron, Man.
5, 117.
2. An oblation to the gods,
chiefly of milk and butter, Man. 6, 11.
Apte Hindi
Hindi
चरुः
पुं*
 - चर् - उन्
"उबले चावल, आदि से, देवताओं तथा पितरों की सेवा में प्रस्तुत करने के लिए तैयार की गई आहुति"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋಮಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಕಮಾಡಿದ ಅನ್ನ
निष्पत्तिः - > चर (गतौ)- "उः" (उ० १-७)
व्युत्पत्तिः - > चर्यते भक्ष्यते
चरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋಮದ ಅನ್ನವನ್ನು ಪಾಕಮಾಡುವ ಪಾತ್ರೆ
प्रयोगाः - > "चरूणां स्रुक्स्रुवाणां च शुद्धिरुष्णेन वारिणा"
उल्लेखाः - > मनु० ५-११७
विस्तारः - > "चरुः पुमान् हव्यान्नभाण्डयोः" - मेदि० ।
चरु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
निष्पत्तिः - > चर (गतौ)- अधि०"उः" (उ० १-७)
व्युत्पत्तिः - > चरन्त्यापोऽत्र
L R Vaidya
English
caru {% m. %} Rice, barley and pulse boiled for presentation to the gods and the Manes, R.x.54, 66.
Bopp
Latin
चरु m. (ut videtur, a चर्व् edere) cibus, praesertim sacrifi-
calis, e lacte et butyro paratus. RAGH. 10. 52. पयश्चरु
(Schol. पयसा दुग्धेन पक्तम् चरुम् अन्नम्.)
Indian Epigraphical Glossary
English
caru (EI 10, 22, 23
CII 3, 4), an offering to the manes
one of the five mahāyajñas.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
हवित्री तु होमकुण्डं हव्यपाकः पुनश्चरुः ॥ ८३३ ॥
-wordlist-
हवित्री (स्त्री), होमकुण्ड (क्ली), हव्यपाक (पुं), चरु (पुं)
--source--
स्थाल्युखा पिठरं कुण्डं चरुः कुम्भी घटः पुनः ।
कुटः कुम्भः करीरश्च कलशः कलसो निपः ॥ १०१९ ॥
-wordlist-
स्थाली (स्त्री), उखा (स्त्री), पिठर (क्ली), कुण्ड (क्ली), चरु (पुं), कुम्भी (स्त्री), घट (पुंस्त्री), कुट (पुंस्त्री), कुम्भ (पुं), करीर (पुंक्ली), कलश (त्रि), कलस (त्रि), निप (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
उखा
उखा, स्थाली, चरु, कुम्भी, पिठर, कुण्ड
उखा स्थाली चरुः कुम्भी पिठरं कुण्डमुच्यते ॥ ३१४ ॥
verse 2.1.1.314
page 0037
हव्यपाक
हव्यपाक, चरु
हव्यपाकश्चरुः प्रोक्तः सान्नाय्यं हविरुच्यते ।
verse 2.1.1.416
page 0048
Vedic Reference
English
Caru designates a ‘kettle’ or ‘pot’ from the Rigveda
onwards.^1 It had a lid (apidhāna) and hooks (aṅka) by which
it could be hung over a fire.^2 It was made of iron or bronze^3
(ayasmaya). The word is also secondarily used^4 to denote the
contents of the pot, the mess of grain which was cooked in it.
1) Rv. i. 7, 6
vii. 104, 2
ix. 52, 3
x. 86, 18
167, 4
Av. iv. 7, 4
ix. 5, 6
xi. 1, 16
3, 18
xviii. 4, 16 et seq., etc.
It is called pañca-bild, ‘with five open-
ings, ’ in the Taittirīya Saṃhitā, i. 6,
1, 2
Kāṭhaka Saṃhitā, v. 6
xxxii. 6
Maitrāyaṇī Saṃhitā, i. 4, 4. 9, etc.
2) Rv. i. 162, 13
Av. xviii. 4, 53.
3) Satapatha Brāhmaṇa, xiii. 3, 4, 5
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 271.
