चतुष्पद (catuSpada)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चतुष्पद nf.  (-दं-दी) Verse,  a metre of stanzas especially consisting of four
Padas or lines.
	 m.
  (-दः) An animal with four legs,  a quadruped. E.
 
चतुर् four,  and पद for पाद a foot also read चतुष्पाद चत्वारि पदानि
चरणा अस्य.

Capeller Eng

English

 च॑तुष्पद f.
  ई a.
  having four feet,  consisting of
four words of lines
 m.
 
= prec.
  m.
 

Yates

English

 चतु-ष्पद (दं-दी) 1.
n.
  3.
f.
  A verse or
its four parts.
m.
  A quadruped.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	  4 pAdas
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 adj.
  	-	  consisting of 4 pAdas
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 adj.
  	-	  consisting of 4 words
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 adj.
  	-	  quadruped
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 adj.
  	-	  tetranomial
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 adj.
  	-	  comprising 4 partitions or divisions
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 m.
  	-	  kind of coitus
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 m.
  	-	  certain zodiacal signs
चतुष्पद 	-	 catuSpada 	-	 n.
  	-	  4 partitions or divisions

चतुष्पद 	-	  catuSpada 	-	  4 pAdas
त्रिपच्छस् 	-	  tripacchas 	-	 ind.
  	-	  by 3 pAdas
पादिन् 	-	  pAdin 	-	 adj.
  	-	  having pAdas
द्विपद 	-	  dvipada 	-	 m.
  	-	  brick 2 pAdas long
द्विपद् 	-	  dvipad 	-	 adj.
  	-	  consisting of pAdas
पच्छस्छःशस्य 	-	  pacchaschaHzasya 	-	 n.
  	-	  recitation by pAdas
विषमपद 	-	  viSamapada 	-	 adj.
  	-	  having unequal pAdas
चतुष्पद् 	-	  catuSpad 	-	 adj.
  	-	  consisting of 4 pAdas
चतुष्पादक 	-	  catuSpAdaka 	-	 adj.
  	-	  consisting of 4 pAdas
द्विपद 	-	  dvipada 	-	 adj.
  	-	  consisting of 2 pAdas
सप्तपद 	-	  saptapada 	-	 adj.
  	-	  consisting of 7 pAdas
चतुष्पद 	-	  catuSpada 	-	 adj.
  	-	  consisting of 4 pAdas
समवृत्त 	-	  samavRtta 	-	 n.
  	-	  metre with 4 equal pAdas
बहुपाद 	-	  bahupAda 	-	 adj.
  	-	  composed of several pAdas
विषमपाद 	-	  viSamapAda 	-	 adj.
  	-	  consisting of unequal pAdas
द्विपदा 	-	  dvipadA 	-	 f.
  	-	  stanza consisting of 2 pAdas
पादभाज् 	-	  pAdabhAj 	-	 adj.
  	-	  dividing into pAdas or verses
देवनीथ 	-	  devanItha 	-	 m.
  	-	  formula consisting of 17 pAdas
विषमवृत्त 	-	  viSamavRtta 	-	 n.
  	-	  kind of metre with unequal pAdas
अपाद 	-	  apAda 	-	 adj.
  	-	  not divided into pAdas not metrical
षट्पद् 	-	  SaTpad 	-	 adj.
  	-	  consisting of six divisions or pAdas
षट्पद 	-	  SaTpada 	-	 adj.
  	-	  consisting of six divisions or pAdas
सर्वयमक 	-	  sarvayamaka 	-	 n.
  	-	  congruity in sound of all the 4 pAdas
अयुग्मपादयमक 	-	  ayugmapAdayamaka 	-	 n.
  	-	  repetition of the odd pAdas of a stanza
द्वैपद 	-	  dvaipada 	-	 adj.
  	-	  relating to a stanza consisting of 2 pAdas
पादयमक 	-	  pAdayamaka 	-	 n.
  	-	  paronomasia within the pAdas or single verses
पङ्क्ति 	-	  paGkti 	-	 f.
  	-	  sort of five fold metre consisting of 5 pAdas of 8 syllables each
विराज् 	-	  virAj 	-	 f.
  	-	  particular Vedic metre consisting of four pAdas of ten syllables each
अर्धसम 	-	  ardhasama 	-	 adj.
  	-	  in which the first and third and the second and fourth pAdas are equal
महायमक 	-	  mahAyamaka 	-	 n.
  	-	  verse in which all four pAdas contain words with exactly the same sounds
सतःपङ्क्ति 	-	  sataHpaGkti 	-	 f.
  	-	  kind of metre consisting of two pAdas of 8 and of two pAdas of 12 syllables alternating with each other

