| YouTube Channel

चरिष्णु (cariSNu)

 
शब्दसागरः
English
चरिष्णु
mfn.
 (-ष्णुः-ष्णुः-ष्णु)
1. Moveable, locomotive.
2. Wandering about.
E.
 चर् to go, and इष्णुच्
aff.
Capeller Eng
English
चरिष्णु॑
a.
 moving, wandering, unsteady.
Yates
English
चरिष्णु (ष्णुः-ष्णुः-ष्णु)
a. Moveable.
Wilson
English
चरिष्णु
mfn.
 (-ष्णुः-ष्णुः-ष्णु)
1 Moveable, locomotive.
2 Wandering about.
E.
 चर to go, and इष्णुच्
aff.
Apte
English
चरिष्णु [cariṣṇu],
a.
 [चर्-इष्णुच्] Movable, active, wandering about
Ms.*
 1.56.
Apte 1890
English
चरिष्णु a. [चर्-इष्णुच्] Moveable, active, wandering about
Ms. 1. 56.
Monier Williams Cologne
English
चरिष्णु॑
mfn.
 (Nir. vii, 29
Pāṇ.
 iii, 2, 136) moving, locomotive, unsteady, wandering about,
RV.
ŚāṅkhŚr.
ŚāṅkhGṛ.
MBh.
 xii
BhP.
 ii
(with बीज, the semen of [moving beings i.e. of] animals),
Mn.
 i, 56
चरिष्णु॑
m.
N.
 of a son of Manu Sāvarṇa,
Hariv.
 465
of a son of Kīrtimat by Dhenukā,
VāyuP.
 i, 28, 16 (वरिष्ट
ed.
 )
Monier Williams 1872
English
चरिष्णु, उस्, उस्, उ, capable of moving, movable,
locomotive, active, unsteady, wandering about
(उस्),
m., N. of a son of Manu Sāvarṇa
also of a son of
Kīrttimat and Dhenukā.
—चरिष्णु-धूम, अस्, आ,
अम्, Ved. having moving smoke, whose smoke goes
everywhere.
Macdonell
English
चरिष्णु car-i-ṣṇú,
a.
 moving
unsteady, 🞄roaming
belonging to the animal world.
Benfey
English
चरिष्णु चर्-इष्णु,
adj.
 Moveable,
belonging to the animal world, Man.
1, 56.
Apte Hindi
Hindi
चरिष्णु
वि* - चर - इष्णुच्
"जंगम, सक्रिय, इधर उधर घूमने वाला"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चरिष्णु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಡೆಯುವ ಸ್ವಭಾವದ
निष्पत्तिः - > चर (गतौ)- "इष्णुच्" (३-२-१३६)
प्रयोगाः - > "यदाणुमात्रिको भूत्वा बीजं स्थास्नु चरिष्णु च । समाविशति संसृष्टस्तदा मूर्तिं विमुञ्चति ॥"
उल्लेखाः - > मनु० १-५६
चरिष्णु
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹರಡುವ ಸ್ವಭಾವದ
प्रयोगाः - > "दधानमाशासु चरिष्णु दुर्यशः स कौतुकी तत्र ददर्श केतकम्"
उल्लेखाः - > नैष० १-७८
L R Vaidya
English
carizRu {% a. %} Movable, active, M.i.56.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।
चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥
तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।
चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
-wordlist-
स्थावर (क्ली), जङ्गम (क्ली), त्रस (क्ली), चर (क्ली), चराचर (क्ली), जगत् (क्ली), इङ्ग (क्ली), चरिष्णु (क्ली), चञ्चल (क्ली), तरल (क्ली), कम्पन (क्ली), कम्प्र (क्ली), परिप्लव (क्ली), चलाचल (क्ली), चटुल (क्ली), चपल (क्ली), लोल (क्ली), चल (क्ली), पारिप्लव (क्ली), अस्थिर (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चरिष्णुः, त्रि, (चरतीति । चर + “अलङ्कृञिति ।”३ । २ । १३६ । इति इष्णुच् ।) जङ्गमः । इत्य-मरः । ३ । १ । ७४ ॥
(यथा, भागवते । २ । ६ । ४० ।“द्रव्यं विकारो गुण इन्द्रियाणिविराट् स्वराट् स्थास्नु चरिष्णु भूम्नः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चरिष्णु
त्रि०
 चर--इष्णुच् । चरणशीले “यदाणुमात्रिकोभूत्वा वीजं स्थास्नु चरिष्णु च” मनुः ।
Capeller
German
चरिष्णु॑ beweglich, wandernd, unstet.
Grassman
German
cariṣṇú, a., wandernd, wallend, sich bewegend [von car].
-ús ámas {502, 8} (neben arṇavás).
-ú arcís {303, 9}
nákṣatram {914, 13}
(bheṣajám) {885, 9}.
-ū́ [d.] mithunaú (Sonne und Mond) {914, 11}.
-úam [f.] púram {621, 28} (die wandernde Burg = Wolke).
Burnouf
French
चरिष्णु चरिष्णु a. (sfx. स्नु) qui va et vient, mobile.
Stchoupak
French
चरिष्णु-
a. mobile, errant.