चतुर् (catur)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चतुर् mfn.
   plu. only,  (चत्वारः चतस्रः चत्वारि) Four: in composition,  and
the last member of a compound,  the numeral is inflected in all the
numbers
 thus प्रियचतुर् Who has four favorites,  makes masc. and
fem.  (sing.) प्रियचत्वा (du.) त्वारौ (plu.) त्वारः and n.
  (sing.) प्रियचतुः (du.)
चत्वारी (plu.) चत्वारि,  &c. वहुवचनान्तः चत-उरन् ।

Capeller Eng

English

 चतुर् (°—) v. चत्वार्.

Yates

English

 चतुर् (चत्वारः,  चतस्र,  चत्वारि)
a. Four.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 चतुर्
mfn.
   plu. only,  (चत्वारः चतस्र चत्वारि) Four: in
composition,  and the last member of a compound,  the numeral is inflected in all
the numbers
 thus प्रियचतुर् Who has four favorites,  makes masc. and fem. 
(sing.) प्रियचत्वा (du.) त्वारौ (plu.) त्वारः and
n.
  (sing.)
प्रियचतुः (du.) चत्वारी (plu.) चत्वारि,  &c.

Apte

English

चतुर् [catur],  num.  a.
  [चत्-उरन् Uṇ.*
  5.58] (always in pl.
 
 m.
  चत्वारः
 f.
  चतस्रः
 n.
  चत्वारि) Four
 चत्वारो वयमृत्विजः Ve.*
  1.25
 चतस्रो$वस्था बाल्यं कौमारं यौवनं वार्धकं चेति
 चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादाः &c.
 
 शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मील- यित्वा Me.*
  11. ind.
   Four times. [cf.   Zend chathru
 Gr.
  tessares
 L.
  quatuor.] [In Comp.
  the र् of चतुर् is changed to a Visarga (which in some cases becomes श्,  ष् or स्,  or remains unchanged) before words beginning with hard consonants.] Comp.
   -अंशः a fourth part.-अङ्ग a.
  having 4 members,  quadripartite.

(ङ्म्) a complete army consisting of elephants,  chariots,  cavalry and infantry
 चतुरङ्गसमायुक्तं मया सह च तं नय Rām.*
  1.2. 1
 एको हि खञ्जनवरो नलिनीदलस्थो दृष्टः करोति चतुरङ्गबलाधिपत्यम् Ś. Til.4
 चतुरङ्गबलो राजा जगतीं वशमानयेत् । अहं पञ्चाङ्गबलवाना- काशं वशमानये ॥ Subhāṣ.

a sort of chess. -अङ्गिकः A kind of horse,  having four curls on the forehead
 यस्य ललाटे भ्रमरचतुष्टयं स चतुरङ्किको नाम । Śālihotra of Bhoj.25.-अङ्गिन् a.
  having four parts. (-नी) a complete army,  see चतुरङ्ग.

अङ्गुलम् the four fingers of the hand.

four fingers broad. -अन्त a.
  bordered on all sides
 भूत्वा चिराय चतुरन्तमहीसपत्नी Ś.*
  4.19. -अन्ता the earth.-अशीत a.
  eighty-fourth. -अशीति a.
  or f.
  eighty four.-अश्र,  -अस्र a.
  (for अश्रि-स्रि)

four cornered,  quardrangular
 R.*
  6.1. A quality of gems
 Kau. A.
 2.11.

symmetrical,  regular or handsome in all parts
 बभूव तस्याश्चतुरस्रशोभि वपुः Ku.*
  1.32.

(श्रः,  स्रः) a square.

a quardrangular figure.

(in astr.
 ) N.
  of the fourth and eighth lunar mansions. -अहन् a period of four days. -आत्मन् m.
  N.
  of Viṣṇu. -आननः,  -मुखः an epithet of Brahmā
 इतरतापशतानि यथेच्छया वितर तानि सहे चतुरानन Udb. -आश्रमम् the four orders or stages of the religious life of a Brāhmaṇa.  -उत्तर a.
  increased by four. -उषणम् the four hot spices,  i. e.  black pepper,  long pepper,  dry ginger,  and the root of long pepper. -कर्ण (चतुष्कर्ण) a.
  heard by two persons only
 Pt.*
  1.99. -ष्काष्ठम् ind.
  In four directions. चतुष्काष्ठं क्षिपन् वृक्षान् ... Bk.*
  9.62. -कोण (चतुष्कोण) a.
  square,  quadrangular. (-णः) a square,  tetragon,  any quadrilateral figure.

