चमस (camasa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चमस mf.  (-सः-सी) 1A vessel used at sacrifices for drinking the juice of
the acid asclepias,  a kind of ladle or spoon.  2,  A cake made of
barley,  rice or lentils ground to meal.
	 3. A plant,  commonly
Khetpapra,  (Mollugo pentaphylla.)
	 4. A sweetmeat,  or flour, 
sesamum,  &c. mixed up with sugar into a kind of cake,  &c. E.
 
चम् to eat,  असच् Unadi affix,  fem.  affix ङीष्.

Capeller Eng

English

 चमस॑ m.
  vessel for drinking,  a wooden cup. 

Yates

English

 चमस (सः-सी) 1.
m.
  3.
f.
  A sacrificial
ladle
 kind of sweetmeat or cake.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चमस 	-	 camasa 	-	 m.
  	-	 spoon
चमस 	-	 camasa 	-	 m.
  	-	  cake
चमस 	-	 camasa 	-	 m.
  	-	  flour
चमस 	-	 camasa 	-	 m.
  	-	  sweetmeat
चमस 	-	 camasa 	-	 m.
  	-	  vessel used at sacrifices for drinking the Soma  [ of wood ]

Wilson

English

 चमस
mf.  (-सः-सी)
1 A vessel used at sacrifices for drinking the juice of the acid asclepias,  a
kind of ladle or spoon. 
2 A cake made of barley,  rice,  or lentils ground to meal.
3 A plant,  commonly Khetpāpara,  (Mollugo pentaphylla.)
4 A sweetmeat,  or flour,  sesamum,  &c. mixed up with sugar into a kind of cake, 
&c.
E.
  चम to eat,  असच् Uṇādi affix,  fem.  affix ङीष्.

Apte

English

चमसः [camasḥ] सम् [sam],  सम् [चमत्यस्मिन्,  चम्-असच् Tv.]

A vessel (can,  ladle &c.
 ) used at sacrifices for drinking the Soma juice
 Y.*
  1.183 (also चमसी)
 इडोदरे चमसाः कर्ण- रन्ध्रे Bhāg.*
  3.13.36.

A cake made of barley,  rice &c.
  Comp.
   -अध्वर्युः the priest who manages the drinking vessels. -उद्भेदः,  -दनम् N.
  of place of pilgrimage where the river Sarasvatī is said to have burst forth.

Apte 1890

English

 चमसः,  
सं [चमत्यस्मिन्,  चम्-असच् Tv.] 1 A vessel (can,  ladle &c.) used at sacrifices for drinking the Soma juice
 Y. 1. 183 (also चमसी). 
2 A cake made of barley,  rice &c. 

Monier Williams Cologne

English

 चमस॑ m.
  (n.  g. अर्धर्चादि
 f(ई). ,  L.
 ,  Sch.
 fr.
  √ चम्) a vessel used at sacrifices for drinking the Soma,  kind of flat dish or cup or ladle (generally of a square shape,  made of wood and furnished with a handle),  RV.
  
 AV.
  
 VS.
  &c.
  

 चमस॑ m.
  a cake (made of barley,  rice,  or lentils,  ground to meal),  sweetmeat,  flour,  L.
 ,  Sch.

 (g. गर्गादि) N.
  of a son of Ṛṣabha,  BhP.
   v,  xi

 =
  चमसोद्भेद,  MBh.
   iii,  5053

Monier Williams 1872

English

 चमस,  अस्,  ई,  m. f. a vessel used at sacrifices for
drinking the juice of the Soma,  a kind of flat dish, 
pan,  or cup
 (according to others) a kind of ladle or
spoon,  (according to the Brāhmaṇas and Scholiasts
these vessels are generally of a square shape,  made of
wood and furnished with a handle,  but sometimes
also round or of other shapes)
 a cake made of
barley,  rice,  or lentils,  ground to meal: a sweetmeat, 
or flour,  sesamum,  &c.,  mixed up with sugar into a
kind of cake
 a plant,  commonly Khetpāpara, 
Mollugo Pentaphylla
 (अस्),  m.,  N. of a man
 also
of a son of Ṛṣabha
 = चमसोद्भेद,  q. v.
—च-
मसाध्वर्यु (°स-अध्°),  उस्,  m.,  Ved. the priest
who manages the drinking-vessels.
—चमसोद्भेद
(°स-उद्°),  अस्,  m.,  N. of a place of pilgrimage,  held
sacred on account of the supposed bursting forth of the
river Sarasvatī
 also चमसोद्भेदन,  अम्,  n.

Macdonell

English

 चमस cam-asá,  m.
  (wooden) bowl or cup.

Benfey

English

 चमस चम् + अस,  m.
  and n.
  A
drinking vessel,  Man.  5,  116.

