| YouTube Channel

चन्द्रापीडः (candrApIDaH)

 
Apte Hindi
Hindi
चन्द्रापीडः
पुं*
 चन्द्रः-आपीडः -
शिव का विशेषण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शिवः, शम्भुः, ईशः, पशुपतिः, पिनाकपाणिः, शूली, महेश्वरः, ईश्वरः, सर्वः, ईशानः, शङ्करः, चन्द्रशेखरः, फणधरधरः, कैलासनिकेतनः, हिमाद्रितनयापतिः, भूतेशः, खण्डपरशुः, गिरीशः, गिरिशः, मृडः, मृत्यञ्जयः, कृत्तिवासाः, पिनाकी, प्रथमाधिपः, उग्रः, कपर्दी, श्रीकण्ठः, शितिकण्ठः, कपालभृत्, वामदेवः, महादेवः, विरूपाक्षः, त्रिलोचनः, कृशानुरेताः, सर्वज्ञः, धूर्जटिः, नीललोहितः, हरः, स्मरहरः, भर्गः, त्र्यम्बकः, त्रिपुरान्तकः, गङ्गाधरः, अन्धकरिपुः, क्रतुध्वंसी, वृषध्वजः, व्योमकेशः, भवः, भौमः, स्थाणुः, रुद्रः, उमापतिः, वृषपर्वा, रेरिहाणः, भगाली, पाशुचन्दनः, दिगम्बरः, अट्टहासः, कालञ्जरः, पुरहिट्, वृषाकपिः, महाकालः, वराकः, नन्दिवर्धनः, हीरः, वीरः, खरुः, भूरिः, कटप्रूः, भैरवः, ध्रुवः, शिविपिष्टः, गुडाकेशः, देवदेवः, महानटः, तीव्रः, खण्डपर्शुः, पञ्चाननः, कण्ठेकालः, भरुः, भीरुः, भीषणः, कङ्कालमाली, जटाधरः, व्योमदेवः, सिद्धदेवः, धरणीश्वरः, विश्वेशः, जयन्तः, हररूपः, सन्ध्यानाटी, सुप्रसादः, चन्द्रापीडः, शूलधरः, वृषाङ्गः, वृषभध्वजः, भूतनाथः, शिपिविष्टः, वरेश्वरः, विश्वेश्वरः, विश्वनाथः, काशीनाथः, कुलेश्वरः, अस्थिमाली, विशालाक्षः, हिण्डी, प्रियतमः, विषमाक्षः, भद्रः, ऊर्द्धरेता, यमान्तकः, नन्दीश्वरः, अष्टमूर्तिः, अर्घीशः, खेचरः, भृङ्गीशः, अर्धनारीशः, रसनायकः, उः, हरिः, अभीरुः, अमृतः, अशनिः, आनन्दभैरवः, कलिः, पृषदश्वः, कालः, कालञ्जरः, कुशलः, कोलः, कौशिकः, क्षान्तः, गणेशः, गोपालः, घोषः, चण्डः, जगदीशः, जटाधरः, जटिलः, जयन्तः, रक्तः, वारः, विलोहितः, सुदर्शनः, वृषाणकः, शर्वः, सतीर्थः, सुब्रह्मण्यः
noun
देवताविशेषः- हिन्दूधर्मानुसारं सृष्टेः विनाशिका देवता।
"शिवस्य अर्चना लिङ्गरूपेण प्रचलिता अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चन्द्रापीडः,
पुं,
 (चन्द्रः आपीडे शेखरे यद्वाआपीडः शिरोभूषणं यस्य ।) शिवः । इतित्रिकाण्डशेषः ॥
(काश्मीरस्य राजविशेषः ।यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ४ । ४५ ।“राजचूडामणिः श्रीमांश्चन्द्रापीडस्ततोऽभवत् ।पीडितेन्दुत्विषा कीर्त्त्या कलेः पीडा ञ्चकार यः ॥
”कादम्बरीवर्णितनायकविशेषः । स तु राज्ञस्तारा-पीडस्य पुत्त्रः । यथा, कादम्बर्य्याम् । १३७ ।“अतिक्रान्ते च षष्ठीजागरे प्राप्ते दशमेऽहनिपुण्ये मुहूर्त्ते गाः सुवर्णञ्च कोटिशो ब्राह्मण-सात् कृत्वा ‘मातुरस्य मया परिपूर्णमण्डलश्चन्द्रःस्वप्ने मुखकमलमाविशन् दृष्टः’ इति स्वप्नानुरूप-मेव राजा सूनोश्चन्द्रापीड इति नाम चकार ।”अयं हि एकदा मृगयां गच्छन् किन्नरमिथुन-मनुधावन् हिमालयशिखरमधिरुह्य अच्छोद-सरोवरसमीपं गतवान् । तत्रस्थश्च महाश्वेतांगन्धर्व्वकुमारीमवलोक्य तन्मुखात् तस्याः सर्व्व-वृत्तान्तमाकर्ण्य च तया सह गन्धर्व्वलोकं गतवान् । तत्र गत एव गन्धर्व्वराजस्य चित्ररथस्यकादम्बरीं नाम कन्यां ददर्श । दृष्ट्वा चतां कन्दर्पबाणपीडितो बभूव । ततोऽतिकष्टेनतस्मात् स्थानात् प्रत्यागत्य स्वसहचरं वैशम्पायनंस्कन्धावाररक्षकत्वेन परिकलय्य पित्राहूतःखभवनमाजगाम । अथ गच्छति काले वैशम्पा-यनानयनाय गतोऽसौ चिरबन्धोर्वैशम्पायनस्यमृत्युवार्त्तामाकलय्य छिन्नतरुरिव भूतले पतित्वामहाश्वेतासन्निकर्ष एव विदीर्णहृदयो गतासु-रासीत् । ततो दैवादेशेन रक्षितशरीरोऽसौपुनर्जीवितश्च कादम्बरीं परिणीतवान् । इत्येषा-तीवाश्चर्य्यजनिका कथा कादम्बरीग्रन्थत एवविशेषतो विज्ञेया ॥
)