गतिः the Supreme Soul.

a tortoise. -गवः a carriage drawn by four oxen.  -गुण a.
  four times,  four-fold,  quadruple. -चत्वारिंशत् (चतुश्च- त्वारिंशत्) a.
  forty-four
 ˚रिंश,  ˚रिंशत्तम forty-fourth.-चित्यः A pedestal,  a raised square
 चतुश्चित्यश्च तस्यासी- दष्टादशकरात्मकः Mb.
 *  14.88.32. -णवत (चतुर्नवत) a.
  ninety-fourth,  or with ninety-four added
 चतुर्णवतं शतम् 'one hundred and ninety four'. -दन्तः an epithet of Airāvata,  the elephant of Indra.  -दश a.
  fourteenth.-दशन् a.
  fourteen.  ˚रत्नानि (pl. ) the fourteen 'jewels' churned out of the ocean
 (their names are contained in the following popular Maṅgalāṣṭaka: लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजातकसुरा धन्वन्तरिश्चन्द्रमा गावः कामदुघाः सुरेश्वरगजो रम्भादिदेवाङ्गनाः । अश्वः सप्तमुखो विषं हरिधनुः शङ्खो$मृतं चाम्बुधे रत्नानीह चतुर्दश प्रतिदिनं कुर्युः सदा मङ्गलम् ॥). ˚विद्या (pl. ) the fourteen lores
 (they are: षडङ्गमिश्रिता वेदा धर्मशास्त्रं पुराणकम् । मीमांसा तर्कमपि च एता विद्याश्चतुर्दश ॥). -दशी the fourteenth day of a lunar fortnight. -दिशम् the four quarters taken collectively. -दिशम् ind.
  towards the four quarters,  on all sides. -दोलः,  -लम् a royal litter.

द्वारम् a house with four entrances on four sides.

four doors taken collectively. -नवति a.
  or f.
  ninety-four. -पञ्च a.
  (चतुपञ्च or चतुष्पञ्च) four or five.-पञ्चाशत् f.
  (चतुःपञ्चाशत् or चतुष्पञ्चाशत्) fifty-four. -पथः (चतुःपथः or चतुष्पथः) (-थम् also) a place where four roads meet,  a crossway
 Ms.*
  4.39, 9, 264. (-थः) a Brāhmaṇa.  -पद or -पद् a.
  (चतुष्पद)

having four feet
 यथा चतुष्पत्सु च केसरी वरः Rām.*
  4.11.93.

consisting of four limbs. (-दः) a quadruped. (-दी) a stanza of four lines
 पद्यं चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा Chand. M.*
  1. -पाटी A river. L.
  D. B. -पाठी (चतुष्पाठी) a school for Brāhmaṇas in which the four Vedas are taught and repeated. -पाणिः (चतुष्पाणिः) an epithet of Viṣṇu. -पाद्-द (चतुष्पद्-द) a.
  1. quadruped.

consisting of four members or parts. (m.  )

a quadruped.

(in law) a judicial procedure (trial of suits) consisting of four processes
 i. e.  plea,  defence,  rejoinder,  and judgment.

The science of archery consisting of ग्रहण,  धारण,  प्रयोग and प्रतिकारः
 यो$स्त्रं चतुष्पात् पुनरेव चक्रे । द्रोणः प्रसन्नो$भिवाद्यस्त्वया$सौ Mb.
 *  5.3.12-13
 प्रतिपेदे चतुष्पादं धनुर्वेदं नृपात्मजः ibid 192.61. -पार्श्वम् the four sides of a square. -बाहुः an epithet of Viṣṇu. (-हु n.
 ) a square. -भद्रम् the aggregate of the four ends of human life (पुरुषार्थ)
 i. e.  धर्म,  अर्थ,  काम and मोक्ष. -भागः the fourth part,  a quarter. -भावः N.
  of Viṣṇu. -भुज a.
  1 quadrangular.

having four arms
 Bg.*
  11.46.