4) Taittirīya Saṃhitā, i. 8, 10, 1
Aitareya Brāhmaṇa, i. 1
Śatapatha
Brāhmaṇa, i. 7, 4, 7
ii. 5, 3, 4
iii. 2,
3, 1, etc. Cf. Weber, Ināische Studien,
9, 216.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चरुः,
पुं,
 (चरन्ति भक्षयन्ति देवा इमं चर्य्यतेभक्ष्यते अग्न्यादिभिर्देवैरिति वा चरतिहोमादिकमस्मादित्येके । चर + “भृमृशीति ।”उणां १ । ७ । इति उः ।) हव्यान्नम् । तत्-पाकभाण्डम् । इति मेदिनी । रे, ३२ ॥
“ततश्च संस्कृते वह्नौ गोक्षीरेण चरुं पचेत् ॥
”इति शारदातिलकम् ॥
तस्यानुष्ठानं यथा । अग्नेः पश्चिमायान्दिशिप्रागग्रान् कुशानास्तीर्य्य तदुपरि प्रक्षालितंवारुणमुदूखलं मुषलं वैणवञ्च सूर्पं वारुण-चमसस्थजलप्रोक्षितं संस्थाप्य ब्रीहीन् यवान्वा सूर्पे निधाय चमसस्थजलेन ओँ वास्तो-स्पतये त्वा जुष्टं प्रोक्षामि ओम् इन्द्राय त्वाजुष्टं प्रोक्षामि ओँ भूस्त्वा जुष्टं प्रोक्षामिओँ भुवस्त्वा जुष्टं प्रोक्षामि ओँ स्वस्त्वा जुष्टंप्रोक्षामि ओँ प्रजापतये त्वा जुष्टं प्रोक्षामिद्विस्तूष्णीं इत्यष्टौ वारान् प्रोक्षयेत् । ततःकांस्यपात्रेण चरुस्थाल्या वा ओँ वास्तोस्पतयेत्वा जुष्टं निर्व्वपामि ओम् इन्द्राय त्वा जुष्टंनिर्व्वमामि ओँ भूस्त्वा जुष्टं निर्व्वपामि ओँभुवस्त्वा जुष्टं निर्व्वपामि ओँ स्वस्त्वा जुष्टंनिर्व्वपामि ओँ प्रजापतये त्वा जुष्टं निर्व्व-पामि इति प्रत्येकं गृहीत्वा उदूखले स्थापयेत्द्बिस्तूष्णीम् । ततो दक्षिणहस्तमुपरि कृत्वामुषलेनावहत्य सूर्पेण प्रस्फोटयेत् । इत्थमेववारत्रयं कृत्वा त्रिः प्रक्षालयेत् । ततश्चरु-म्याल्याममन्त्रकं कृतोत्तराग्रं पवित्रं निक्षिप्यप्रक्षालिततण्डुलं निधाय दुग्धं निक्षिप्य स्तोकंस्तोकमुदकं दत्त्वा तन्मध्ये खदिरपलाशोडु-म्बराणामन्यतमस्य प्रादेशप्रमाणं अग्रे उभ-यतोऽङ्गुष्ठपर्व्वप्रमाणं चतुष्कोणपुष्कलं मेक्षणंदक्षिणावर्त्तेन भ्रामयित्वा तथा पचेत् यथान्त-रुष्मणा सम्यक् पाको भवति गालनं न भवतिदाहश्च न भवति ततः सम्यक्पाके भूते मध्येघृतस्रुवं दत्त्वा प्रागादिदिक्चिह्नितं चरुमव-तार्य्य अग्नेरुतरतः कुशोपरि, स्थापयित्वा पुन-र्मध्ये घृतसयं दद्यात् । इति भवदेवभट्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चरु
पु०
