| YouTube Channel

चरकः (carakaH)

 
Apte
English
चरकः [carakḥ], 1 A spy.
A wandering mendicant, a vagrant.
N.
 of a sage and physician supposed to be serpent-king Śeṣa come to the earth. [He composed a new book on medicine, based on other works of Agniveśa and other pupils of Ātreya].
N.
 of a lexicographer
m.
 (pl. )
cf.
P.
 IV.* 3.17.
N.
 of a branch of the black Yajurveda.
Apte 1890
English
चरकः 1 A spy.
2 A wandering mendicant, a vagrant.
Apte Hindi
Hindi
चरकः
पुं*
 - चर - कन्
दूत
चरकः
पुं*
 - -
"रमता साधु, अवधूत"
चरकः
पुं*
 - -
भारतीय आयुर्वेद का एक प्रवर्तक तथा चरकसंहिता का लेखक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चरकः
noun
चरकः वैद्यकशास्त्रस्य प्रधानः आचार्यः।
"चरकेण विरचिता चरकसंहिता सर्वमान्या अस्ति।"
Synonyms:
 चरकः
noun
एकः असुरः ।
"चरकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 चरकः
noun
एकः कोशकारः ।
"चरकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चरकः,
पुं,
 (चर एव । स्वार्थे कन् ।) चारः ।इत्युणादिकोषः ॥
पर्पटः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(चरति गच्छति वेत्ति वेदवैद्यकादीनि सर्व्व-शास्त्राणीति । चर + अच् ततः कन् च । यद्वाचर इव महीवृत्तं द्रष्टुमागतः । चर + इवार्थेकन् ।) मुनिविशेषः । तत्कृततन्नामकग्रन्थः ।तयोरुत्पत्तिर्यथा, --“यदा मत्स्यावतारेण हरिणा वेद उद्धृतः ।तदा शेषश्च तत्रैव वेदं साङ्गमवाप्तवान् ॥
अथर्व्वान्तर्गतं सम्यगायुर्व्वेदञ्च लब्धवान् ।एकदा स महीवृत्तं द्रष्टुं चर इवागतः ॥
तत्र लोकान् गदैर्ग्रस्तान् व्यथया परिपीडितान् ।स्थलेषु बहुषु व्यग्रान् म्रियमाणांश्च दृष्टवान् ॥
तान् दृष्ट्वातिदयायुक्तस्तेषां दुःखेन दुःखितः ।अनन्तश्चिन्तयामास रोगोपशमकारणम् ॥
संचिन्त्य स स्वयं तत्र मुनेः पुत्त्रो बभूव ह ।यतश्चर इवायातो न ज्ञातः केनचिद्यतः ॥
तस्माच्चरकनामासौ विख्यातः क्षितिमण्डले ।स भाति चरकाचार्य्यो देवाचार्य्यो यथा दिवि ॥
सहस्रवदनस्यांशो येन ध्वंसो रुजां कृतः ।आत्रेयस्य मुनेः शिष्या अग्निवेशादयोऽभवन् ॥
मुनयो बहवस्तैश्च कृतं तन्त्र स्वकं स्वकम् ।तेषां तन्त्राणि संस्कृत्य समाहृत्य विपश्चिता ॥
चरकेणात्मनो नाम्ना ग्रन्थोऽयं चरकः कृतः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