(जः) an epithet of Viṣṇu
 R.*
  16.3.

a quadrangular figure.

square. (-जम्) a square. -मासम् a period of four months
 (reckoned from the 11th day in the bright half of आषाढ to the 11th day in the bright half of कार्तिक). -मुख having four faces. (-खः) an epithet of Brahmā
 त्वत्तः सर्वं चतु- र्मुखात् R.*
  1.22.

(खम्) 1. four faces
 Ku.*
  2.17.

a house with four entrances. -मण्डलम् a four-fold arrangement (of troops &c.
 ) -मेधः One who has offered four sacrifices,  namely अश्वमेध,  पुरुषमेध,  सर्वमेध,  and पितृमेध. -युगम् the aggregate of the four Yugas or ages of the world. -युज् a.
  Consisting of four
 चतुर्युजो रथाः सर्वे Mb.
 *  5.155.13. -रात्रम् (चतूरात्रम्) an aggregate of four nights. -वक्त्रः an epithet of Brahmā. -वर्गः the four ends of human life taken collectively (पुरुषार्थ)
 i. e.  धर्म,  अर्थ,  काम and मोक्षः
 चतुर्वर्गफलं ज्ञानं कालावस्थाश्चतुर्युगाः R.*
  1.22. -वर्णः 1. the four classes or castes of the Hindus
 i. e.  ब्राह्मण,  क्षत्रिय,  वैश्य and शूद्र
 चतुर्वर्णमयो लोकः R.*
  1.22.

four principal colours.-वर्षिका a cow four years old. -विंश a.
  1 twenty fourth.

having twenty-four added
 as चतुर्विंशं शतम् (124). -विंशति a.
  or f.
  twenty-four. -विंशतिक a.
  consisting of twenty-four. -विद्य a.
  one who has studied the four Vedas. -विद्या the four Vedas. -विध a.
  of four sorts or kinds,  four-fold. -वेद a.
  familiar with the four Vedas. (-दः) the Supreme Soul. -व्यूङः N.
  of Viṣṇu. (-हम्) medical science. a.
  having four kinds of appearance
 hence ˚वादिन् 'asserting the four forms of पुरुषोत्तम viz. वासुदेव,  संकर्षण,  प्रद्युम्न and अनिरुद्ध.'-शालम् (चतुःशालम्,  चतुश्शालम्,  चतुःशाली,  चतुश्शाली) a square of four buildings,  a quadrangle enclosed by four buildings
 अलं चतु शालमिमं प्रवेश्य Mk.*
  3.7
 देवीनां चतुःशालमिदम् Pratimā 6. -षष्टि a.
  or f.
 

sixty-four.

N.
  for the Ṛigveda consisting 64 Adhyāyas. ˚कलाः (pl. ) the sixty-four arts. -सनः N.
  of Viṣṇu having four embodiments of सनक,  सनन्दन,  सनत्कुमार and सनातन
 आदौ सनात् स्वतपसः स चतुःसनो$भूत् Bhāg.*
  2.7.5. -सप्तति a.
  or f.
  seventy-four. -समम् an unguent of four things,  sandal,  agallochum,  saffron and musk
 L.
  D. B.-सीमा the boundaries on all four sides. -हायन,  -ण a.
  four years old
 (the f.
  of this word ends in आ if it refers to an inanimate object,  and in ई if it refers to an animal). -होत्रकम् the four priests taken collectively.