 
   चतुष्पद  catuSpada adj.
   tetranomial

 
   चतुष्पद  catuSpada n.
   4 partitions or divisions  
   चतुष्पद  catuSpada adj.
   comprising 4 partitions or divisions     
            

Wilson

English

 चतुष्पद
nf.  (-दं-दी) Verse,  a metre of stanzas especially
consisting of four Padas or lines.
m.
  (-दः) An animal with four legs,  a
quadruped.
E.
  चतुर् four,  and पद for पाद a foot
 also read चतुष्पाद.

Monier Williams Cologne

English

 चतुष्—पद (in comp. ) 4 Pādas,  Mālav.
  i,  19/20

 चतुष्—पद n.
  sg. or pl.
 ,  4 partitions or divisions,  AgP.
   xl,  16 and 18

 च॑तुष्—पद mf(आ)n.  (च॑त्°),  quadruped,  MBh.
  
 VarBṛS.
  xxi

 consisting of 4 Pādas,  TS.
  iii,  2,  9,  1
 ŚBr.
   xi
 AitBr.
   i,  7
 ChUp.
   
 RPrāt.
  
 Mālav.
  ii

 consisting of 4 words,  VPrāt.
  

 comprising 4 partitions or divisions,  VarBṛS.
  liii,  55

 (in alg.
 ) tetranomial

 च॑तुष्—पद m.
  a quadruped,  W.
 

 (=  पाशव?) a kind of coitus,  L.
 

 (pl. ) certain zodiacal signs (viz. मेष,  वृष,  सिंह,  मकर-पूर् वार्ध,  धनुः-परार्ध),  Laghuj.
  i,  11 ff. 

 N.
  of a shrub,  W.
 

 च॑तुष्—पद n.
  N.
  of a particular Karaṇa,  VarBṛS.
  ic,  5 and 8
 Sūryas.
  ii,  67

Benfey

English

 चतुष्पद चतुष्पद,  i. e. चतुर्
-पद, 
 I. adj.
 ,  f.
  दा।
 1. Having four
legs,  MBh. 3,  10661.
 2. Consisting of
four pādas,  or verses,  Mālav. 19,  11.
 II. m.
  A quadruped,  Bhāg. P. 6,  4,  9.
 III. n.
  A stanza of four pādas (see
 I.
2),  Mālav. 16,  18.

Apte Hindi

Hindi

चतुष्पदः
वि* चतुर्-पद -
चार पैरों वाला

चतुष्पदः
वि* चतुर्-पद -
चार अंगों वाला

चतुष्पदः
पुं*
  चतुर्-पदः -
चौपाया

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चतुष्पद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿ
व्युत्पत्तिः - > चत्वारि पदानि यस्य
प्रयोगाः - > "तरवश्च निरूपसृष्टाङ्कुरा नरचतुष्पदा हृष्टाः"
उल्लेखाः - > बृहत्सं० २१-१७
चतुष्पद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜ್ಯೋತಿಷೋಕ್ತವಾದ ಒಂದು ಕರಣ
प्रयोगाः - > "चतुष्पदभवो मर्त्यः सदाचारविवर्जितः । स्वल्पवित्तः क्षीणदेहश्चतुपादधनान्वितः ॥"

L R Vaidya

English

 catuzpada {% (I) m. %} 1. having four feet
 2. consisting of four lines.

 catuzpada {% (II) m. %} a quadruped.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

व्याल
पु
व्याल,  सर्प,  विष,  चतुष्पद
सर्पो व्यालो विषो व्यालो व्यालो ज्ञेयश्चतुष्पदः ॥ १ ॥
verse 2.1.1.1
page 0008

