| YouTube Channel

चप (capa)

 
शब्दसागरः
English
चप r. 1st cl. (चपति) To caress, to coax, to soothe or console, r. 10th.
cl. (चपयति-ते) To grind or pound. (इ) चपि r. 1st and 10th cls.
(चम्पति, चम्पयति) To go, to move. भ्वा-पर-सक-सेट् चुरा-उभ-सक-सेट् ।
Wilson
English
चप r. 1st cl. (चपति) To caress, to coax, to soothe or console. r.
10th cl. (चपयति) To grind or pound. (इ) चपि r. 1st and 10th cls.
(चम्पति चम्पयति) To go, to move.
Monier Williams Cologne
English
चप ? See चाप.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चप - सान्त्वने (चुरा० उभ० अक० से०) चपयति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮೈಸವರಿ ಮಾತಾಡು /ಮುದ್ದಾಡು /ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿಸು
चप -परिकल्पने (चुरा० उभ० सक० से०) चपयति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕುಟ್ಟಿ ಪುಡಿಮಾಡು /ಮರ್ದಿಸು /ಅರೆ
चप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಂಶ /ಬಿದಿರು
विस्तारः - > "चपश्च तेषु पवनोद्भूतध्वनिषु कीचकाः" - वैज० ।
चप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಂತ್ವನ /ಸಮಾಧಾನ
निष्पत्तिः - > चप (सान्त्वने) - घञर्थे "कः" (वा० ३-३-५८)
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 चप्
मूलधातुः:
 चप
धात्वर्थः:
 सान्त्वने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 चपति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
चपँ चप सान्त्वने
- चपति । चपो वृक्षः । तस्य विकारः चापो धनुः।तालादिभ्योऽण् (4/3/152) इति ।। 400 ।।
चपँ चप कल्कने
- अत्रापि मिदिति वर्तते चपयति 90
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चप, सान्त्वे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-सकं-सेट् ।) सान्त्वः प्रियवचनं उपशमो वा ।चपति पुत्त्रं माता । इति दुर्गादासः ॥
चप, क म कल्के । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-परं-सकं-सेट् ।) कल्कश्चूर्णीकरणम् । क म, चपयति तण्डुलं शिला । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चप चूर्णीकरणे
चु०
उभ०
सक०
 सेट् घटा० । चपययि--तेअचीचपत्--त । चिधातोरेव स्वार्थे णिचि तद्रूपमित्यन्ये ।
चप सान्त्वने
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । चपति अचापीत--अच-पीत् । णिचि चापयति ।
चप गतौ
पु०
उभ०
सक०
 सेट् । इदित् । अम्पयति ते अचचम्पत् त
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
चपँ चप सान्त्वने
- चपति चपस्य विकारः चापः चपेटः चपटी विपुलः 391
धातुवृत्तिः
Sanskrit
चपँ चप (अर्थः) सान्त्वने
( चपति चचाप चेपतुः चपिता ) इत्यादि जपिवत् चपो वृक्ष इति मैत्रेयः वेणुविशेष इति दण्डनाथः तस्य विकारः ( चापम् ) "तालादिभ्योऽण्'' इति विकारावयवयोरञ् 396
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चप सान्त्वने”@} 2 चापकः-पिका, चापकः-पिका, चिचपिषकः-षिका, चाचपकः-पिका
चपिता-त्री, चापयिता-त्री, चिचपिषिता-त्री, चाचपिता-त्री
चपन्-न्ती, चापयन्-न्ती, चिचपिषन्-न्ती
-- चपिष्यन्-न्ती-ती, चापयिष्यन्-न्ती-ती, चिचपिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चापयमानः, चापयिष्यमाणः, -- चाचप्यमानः, चाचपिष्यमाणः
सुचप्-सुचपौ-सुचपः
-- -- -- 3 चपितम्-तः, चापितः, चिचपिषितः, चाचपितः-तवान्
4 चपः, चापः, चिचपिषुः, चाचपः
चपितव्यम्, चापयितव्यम्, चिचपिषितव्यम्, चाचपितव्यम्
चपनीयम्, चापनीयम्, चिचपिषणीयम्, चाचपनीयम्
5 चप्यम्, चाप्यम्, चिचपिष्यम्, चाचप्यम्
ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः
-- -- चप्यमानः, चाप्यमानः, चिचपिष्यमाणः, चाचप्यमानः
चापः, चापः, चिचपिषः, चाचपः
चपितुम्, चापयितुम्, चिचपिषितुम्, चाचपितुम्
चप्तिः, चापना, चिचपिषा, चाचपा
चपनम्, चापनम्, चिचपिषणम्
चाचपनम्
चपित्वा, चापयित्वा, चिचपिषित्वा, चाचपित्वा
प्रचप्य, प्रचाप्य, प्रचिचपिष्य, प्रचाचप्य
चापम् २, चपित्वा २, चापम् २, चापयित्वा २, चिचपिषम् २, चिचपिषित्वा २, चाचपम् २
चाचपित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४९७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३९९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्०४७९+ २५]
04
=>
 [[१। चपः = वृक्षविशेषः इति मैत्रेयरक्षितः। वेणुविशेष इति दण्डनाथः। चपस्य विकारः चापम्। ‘तालादिभ्योऽण्’ (४-३-१५२) इति विकारार्थेऽण्।]]
05
=>
 [[२। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्।]]
1 {@“चप परिकल्कने”@} 2 मित्।
ज्ञपादिः।
‘चह परिकल्कने’ इत्यस्य मैत्रेयरक्षितसम्मतं पाठान्तरमिदम्।
3 चपकः-पिका, चिचपयिषकः-षिका
चपयिता-त्री, चिचपयिषिता-त्री
चपयन्-न्ती, चिचपयिषन्-न्ती
चपयिष्यन्-न्ती-ती, चिचपयिषिष्यन्-न्ती-ती
चपयमानः, चिचपयिषमाणः
चपयिष्यमाणः, चिचपयिषिष्यमाणः
सुचप्-सुचपौ-सुचपः
-- चपितम्-तः, चिचपयिषितः-तवान्
चपः, चिचपयिषुः
चपयितव्यम्, चिचपयिषितव्यम्
चपनीयम्, चिचपयिषणीयम्
चप्यम्, चिचपयिष्यम्
4 ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः
-- चप्यमानः, चिचपयिष्यमाणः
चपः, चिचपयिषः
चपयितुम्, चिचपयिषितुम्
चपना, चिचपयिषा
चपनन्, चिचपयिषणम्
चपयित्वा, चिचपयिषित्वा
5 प्रचपय्य, प्रचिचपयिष्य
6 चपम् २, चापम् २, चपयित्वा २, चिचपयिषम् २
चिचपयिषित्वा।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४९८)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६२७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[३। ‘ज्ञपादयो मितः’ (गणसूत्रम् चुरादौ) इति मित्संज्ञायाम्, ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति वृद्धौ सत्यां ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णावुपधाया ह्रस्वः।]]
04
=>
 [पृष्ठम्०४८०+ २१]
05
=>
 [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
06
=>
 [[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्थविकल्पः।]]