Apte 1890

English

 चतुर् num. a. [चत्-उरन् Uṇ. 5. 58] (always in pl.
 चत्वारः m.
 चतस्रः f.
 चत्वारि n.) Four
 चत्वारो वयमृत्विजः Ve. 1. 25
 चतस्रोऽवस्था बाल्यं कौमारं यौवनं वार्धकं चेति
 चत्वारि शृंगा त्रयो अस्य पादाः &c.
 शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा Me. 110. 
ind. Four times. [cf. Zend chathru
 Gr. tessares
 L. quatuor]. [In comp. the र् of चतुर is changed to a visarga (which in some cases becomes श्,  ष् or स्,  or remains unchanged) before words beginning with hard consonants]. 
Comp. 
अंशः a fourth part. 
अंग a. having {4} members,  quadripartite. (
गं) {1} a complete army consisting of elephants,  chariots,  cavalry,  and infantry
 एको हि खंजनवरो नलिनीदलस्थो दृष्टः करोति चतुरंगबलाधिपत्यं Ś. Til. 4
 चतुरंगबलो राजा जगतीं वशमानयेत् । अहं पंचांगबलवानाकाशं वशमानये Subhāṣ. {2} a sort of chess. 
अंगिन् a. having four parts. (
नी) a complete army,  see चतुरंग. 
अगुलं {1} the four fingers of the hand. {2} four fingers broad. 
अंत a. bordered on all sides
 भूत्वा चिराय चतुरंतमहीसपत्नी Ś. 4. 19. 
अंता the earth. 
अशीत a. eighty-fourth. 
अशीति a. or f. eighty four. 
अश्र,  
अस्र a. (for अश्रि-स्रि) {1} four cornered,  quadrangular
 R. 6. 10. {2} symmetrical,  regular or handsome in all parts
 बभूव तस्याश्चतुरस्रशोभि वपुः Ku. 1. 32. (
श्रः,  
स्रः) {1} a square. {2} a quadrangular figure. {3} (in astr.) N. of the fourth and eighth lunar mansions. 
अहं a period of four days. 
आत्मन् m. N. of Viṣṇu. 
आननः,  
मुखः an epithet of Brahmā
 इतरतापशतानि यथेच्छया वितर तानि सहे चतुरानन Udb. 
आश्रमं the four orders or stages of the religious life of a Brāhmaṇa. 
उत्तर a. increased by four. 
उषणं the four hot spices,  i. e. black pepper,  long pepper,  dry ginger,  and the root of long pepper. 
कर्ण ( चतुष्कर्ण) a. heard by two persons only
 Pt. 1. 99. 
कोण (चतुष्कोण) a. square,  quadrangular. (
णः) a square,  tetragon,  any quadrilateral figure. 
गतिः {1} the Supreme Soul. {2} a tortoise. 
गवः a carriage drawn by four oxen. 
गुण a. four times,  four-fold,  quadruple. 
चत्वारिंशत (चतुश्चत्वारिंशत्) a. forty-four
 °रिंश 
शत्तम forty-fourth. 
णवत(चतुर्नवत) a. ninety-fourth,  or with ninety-fouradded
 चतुर्णवतं शतं ‘one hundred and ninety-four’. 
दंतः an epithet of Airāvata,  the elephant of Indra. 
दश a. fourteenth. 
दशन् a. four teen. °रत्नानि (pl.) the fourteen ‘jewels’ churned out of the ocean
 (their names are contained in the following popular Maṅgalāṣṭaka: 
लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजातकसुरा धन्वंतरिश्चंद्रमा गावः कामदुघाः सुरेश्वरगजो रंभादिदेवांगनाः । अश्वः सप्तमुखो विषं हरिधनुः शंखोऽमृतं चाबुधे रत्नानीह चतुर्दश प्रतिदिनं कुर्युः सदा मंगलं ॥). °विद्या (pl.) the fourteen lores
 (they are: 
षडंगमिश्रिता वेदा धर्मशास्त्रं पुराणकं । मीमांसा तर्कमपि च एता विद्याश्चतुर्दश ॥). 
दशी the fourteenth day of a lunar fortnight. 
दिशं the four quarters taken collectively. 
दिशं ind. towards the four quarters,  on all sides. 
दोलः 
लं a royal litter. 