Lanman

English

 catuṣ-pada,  f. -ī,  a. having (taken) four
steps.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 2. चतुष्पद 1. e) vier Felder einnehmend,  Varāh. Bṛh. S. 56,  55.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चतुष्पदः,  पुं,
   (चत्वारि पदानि यस्य ।) पशुः ।(यथा,  बृहत्संहितायाम् । २१ । १७ ।“तरवश्च निरुपसृष्टाङ्कुरा नरचतुष्पदा हृष्टाः ॥
”)करणविशेषः । इति मेदिनी । दे । ४८ ॥
 तत्रजातस्य फलं यथा,  कोष्ठीप्रदीपे ।“चतुष्पदभवो मर्त्यः सदाचारविवर्जितः ।स्वल्पवित्तः क्षीणदेहश्चतुष्पादधनान्वितः ॥
”“मेषवृषसिंहराशयः मकरपूर्व्वार्द्धंधनुःपरार्द्धञ्च ।”इति दीपिका ॥
(चतुष्पदविशिष्टे । त्रि । यथा,  महाभारते ।१ । ९० । ११ ।“चतुष्पदं द्विपदञ्चापि सर्व्वमेवं भूता गर्भभूताभवन्ति ॥
”व्याधिनिवारणोपायाः । यथा,  --“वैद्यो व्याध्युपसृष्टस्तु भेषजं परिचारकः ।एते पादाश्चिकित्सायाः कर्म्मसाधनहेतवः ॥
गुणवद्भिस्त्रिभिः पादैश्चतुर्थो गुणवान् भिषक् ।व्याधिमल्पेन कालेन महान्तमपि साधयेत् ॥
वैद्यहीनास्त्रयः पादा गुणवन्तोऽप्यपार्थकाः ।उद्गातृहोतृब्रह्माणो यथाध्वर्य्युं विनाध्वरे ॥
वैद्यस्तु गुणवानेकस्तारयेदातुरान् सदा ।प्लवं प्रतितरैर्हीनं कर्णधार इवाम्भसि ॥
तत्त्वाधिगतशास्त्रार्थो दृष्टकर्म्मा स्वयं कृती ।लघुहस्तः शुचिः शूरः सज्जोपस्करभेषजः ॥
प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः ।सत्यधर्म्मपरो यश्च स भिषक् पाद उच्यते ॥
आयुष्मान् सत्त्ववान् साध्यो द्रव्यवानात्मवानपि ।आस्तिको वैद्यवाक्यस्थो व्याधितः पाद उच्यते ॥
प्रशस्तदेशसम्भूतं प्रशस्तेऽहनि चोद्धृतम् ।युक्तमात्रं मनस्कान्तं गन्धवर्णरसान्वितम् ॥
दोषघ्नमम्लानिकरमविकारि विपर्य्यये ।समीक्ष्य दत्तं काले च भेषजं पाद उच्यते ॥
स्निग्धोऽजुगुप्सुर्ब्बलवान् युक्तो व्याधितरक्षणे ।वैद्यवाक्यकृदश्रान्तः पादः परिचरः स्मृतः ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ३४ अध्याये ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चतुष्पद पुंस्त्री चत्वारि पदानि चरणा अस्य । १ चतुश्चरणेगवादौ जन्तौ स्त्रियां जातित्वात् ङीष् । २ तिय्यर्द्धरूपेध्रुवकरणभोदे न०
  । करणशब्दे १६९० पृ० सू० सि० वाक्येदृश्यम् । अस्य शब्दक० पुंस्त्वोक्तिः सौरागमविरुद्धा ।“मृगधनुराद्यान्त्यार्द्धे वृषाजसिहाश्चतुश्चरणाः” ज्यो०त० उक्तेषु ३ मकराद्यार्द्धधनुरन्त्यार्द्धमेषवृषसिंहराशिषुपु०  । स्त्रीणां ४ करणभेदे न०
  हेमच० ।

Capeller

German

 च॑तुष्पद vierfüßig
 vierreihig o. versig.

Burnouf

French

 चतुष्पद चतुष्पद et चतुष्पाद् a. [f.  ई] qui
a 4 pieds,  quadrupède
		 qui a 4 pādas,  tg.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.