| YouTube Channel

चम्पक (campaka)

 
शब्दसागरः
English
चम्पक
m.
(-कः)
1. A tree bearing a yellow fragrant flower, (Michelia
champaca.)
2. A division of the jack fruit.
n.
(-कं) The flower of
the Champa.
2. A variety of the banana or plantain, (the fruit.)
E.
चपि to shine, &c. affix ण्वुल्.
Capeller Eng
English
चम्पक
m.
N.
of a tree,
n.
its fruit
f.
a town.
Yates
English
चम्पक (कः) 1.
m.
Michelia cham-
paca
a division of the jack fruit
the
champa flower of plantain.
Spoken Sanskrit
English
चम्पक - campaka -
m.
- kind of perfume
चम्पक - campaka -
m.
- particular part of the bread-fruit
चम्पक - campaka -
m.
- sampangi flower [ Michelia champaca - Bot. ]
चम्पक - campaka -
m.
- perfume [ kind of ]
चम्पक - campaka -
n.
- flower of the Campaka tree [ Magnolia champaca - Bot. ]
चम्पक - campaka -
n.
- fruit of a variety of the plantain
Wilson
English
चम्पक
m.
(-कः)
1 A tree bearing a yellow fragrant flower, (Michelia champaca.)
2 A division of the jack fruit.
n.
(-कं) The flower of the Campa.
2 A variety of the banana or plantain, (the fruit.)
E.
चपि to shine, &c. affix वुन्.
Apte
English
चम्पकः [campakḥ], [चम्प-ण्वुल्]
A tree bearing yellow, fragrant flowers.
A kind of perfume.
कम् A flower of this tree
अद्यापि तां कनकचम्पकदामगौरीम् Ch.
P.*
1.
The fruit of a variety of plantain.
Comp.
-चतुर्दशीf. The fourteenth day of the bright half of Jyeṣṭha.
माला
N.
of a neck-garment worn by women.
a garland of Champaka flowers.
a kind of metre (see App.). -रम्भा a species of plantain.
Apte 1890
English
चंपकः [चंप्-ण्वुल्] 1 A tree bearing yellow, fragrant flowers.
2 A kind of perfume.
कं 1 A flower of this tree
अद्यापि तां कनंकचपकदामगौरीं Ch. P. 1.
2 The fruit of a variety of plantain.
Comp.
माला {1} N. of a neck-ornament worn by women. {2} a garland of Campaka flowers. {3} a kind of metre (see App.).
रंभा a species of plantain.
Monier Williams Cologne
English
चम्पक
m.
Michelia Campaka (bearing a yellow fragrant flower),
MBh.
R.
&c.
a kind of perfume,
VarBṛS.
lxxvii, 7
a particular part of the bread-fruit,
W.
N.
of a man,
Rājat.
vii
of a relation of the Jaina Meru-tuṅga
of a country,
Buddh.
चम्पक
n.
the flower of the Campaka tree,
MBh.
Suśr.
&c.
the fruit of a variety of the plantain,
L.
Monier Williams 1872
English
चम्पक, अस्, m. a tree bearing a yellow fragrant
flower, Michelia Champaka
a kind of perfume
a
variety of the jack or bread-fruit tree [cf. चम्पकालु]
N. of the father of Kalhaṇa
N. of a man
N. of a
country
(आ), f., N. of a town
(अम्), n. the flower
of the Campaka tree
the fruit of a variety of the
banana or plantain
commonly चाम्पाकला.
—चम्-
पक-गन्ध, अम्, n. a kind of incense.
—चम्प-
क-चतुर्दशी, f., N. of a festival, the fourteenth day
in the light half of the month Jyaiṣṭha.
—चम्पक-
पुर, अम्, n., N. of a town.
—चम्पक-प्रभु,
उस्, m., N. of the father of Kalhaṇa.
—चम्पक-
माला, f., N. of a metre consisting of four lines of
ten syllables each.
—चम्पक-वती, f., N. of a
wood in Magadha.
—चम्पकारण्य (°क-अर्°),
अम्, n. the Campaka forest
N. of a place of pil-
grimage.
—चम्पका-वती or चम्पकावली (°क-
आव्°), f. = चम्पक-वती.
—चम्पकोल्व (°क-उल्°),
अस्, m. the Jāḳa or bread-fruit tree.
Macdonell
English
चम्पक campa-ka,
m.
a tree (michelia champaca)
🞄n. its (yellow) blossom
m.