द्वारं {1} a house with four entrances on four sides. {2} four doors taken collectively. 
नवति a. or f. ninety-four. 
पंच a. ( चतुःपंच or चतुष्पंच) four or five. 
पंचाशत् f. (चतु पंचाशत् or चतुष्पंचाशत्) fifty-four. 
पथः (चतुःपथः or चतुष्पथः) (
थं also) a place where four roads meet,  a crossway
 Ms. 4. 39,  9. 264. (
थः) a Brāhmaṇa. 
पद a. (चतुष्पद) {1} having four feet. {2} consisting of four limbs. (
दः) a quadruped. (
दी) a stanza of four lines
 पद्य चतुष्पदी तच्च वृत्तं जातिरिति द्विधा Chand. M. 1. 
पाठी (चतुष्पाठी) a school for Brāhmaṇas in which the four Vedas are taught and repeated. 
पाणिः (चनुष्पाणिः) an epithet of Viṣṇu. 
पाद् 
द (चतुष्य द्-द) a. {1} quadruped. {2} consisting of four members or parts. (
m.) {1} a quadruped. {2} (in law.) a judicial procedure (trial of suits) consisting of four processes
 i. e. plea,  defence,  rejoinder,  and judgment. 
पार्श्वं the four sides of a square. 
बाहुः an epithet of Viṣṇu. (
हु n.) a square. 
भद्रं the aggregate of the four ends of human life (पुरुषार्थ)
 i. e. धर्म,  अर्थ,  काम and मोक्ष. 
भागः the fourth part,  a quarter. 
भावः N. of Viṣṇu. 
भुज a. {1} quadrangular. {2} having four arms,  Bg. 11. 46. (
जः) {1} an epithet of Viṣṇu
 R. 16. 3. {2} a quadrangular figure. {3} square. (
जं) a square. 
मासं a period of four months. (reckoned from the 11th day in the bright half of आषाढ to the 11th day in the bright half of कार्तिक). 
मुख having four faces. (
खः) an epithet of Brahmā
 त्वत्तः सर्वं चतुर्मुखात् R. 10. 22. (
खं) {1} four faces
 Ku. 2. 17. {2} a house with four entrances. 
मंडलं a four-fold arrangement (of troops &c.). 
युगं the aggregate of the four Yugas or ages of the world. 
रात्रं (चतूरात्रं) an aggregate of four nights. 
वक्त्रः an epithet of Brahmā. 
वर्गः the four ends of human life taken collectively (पुरुषार्थ)
 i. e. धर्म,  अर्थ,  काम and मोक्ष
 R. 10. 22. 
वर्णः {1} the four classes or castes of the Hindus
 i. e. ब्राह्मण,  क्षत्रिय,  वैश्य and शूद्र
 चतुर्वर्णमयो लोकः R. 10. 22. {2} four principal colours. 
वर्षिका a cow four years old. 
विंश a. {1} twenty-fourth. {2} having twenty-four added
 as चतुर्विंशं शतं (124). 
विंशति a. or f. twenty-four. 
विंशतिक a. consisting of twenty-four. 
विद्य a. one who has studied the four Vedas. 
विद्या the four Vedas. 
विध a. of four sorts or kinds,  four-fold. 
वेद a. familiar with the four Vedas. (
दः) the Supreme Soul. 
व्यूहः N. of Viṣṇu. (
हं) medical science. 
शालं (चतुःशालं,  चतुश्शालं,  चतुःशाली,  चतुश्शाली) a square of four buildings,  a quadrangle enclosed by four buildings
 अलं चतुःशालमिमं प्रवंश्य Mk. 3. 7. 
षष्टि a. or f. {1} sixty-four. {2} N. for the Ṛgveda containing 64 Adhyāyas. °कलाः (pl.) the sixtyfour arts. 
सप्तति a. or f. seventyfour. 
समं an unguent of four things,  sandal,  agallochum,  saffron and musk. 
सीमा the boundaries on all four sides. 
हायन,  
ण a. four years old
 (the f. of this word ends in आ if it refers to an inanimate object,  and in ई if it refers to an animal). 
होत्रकं the four priests taken collectively. 