 चरति होमादिकमस्मात् भीमा० अपादाने चर-उन् । हव्यान्ने होमार्थं पाच्यान्ने “अनवस्रावितानन्त-रूष्मपाकओदनश्चरुरिति याज्ञिकाः । चरन्त्यापोऽत्रआधारे उन् । २ मेधे निघ० । ३ चरुपाकपात्रे भाण्डेविश्वः चरुलक्षणमुक्तं कर्म्मप्रदीपे“स्वशाखोक्तः प्रसुस्विन्नी ह्यदग्धोऽकठिनः शुभः । नचातिशिथिलः पाच्यो स चरुःस्यान्न चारसः” चरुपाक०प्रकारः कातीये ४ । १ । ५ । सूत्रभाष्ययोर्दर्शितो यथा“अपरेण गार्हपत्यं चरुमपूर्णं स्रुचं वा तुष्णींगृहीत्वोत्तरेण दक्षिणाग्निमवहन्ति तिष्ठन्” ५ सू० ।“गार्हपत्यादपरस्यां दिशि अपूर्णं चरुं चरु-स्थालीम् तूष्णीं मन्त्रस्याविधानाल्लौकिकवागुच्चारणवर्जम् व्रीहीन्न्युब्जेन मुष्णिना प्राचीनावीती दक्षिणा-मुखोऽध्वर्युर्गृह्णीयात् अथ वा अपूर्णं स्रुचम् एवंगृहीत्वा दक्षिणाग्नेरुत्तरतो गार्हपत्यस्य पुरस्ताद्दक्षि-णाभिमुखस्तिष्ठन्नवहन्ति अत्र शाखान्तराद्दक्षिणाग्ने-रुत्तरत उदग्ग्रीवं कृष्णाजिनमास्तीर्य्य तत्रोलूखलंनिधाय तस्मिन् व्रीहीणां प्रक्षेपं कृत्वा मुसलमादायदक्षिणाभिमुखस्तिष्ठन्नवहननं कण्डनं व्रीहीणां करोतिततः शूर्पमादायोलूखलाद्व्रीहीन् निष्काश्य निष्पवनेनतुषान्निष्काशयेन्” कर्कः “सकृत् फलीकरोति” ६ सू० “लोकेतस्य पुनःपुनः क्रियमाणत्रात् सकृदित्युच्यते, कर्कः“सारतण्डुलमपूर्णं श्रपयित्वाभिघार्य्योद्धास्य मेक्षणेःजुहोत्यग्नय इति सोमायेति च” ७ सू० “इममेव चरुसारतण्डुलमीषत्स्विन्नतण्डुलम् अपूर्णं यथा शृतनचरुणा स्थाल्याः पूरणं न भवति तथा श्रपयित्वा आसा-दितेनाज्येनाभिघार्य्य दक्षिणत उद्वास्य दक्षिणाग्नेःपूर्वमार्गेणापदक्षिणमुत्तरत आनीय सव्यं कृत्वा तिष्ठंस्तिस्रः समिध आधायोपविश्य प्राङ्मुखो मेक्षणेनचरुं जुहोति” कर्कः ।शाखान्तरे चरुपाकप्रकारो भवदेवपद्धत्यादौ ज्ञेयः ।“यवमयश्चरुर्भवति” श्रुतिः । “श्यामकगावेधुकनैवारयव-मयः” तै० स० “चरुर्वै देवानामन्नमोदनो हि चरुः”शत० व्रा० ४ । ४ । २ । १ । “ये पूष्णो चरुंकुर्व्वन्ति प्रपि-ष्टानामेव कुर्व्वन्ति यथा दन्तकायैवम्” १ । ७ । ४ । ७ ।“यद्यप्यदन्तकः पूषा पैष्टमत्ति सदा चरुम् । अग्नीन्द्रे-श्वरसाधर्म्म्यात्तण्डुलोऽत्र विधीयते” छन्दो० । “हे-मपात्रगतं दोर्भ्याम् आदधानः पयश्चरुम्” “स तेजोवैष्णवं पत्न्योः विभेजे चरुसंज्ञितम्” “चरोरर्द्धार्द्धभा-गाभ्यां तामयोजयतामुभे” इति च रघुः ।
Capeller
German
चरु॑
m.
 Kessel, Topf
Opferspeise.
च॑रु angenehm, gefällig, lieb, schön
n.
 adv. Abstr. चारुता
f.
 , चारुत्व॑
n.
Grassman
German
carú, m., Kessel, Topf. Adj. agnivát, náva.
-ús {620, 2}
{764, 3}.
-úm {7, 6}
{912, 18}.
-aú [L.] {993, 4}.
-ūṇā́m apidhā́nā {162, 13}.
Burnouf
French
चरु चरु
m.
 l'aliment divin, l'offrande de lait et de
beurre.
Le vase dans lequel on présente l'offrande.
Cf. चर्
et चर्व्।
चरुव्रण
m.
 sorte de gâteau.
Stchoupak
French
चरु-
m.
 récipient à oblations, chaudron
n.
 d'une oblation.