N.
ā,
f.
🞄N. of a town: (a) -prabhu,
m.
N. of the father 🞄of Kalhaṇa: (a) -mālā,
f.
N.
(a) -vati,
f.
N. 🞄of a forest in Magadha
N. of a town.
Benfey
English
चम्पक चम्पक,
I.
m.
A tree, Mi-
celia champaca, Lin. , Rām. 1, 17, 35.
II.
f.
का। The name of a town, Hit. 27,
10.
--
Comp.
शित-,
m.
1. a lamp. 2. a
mirror.
Apte Hindi
Hindi
चम्पकः
पुं*
- चम्प - ण्वुल
"चम्पा नामक पौधा जिसके पीले, सुगन्धयुक्त फूल लगते हैं"
चम्पकः
पुं*
- -
"एक प्रकार का सुगन्धद्रव्य, "
चम्पकम्
नपुं*
- -
चम्पा नामक पौधा का फूल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चम्पक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪಿಗೆ ಮರ
निष्पत्तिः - > चपि (गत्याम्) - "क्वुन्" (उ० २-३२)
व्युत्पत्तिः - > चम्पयति
चम्पक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಬಾಳೆಗಿಡ
चम्पक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪಿಗೆ ಹೂವು
प्रयोगाः - > "उन्निद्रपुष्पचणचम्पकप्रिङ्गभासः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-३१
चम्पक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಳೆಹಣ್ಣು
विस्तारः - > "चम्पकं वातपित्तघ्नं गुरुवीर्यकरं तथा" - भावप्र०
L R Vaidya
English
caMpaka {% (I) m. %} 1. A tree bearing yellow fragrant flowers
2. a kind of perfume.
caMpaka {% (II) n. %} A flower of this tree, अद्यापि तां कनकचंपकदामगौरीम् Ch.P.1.
Bopp
Latin
चम्पक m. arbor quaedam gilvis, fragrantibus floribus,
Michelia Ćampaka. ĆAUR. 1.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
चम्पक father of Kalhaṇa (Rājataraṅgiṇī). Oxf. 147^a.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Campaka (same as Pali Campeyya), n. of a nāga king: Mv 〔ii.177.13 ff.〕
colophon 〔188.22〕 iti śrīcampakanāgarājasya jātakaṃ (= Pali Campeyya-Jāt., 〔506〕) samāptaṃ.
Lanman
English
campaka, m. Michelia Champaka, a tree
with strong-smelling yellow blossom.
Kridanta Forms
Sanskrit
चन्प् (च꣡पिँ꣡ गत्याम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = चम्पनम्
अनीयर् = चम्पनीयः - चम्पनीया
ण्वुल् = चम्पकः - चम्पिका
तुमुँन् = चम्पयितुम् / चम्पितुम्
तव्य = चम्पयितव्यः / चम्पितव्यः - चम्पयितव्या / चम्पितव्या
तृच् = चम्पयिता / चम्पिता - चम्पयित्री / चम्पित्री
क्त्वा = चम्पयित्वा / चम्पित्वा
ल्यप् = प्रचम्प्य
क्तवतुँ = चम्पितवान् - चम्पितवती
क्त = चम्पितः - चम्पिता
शतृँ = चम्पयन् / चम्पन् - चम्पयन्ती / चम्पन्ती
शानच् = चम्पयमानः / चम्पमानः - चम्पयमाना / चम्पमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तापिंछस्तु तमालः स्याच्चम्पको हेमपुष्पकः ११४६
-wordlist-
तापिञ्छ (पुं), तमाल (पुंक्ली), चम्पक (पुं), हेमपुष्पक (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: चम्पकः
Root: चम्पक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
Shloka(s):
3|3|81|2 तिन्त्रिणी चाप्यथो हेमपुष्पे चाम्पेयचम्पकौ॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|82|1 हरणः शीतलः कान्तः कमनीयः पचम्पचः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