Monier Williams Cologne

English

 चतु॑र् °त्वा॑रस् m.
  pl.
 ,  °त्वा॑रि n.
  pl.
 ,  4 (acc.   m.
  °तु॑रस् instr. °तु॑र्भिस् [for f.
 ,  R.
  iv,  39,  33] gen.
   °तुर्णा॑म् abl.
  °तु॑र्भ्यस्
 class. instr. dat.
  abl.
 ,  and loc.
   also oxyt. Pāṇ.
  vi,  1,  180 f.
 
 ifc.  Kāś.
  & Siddh.
  on Pāṇ.
  vii,  1,  55 and 98 ff. 
 for f.
  See च॑तसृ)

 चतुर् [cf.   τέσσαρες,  τέτταρες,  Aeol.
  πίσυρες
 Goth.
  fidvor
 Lat.
  quatuor
 Cambro-Brit.
  pedwar,  pedair
 Hib.
  ceathair
 Lith.
  keturi
 Slav.
  cetyrje.]

Monier Williams 1872

English

 चतुर् चतुर्,  चत्वारस् m. pl., 
चत्वारि n. pl. (said to be fr. rt. चत्),  four. In Vedic
Sanskrit the inst.,  dat.,  abl.,  and loc. have the accent
on the penultimate
 in the later language either on
the penultimate or on the last syllable. A Vedic form
of the gen. pl. fem. चतसॄणाम् for चतसृणाम्
occurs sometimes in Epic poetry
 [cf. Gr. τέσσαρες, 
τέτταρες
 Æol. πίσυρες
 Goth. fidvor
 Cambro-
Brit. pedwar,  pedair
 Lat. quatuor
 Lith. keturi
Slav. cetyrje
 Hib. ceathair,  ceteora
 Zend cathru.]
—चतुः-पञ्च,  अस्,  आ,  अम्,  four or five
 also चतुः-
पञ्चन्.
—चतुःपञ्चाश,  अस्,  ई,  अम्,  the 54th.
—चतुः-पञ्चाशत्,  त्,  f.,  54.
—चतुःपञ्चासद्-
अधिक-शत,  अस्,  ई,  अम्,  the 154th.
—चतुः-
पत्त्री,  f.,  N. of a plant,  = क्षुद्र-पाषाण-भेदी।
—चतुः-पर्णी,  f. a kind of sorrel (क्षुद्राम्लिका).
—चतुः-पार्श्व,  अम्,  n. the four sides of a square.
—चतुः-पुण्ड्र,  अस्,  m.,  N. of a shrub,  = भिण्डा।
—चतुः-फला,  f. Uraria Lagopodioides (= नाग-
बला).
—चतुः-शत,  अम्,  n.,  104
 400.
—चतुः-
शत-तम,  अस्,  ई,  अम्,  the 104th.
—चतुः-शाल,  अस्, 
आ,  अम्,  having four halls
 built in a square
 (अम्, 
आ),  n. f. or चतुः-शालक,  अम्,  n. a square of four
houses
 a quadrangle enclosed by four buildings.
—च-
तुः-शृङ्ग,  अस्,  आ,  अम्,  four-horned
 (अस्),  m.,  N.
of a mountain.
—चतुः-श्रोत्र,  अस्,  आ,  अम्,  having
four ears.
—चतुःषष्ट,  अस्,  ई,  अम्,  the 64th
having 64 added.
—चतुः-षष्टि,  इस्,  f.,  64
 a N.
for the Ṛg-veda which consists of 64 Adhyāyas
the 64 arts [cf. कला].
—चतुःषष्टि-तम,  अस्, 
ई,  अम्,  the 64th.
—चतुः-सन,  अस्,  आ,  अम्,  con-
taining the four sons of Brahmā,  whose names begin
with Sana (सनक,  सनन्द,  सनातन,  सनत्कु-
मार).
—चतुःसप्तत,  अस्,  ई,  अम्,  the 74th.
—चतुः-सप्तति,  इस्,  f.,  74.
—चतुःसप्तति-तम, 
अस्,  ई,  अम्,  the 74th.
—चतुः-सम,  अम्,  n. an
unguent of four ingredients,  sandal,  agallochum, 
saffron,  and musk
 (अस्,  आ,  अम्),  one whose body
has four smooth places.
—चतुः-सहस्र,  अम्,  n., 
1004
 4000.
—चतुः-सीमा,  f. a border or boun-
dary on all four sides.
—चतुः-स्रक्ति,  इस्,  इस्,  इ,  Ved.
quadrangular.
—चतुर्-अंश,  अस्,  m. a fourth part.
