चतुर्व्यूह (caturvyUha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Spoken Sanskrit

English

 
   चतुर्व्यूह  caturvyUha adj.
   containing 4 chapters   
   यथाकाण्डम्  yathAkANDam ind.
   according to chapters    
   पञ्चाध्यायी  paJcAdhyAyI f.
   consisting of 5 chapters   
   अन्वध्यायम्  anvadhyAyam ind.
   according to the chapters    
   बह्वध्याय  bahvadhyAya adj.
   consisting of many chapters   
   बह्वध्ययन  bahvadhyayana adj.
   consisting of many chapters    
   चतुरशीतियोगाध्याय  caturazItiyogAdhyAya m.
   containing 84 chapters on the yoga  
   शौनकीयचतुराध्यायिका  zaunakIyacaturAdhyAyikA f.
   zaunaka's treatise in four chapters    
   चिकित्सित  cikitsita n.
   chapters of the therapeutical section  
   छला  chalA f.
   in names of several treatises or chapters belonging to   
   सर्गबन्ध  sargabandha m.
   any poem or composition divided into sections or chapters      
            

Monier Williams Cologne

English

 चतुर्—व्यूह mfn.
   having 4 kinds of appearance,  MBh.
   xii,  13603 (Hari),  VāyuP.
   i,  1,  42 (Maheśvara)

 containing 4 chapters,  Sarvad.
  xv,  390

Apte Hindi

Hindi

चतुर्व्यूहः
पुं*
  चतुर्-व्यूहः -
विष्णु का नाम

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चतुर्व्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > चत्वारो व्यूहा यस्य
प्रयोगाः - > "चतुर्मूर्तिः चतुर्बाहुः चतुर्व्यूहः चतुर्गतिः"
उल्लेखाः - > वि०स०
चतुर्व्यूह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರ
विस्तारः - > ಹೇಯ ಹಾನ ಹೇಯಹೇತು ಮತ್ತು ಹಾನೋಪಾಯಗಳೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು
चतुर्व्यूह
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಯುರ್ವೇದಶಾಸ್ತ್ರ
व्युत्पत्तिः - > चत्वारो व्यूहा यस्मिन्
विस्तारः - > ಆಯುರ್ವೇದವು ರೋಗ ಆರೋಗ್ಯ ರೋಗನಿದಾನ ಮತ್ತು ಭೈಷಜ್ಯಗಳೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳುಳ್ಳದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು.

L R Vaidya

English

 catur-vyUha {% n. %} medical science.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
-wordlist-
 
तीर्थपाद (पुं),  पुण्यश्लोक (पुं),  बलिन्दम (पुं),  उरुक्रम (पुं),  उरुगाय (पुं),  तमोघ्न (पुं),  श्रवण (पुं),  उदारथि (पुं),  लतापर्ण (पुं),  सुभद्र (पुं),  पांशुजालिक (पुं),  चतुर्व्यूह (पुं),  नवव्यूह (पुं),  नवशक्ति (पुं),  षडङ्गजित् (पुं),  द्वादशमूल (पुं),  शतक (पुं),  दशावतार (पुं),  एकदृश् (पुं),  हिरण्यकेश (पुं),  सोम (पुं),  अहि (पुं),  त्रिधामन् (पुं),  त्रिककुद् (पुं),  त्रिपाद् (पुं),  मानञ्जर (पुं),  पराविद्ध (पुं),  पृश्निगर्भ (पुं),  अपराजित (पुं),  हिरण्यनाभ (पुं),  श्रीगर्भ (पुं),  वृषोत्साह (पुं),  सहस्रजित् (पुं),  ऊर्ध्वकर्मन् (पुं),  यज्ञधर (पुं),  धर्मनेमि (पुं),  असंयुत (पुं),  पुरुष (पुं),  योगनिद्रालु (पुं),  खण्डास्य (पुं),  शलिक (पुं),  अजित (पुं),  कालकुण्ठ (पुं),  वरारोह (पुं),  श्रीकर (पुं),  वायुवाहन (पुं),  वर्धमान (पुं),  चतुर्दंष्ट्र (पुं),  नृसिंहवपुस् (पुं),  अव्यय (पुं),  कपिल (पुं),  भद्रकपिल (पुं),  सुषेण (पुं),  समितिञ्जय (पुं),  क्रतुधामन् (पुं),  वासुभद्र (पुं),  बहुरूप (पुं),  महाक्रम (पुं),  विधातृ (पुं),  धार (पुं),  एकाङ्ग (पुं),  वृषाक्ष (पुं),  सुवृष (पुं),  अक्षज (पुं),  रन्तिदेव (पुं),  सिन्धुवृष (पुं),  जितमन्यु (पुं),  वृकोदर (पुं),  बहुशृङ्ग (पुं),  रत्नबाहु (पुं),  पुष्पहास (पुं),  महातपस् (पुं),  लोकनाभ (पुं),  सूक्ष्मनाभ (पुं),  धर्मनाभ (पुं),  पराक्रम (पुं),  पद्महास (पुं),  महहंस (पुं),  पद्मगर्भ (पुं),  सुरोत्तम (पुं),  शतवीर (पुं),  महामाय (पुं),  ब्रह्मनाभ (पुं),  सरीसृप (पुं),  वृन्दाङ्क (पुं),  अधोमुख (पुं),  धन्विन् (पुं),  सुधन्वन् (पुं),  विश्वभुज् (पुं),  स्थिर (पुं),  शतानन्त (पुं),  शरु (पुं),  यवनारि (पुं),  प्रमर्दन (पुं),  यज्ञनेमि (पुं),  लोहिताक्ष (पुं),  एकपाद् (पुं),  द्विपद (पुं),  कपि (पुं),  एकशृङ्ग (पुं),  यमकील (पुं),  आसन्द (पुं),  शिवकीर्तन (पुं),  शद्रु (पुं),  वंश (पुं),  श्रीवराह (पुं),  सदायोगिन् (पुं),  सुयामुन (पुं)