3|3|81|2 हेमपुष्पः (हेमपुष्प) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
3|3|81|2 चाम्पेयः (चाम्पेय) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
3|3|81|2 चम्पकः (चम्पक) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
3|3|82|1 हरणः (हरण) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
3|3|82|1 शीतलः (शीतल) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
3|3|82|1 कान्तः (कान्त) (पुं) Michelia champaa
Tamil Campakam
3|3|82|1 कमनीयः (कमनीय) (पुं) Michelia champaca
3|3|82|1 पचम्पचः (पचम्पच) (पुं) Michelia champaca
Tamil Śeṇbakam
Related word(s):
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चम्पकं,
क्ली,
(चम्पति सद्गन्धं गच्छतीति चम्प+ ण्वुल् ।) कदलीफलविशेषः चाँपा कला इतिभाषा अस्य गुणाः वातपित्तनाशित्वम् ।गुरुत्वम् वीर्य्यकारित्वम् अतिशीतत्वम् रसेपाके मधुरत्वञ्च इति राजवल्लभः
(चम्पकस्यइदम् चम्पक + अण् ततोऽणोलुक् ।) चम्पक-पुष्पम्
(सांख्यशास्त्रोक्तसिद्धिभेदः यथा, --“न्यायेन स्वयं परीक्षितमप्यर्थं तावन्न श्रद्दधतेयावद्गुरुशिष्यसब्रह्मचारिभिःसह संवाद्यते ।अतः सुहृदां गुरुशिष्यसब्रह्मचारिणां संवाद-कानां प्राप्तिः सुहृत्प्राप्तिः सा सिद्धिश्चतुर्थीचम्पकमुच्यते
”)
चम्पकः,
पुं,
(चम्पयति सद्गन्धादिकं गच्छतीति ।चम्प + ण्वुल् ।) वृक्षविशेषः चाँपा इतिभाषा तत्पर्य्यायः चाम्पेयः हेमपुष्पकः ।इत्यमरः ६३
स्वर्णपुष्पः शीतल-च्छदः सुभगः भृङ्गमोही शीतलः ८भ्रमरातिथिः सुरभिः १० दीपपुष्पः ११ स्थिर-गन्धः १२ अतिगन्धकः १३ स्थिरपुष्पः १४ हेम-पुष्पः १५ पीतपुष्पः १६ हेमाह्वः १७ सुकुमारः१८ वनदीपः १९ अस्य गुणाः कटुत्वम् ।तिक्तत्वम् शिशिरत्वम् दाहकुष्ठकण्डूव्रण-नाशित्वम् गुणाढ्यो राजचम्पकः इतिराजनिर्घण्टः
कषायत्वम् मधुरत्वम् विष-कृमिकृच्छ्रकफवातास्रपित्तनाशित्वञ्च इति भाव-प्रकाशः
पनसफलकोषैकदेशावयवश्च
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चम्पक
पु०
चपि--ण्वुल् (चाँपा) प्रसिद्धपुष्पप्रधाने१ वृक्षभेदे अमरः “चम्पकः कटुकस्तिक्तः कषायो मधु-रोहिमः विषकृमिहरः कृच्छ्रकफवाता म्लपित्तहृत्”भावप्र० तद्गुणा उक्ताः तत्पुष्पादौ
न०
“व्यालोकयच्च-म्पककोरकाबलीः” नैष० “उन्निद्रपुष्पचनचम्पकपिङ्ग-भासा” माषा पनसफलैकभागभेदे (चाँपी) ख्यातेपदार्थे (चाँपाकला) प्रसिद्धे कदलीभेदे
पु०
तत्फले
न०
राजनि० “चम्पकं वातपित्तघ्नं गुरु वीर्य्यकरं तथा ।अतिशीतं रसे पाके मधुरं कथितं बुधेः” भावप्र० तद्गुणाउक्ताः साङ्ख्यमतसिद्धे सिद्धिभेदे “न्यायेन स्वयंपरीक्षितमप्यर्थं तावन्न श्रद्दवते यावद्गुरुशिष्यसब्रह्म-चारिभिः सह संवाद्यते अतः सुहृदां गुरुशिष्य-सब्रह्मचारिणां संवादकानां प्राप्तिः सुहृत्प्राप्तिः सासिद्धिश्चतुर्थी चम्पकमुच्यते इति” सांख्यशास्त्रम्
Capeller
German
चम्पक
m.
N. eines Baumes,
n.
der Blüte
dess.
f.
N. einer Stadt.
Stchoupak
French
चम्पक-
m.
n.
d'un arbuste de la famille du gingembre (Michelia Campaka)
à fleurs odorantes
nt. sa fleur
-आ-
f.
n.
d'une ville
-वती-
f.
n.
d'une forêt.
°पुर- nt.
n.
d'une ville.
चम्पकारण्य- nt. forêt de C.
n.
d'un pèlerinage.