Apte Hindi

Hindi

चमसः
पुं*
  - चमत्यस्मिन् चम -  असच् तारा*
सोमपान करने का लकड़ी का चमचे के आकार का यज्ञ पात्र

चमसम्
नपुं*
   - चमत्यस्मिन् चम -  असच् तारा*
सोमपान करने का लकड़ी का चमचे के आकार का यज्ञ पात्र

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆ
निष्पत्तिः - > चमु (अदने)- "असच्" (उ० ३-११७)
व्युत्पत्तिः - > चमन्त्यस्मिन्
चमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸೌಟಿನ ಆಕಾರದ ಒಂದು ಮರದ ಪಾತ್ರೆ
प्रयोगाः - > "चमसानां ग्रहाणां च शुद्धिः प्रक्षालनेन तु"
उल्लेखाः - > मनु० ५-११६
चमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಪ್ಪಳ
चमस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಡು

L R Vaidya

English

 camasa {% m.n. %} A vessel used at sacrifices for drinking the juice of Soma,  M.v.116. (Also चमसी.)

Bopp

Latin

 चमस m. (r. चम् s. अस) patera sacrificalis. R. Schl. I.
32. 10.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 camasa,  m.,  Mvy 〔4050〕,  acc. to one Tib. version rna śal,  tip or lobe of ear
 v.l. sna śal (not recorded
 sna = nose but Dictt. do not record śal except in rna śal). Perhaps named from fancied resemblance to the (flat) shape of the utensil called camasa.

Lanman

English

 camasá,  m. beaker
 cup,  made of wood, 
square,  and with handle. [√cam,  cf
1197.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khur ba
१) चमस २) पक्वान्न

rgyags pa
१) चमस २) दर्प ३) दर्पित ४) प्रमद ५) मद ६) मान ७) विस्मय

Mahabharata

English

Camasa (= Camasodbheda),  a tīrtha. § 360 (Tīrthayātrāp.): III,  82,  5053 (where Sarasvatī reappears).

पुराणम्

English

चमस / CAMASA. A yogi,  the younger brother of bharata,  a king born in the dynasty of priyavrata,  son of manu. This country got its name bhārata from king bharata (country ruled by bharata). bharata had nine brothers called kuśāvarta,  ilāvarta,  Brahmāvarta,  āryāvarta,  malaya,  Bhadraketu,  sena,  Indraspṛk and kīkaṭa. bharata had also nine other brothers renowned as navayogīs,  born of another mother. camasa was one of them,  the other eight being kavi,  hari,  ambarīṣa,  prabuddha,  Pippalāyana,  Āvīrhotra,  Dramiḍa and Kharabhājana. (bhāgavata Pañcama skandha).

Vedic Reference

English

 Camasa denotes a ‘drinking vessel, ’ usually as employed for
holding Soma at the sacrifice. It is frequently mentioned from
the Rigveda onwards.^1 It was made of wood (vṛkṣa), ^2 and is
hence called dru.^3 According to the Śatapatha Brāhmaṇa, ^4 it
was made of Udumbara wood.
1) Rv. i. 20,  6
 110,  3
 viii. 82,  7
x. 16,  8
 68,  8
 96,  9,  etc.
 Av. vii. 73, 
3
 xviii. 3,  54
 Vājasaneyi Saṃhitā, 
xxiii. 13,  etc.
 Nirukta,  xi. 2
 xii. 38.
2) Rv. x. 68,  8.
3) Rv. i. 161,  1.
4) vii. 2,  11,  2.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  280
Hillebrandt,  Vedische Mythologie,  1,  167, 
168.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चमसः,  पुं,
   क्ली,
   (चम्यते भक्ष्यते पीयते इति यावत्सोमोऽस्मिन्निति । चमु भक्षणे + “अत्यवि-चमीति ।” उणां । ३ । ११७ । इति असच् ।)यज्ञपात्रभेदः । इति मेदिनी । से,  २१ ॥
 चमच्-इति भाषा ॥
 (एतल्लक्षणादिकमुक्तं यथा,  --“चमसानां तु वक्ष्यामि दण्डाः स्युश्चतुरङ्गुलाः ।त्र्यङ्गुलस्तु भवेत् स्कन्धो विस्तारश्चतुरङ्गुलः ॥
विकङ्कतमयाः श्लक्ष्णार्वाग्विलाश्चमसाः स्मृताः ।अन्येभ्यो वापि वा कार्य्यास्तेषां दण्डेषु लक्षणम् ॥
होतुर्मण्डल एव स्यात् ब्रह्मणश्चतुरस्रकः ।उद्गातणाञ्च त्र्यस्रिः स्याद् याजमानः पृथुःस्मृतः ॥
प्रशास्तुरवतष्टः स्यादुत्तोष्टो ब्रह्मशंसिनः ।पोतुरग्रे विशाखी स्यान्नेष्टुः स्याद्विगृहीतकः ॥
अच्छावाकस्य रास्नाव आग्नीध्रस्य मयूखकः ।इत्येते चमसाः प्रोक्ता ऋत्विजां यज्ञकर्म्मणि ।पलाशाद्बा वटाद्बान्यवृक्षाद्बा चमसाः स्मृताः ॥
”)