Mahabharata

English

Caturvyūha = Vishṇu: XII,  13604
 XIII,  6964 (1000 names),  7031 (do.).

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चतुर्व्यूह पु०
  चत्वारो व्यूहा अस्य । १ विष्णौ “चतुर्व्यूह-श्चतुर्गतिः” विष्णुस० । “शरीरपुरुषः,  छन्दः पुरुषोवेदपुरुषो महापुरुषः इयि वह्वृचोपनिषदुक्ताश्चत्वारोव्यूहाअस्येति चतुर्ष्यूहः” भा० । “चतुरात्मा चतुर्व्यूहः”विष्णुस० । “सृष्ट्यादिकार्य्यार्थं चत्वारोव्यूहा विभागावासुदेवसङ्कर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धसंज्ञा मूर्त्तयो यस्यसः” भाष्य-म् । उभयविधव्युत्पत्तियोगात्तु द्विनामतया द्विधा प्रयोगः ।तथा । “व्यूह्यात्मानञ्चतुर्द्धा वै वासुदेवादिमूर्त्तिभिः ।तृष्ट्यादीन प्रकोरोव्येष विश्रुतात्मा जनार्द्दनः” इतिविष्णुपुः । मार्कण्डेयपुराणे च “मूलकारणं वासु-देवाख्यं व्यूहमुक्त्रोक्तम् “द्विदीया पृथिवी मूर्द्ध्नाशेषाख्या धारयत्यधः । तामसी सा समाख्याता तिर्य्यक्त्वे समुपाश्रिता । तृतीया कर्म कुरुते प्रजापालनतत्परा । सत्वोद्रिक्ता तु सा ज्ञेया धर्मसंस्थानकारिणी । चतुर्थी जलमध्यस्था शेते पन्नगतल्पगा ।राजस्यास्तद्गुणः सर्गं सा करोति सदैव हि” ।पाङ्ख्ये २ मोक्षशास्त्रे । तत्र हि हेयं हानं हेयहेतुःहानापायश्चेति चत्वारोव्यूहाः प्रतिपाद्याःसन्ति ।तत्र त्रिविधै दुःखं हेयम् । तदत्यन्तनिवृत्तिर्हानम् ।प्रकृतिपुरषसंयोगद्वारा चाविवेको हेयहेतुः । विवेक-ख्यातिस्तु हानोपाय इति । ३ चिकित्साशास्त्रे च न०
  ।तत्र च रोग आरोग्यं रोगनिदानं भैषज्यमिति च त्वा-रोय्यूहा उक्ताः इति तस्य तथात्वम् ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.