 चमसः,  पुं,
   (चम्यते भक्ष्यते इति । चम + असच् ।)पर्पटः । पिष्टभेदः । लड्डुकः । इत्यजयपालः ॥
(ऋषभदेवस्य पुत्त्राणामन्यतमः । यथा,  भाग-वते । ५ । ४ । ११ ।“कविर्हविरन्तरिक्षः प्रबुद्धः पिप्पलायनः ।आविर्होत्रोऽथ द्रुमिलश्चमसः करभाजनः ॥
एते भागवतधर्म्मदर्शना नव महाभागवताः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चमस पुंन०  अर्द्धर्चादि० चमत्यस्मिन् चम--असच् ।१ पलाशादिकाष्ठजाते यज्ञियपात्रभेदे तल्लक्षणभेदादिकंयज्ञपार्श्वे उक्तं यथा“चमसानां तु वक्ष्यामि दण्डाः स्युश्चतुरङ्गुलाः । त्र्यङ्गु-लस्तु भवेत्स्कन्धो विस्तारश्चतुरङ्गुलः । विकङ्कतमयाःश्लक्ष्णार्वाग्बिलाश्चंमसाः स्मृताः । अन्येभ्यो वापि वाकार्य्यास्तेषां दण्डेषु लक्षणम् । होतुर्मण्डल एव स्या-द्व्रह्मणश्चतुरश्रकः । उद्गातृणां च त्र्यश्रिः स्याद्याजमानःपृथुः स्मृतः । प्रशास्तुरवतष्टः स्यादुत्तष्टो ब्रह्मश सिनः ।पोतुरग्रे विशाखी स्यान्नेष्टुः स्याद्विगृहीतकः । अच्छा-वाकस्य रास्नाव आग्नीध्रस्य मयूखकः । इत्येते चमसाःप्रोक्ता ऋत्विजां यज्ञकर्म्मणि । पलाशाद्वा वटाद्वा-न्यवृक्षाद्वा चमसाः स्मृताः” कात्या० श्रौ० १ । ३ । ३६ ।सूत्रभाष्ये कर्कः “स च चमसश्चतुरश्रो द्वादशाङ्गुलदीर्घश्चतुरङ्गुलखातः सवृन्तश्च भवति परिशिष्टात्सूत्रकारप्रस्थानाच्च । चमसवत्स्रुवेणेति स्रुवस्य चतु-रश्रतां विधातुं चमसवदित्येव चमसस्य सिद्धां चतु-रश्रतामाह” कात्या० श्रौ० २ । ३ । १ । “चमसवदविशेषात्”शारी० सू० । “अर्वाग्बिलश्चमस” इति तद्भाष्यधृतश्रुतिः ।स्त्रीत्वमपि मेदि० । २ सोमपानपात्रभेदे च । कर्म्मणिअच् । ३ पर्पटे पिष्टकभेदे ४ लड्डुके च पु०
  “चूर्ण्णंयच्छुष्कमाषाणां चमसी साऽभिधीयते” भावप्र० उक्ते(धूमसी) ख्याते ५ माषचूर्णे च स्त्री गौरा० ङीष् ।

Capeller

German

 चमस॑ m.
  Trinkschale,  Becher.

Grassman

German

 camasá,  m.,  Trinkschale,  Becher von Holz ({894, 8}),  als das,  woraus die Götter schlürfen [cam]. Adj. ádridugdha,  indrapā́na,  camūṣád,  cáturvaya,  devápāna,  náva,  níṣkṛta. [Page437]
-ás {331, 4}
 {842, 8}
 {927, 8}.
-ám {20, 6}
 {110, 3}
 {161, 1}. _{161, 2}. _{161, 5}
 {331, 2}. _{331, 3}. _{331, 5}
 {332, 4}
 {842, 8}
 {894, 8}.
-é {922, 9}.
-ā́ [d.] {329, 5}.
-ā́s {54, 9}.
-ā́n {161, 4}. _{161, 9}
 {294, 2}
 {329, 6}
 {851, 4}.

 camasá:
-éṣu {691, 7}.

Burnouf

French

 चमस चमस m.
  (चम्) vase sacré,  en forme de cuiller, 
pour boire le soma.
		 Mollugo pentaphylla,  esp. de gaillet,  bot, 
Sorte de gâteau sucré.

Stchoupak

French

 चमस-
 m.
  nt. vase qui sert au sacrifice 
 m.
  fils d'Ṛṣabha.
चमसोद्भेद- m.
  -न- nt. n.
  d'un pèlerinage.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.