—चतुर्-अक्ष,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having four eyes.
—चतुर्-अक्षर,  अम्,  n. an aggregate or com-
bination of four syllables
 (अस्,  आ,  अम्),  consisting of
four syllables.
—चतुर्-अङ्ग,  अस्,  आ,  अम्,  consisting
of four members,  quadripartite
 (चतुर्-अङ्गम्
बलम्,  an entire or complete army,  comprising
elephants,  chariots,  cavalry,  and infantry)
 (अस्),  m., 
N. of a son of Loma-pāda or Roma-pāda
 the plant
Cucumis Utilissimus [cf. घोटिका]
 (आ),  f.,  scil.
सेना,  an entire army &c.
 (अम्),  n. an entire army
&c.
 a sort of chess.
—चतुरङ्ग-बल,  अम्,  n. an
entire army &c.
 [cf. the preceding.]
—चतुरङ्ग-
बलाध्यक्ष (°ल-अध्°),  अस्,  m. the commander-
in-chief of a complete army.
—चतुरङ्ग-सैन्य, 
अम्,  n. an entire army
 [cf. चतुर्-अङ्ग।]
—चतुर्-
अङ्गिन्,  ई,  इणी,  इ,  having four parts or members, 
quadripartite
 (इणी),  f. a complete army.
—चतुर्-
अङ्गुल,  अम्,  n. the four fingers of the hand (with-
out the thumb)
 four fingers broad,  four inches
(अस्),  m. the plant Cathartocarpus Fistula.
—चतुर्-
अध्यायिका,  अम्,  f. n. a collection of four Adhyāyas.
—चतुर्-अनीक,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having four faces, 
facing the four quarters.
—चतुर्-अनुगान,  अम्,  n.,  N.
of a Sāman.
—चतुर्-अन्त,  अस्,  आ,  अम्,  bordered on all
four sides
 (आ),  f. the earth.
—चतुरन्तेश (°ता-ईश), 
अस्,  m. lord of the earth,  a king.
—चतुर्-अवत्त, 
अस्,  आ,  अम् (see अव-दो),  divided into four parts
(अम्),  n. division into four parts.
—चतुर्-अवत्तिन्, 
ई,  इनी,  इ (see अव-दो),  one who is accustomed to
offer the havis in four portions.
—चतुरशीत,  अस्, 
ई,  अम्,  the 84th.
—चतुर्-अशीति,  इस्,  f.,  84.
—चतुर्-
अशीति-तम,  अस्,  ई,  अम्,  the 84th.
—चतुर्-अश्र or
चतुर्-अस्र or चतुर्-अस्रक,  अस्,  आ,  अम्,  four-
cornered,  quadrangular
 regular
 (अस्),  m. a quadran-
gular figure
 a square
 (in astronomy) N. of the
fourth and eighth lunar mansions
 (आस्),  m. pl.,  N. of
various Ketus.
—चतुर्-अश्व,  अस्,  m.,  N. of a prince.
—चतुर्-अस्रक,  अस्,  m.,  N. of various postures in
acting
 see चतुर्-अश्र.
—चतुर्-अह,  अम्,  n. a period
of four days
 (अस्),  m. a Soma sacrifice lasting four days
[cf. अत्रि-चतुर्-अह।]
—चतुर्-आत्मन्,  आ,  आ,  अ,  re-
presenting four persons
 having four faces.
—चतुर्-
आनन,  अस्,  आ,  अम्,  having four faces
 (अस्),  m. an
epithet of Brahmā.
—चतुर्-आनर्तन,  अम्,  n. a
dance by four,  or in four divisions.
—चतुर्-इडस्-
पद-स्तोभ,  अम्,  n.,  N. of a Sāman.
—चतुर्-
उत्तर,  अस्,  आ,  अम्,  increasing by four.
—चतुर्-
उषण,  अम्,  n. the four hot spices,  black pepper, 
long pepper,  dry ginger,  and the root of long pepper
[cf. त्र्य्-ऊषण and चतुर्-जातक।]
—चतुर्-गति, 
इस्,  m. a tortoise (going on four feet).
—चतुर्-गर, 
अम्,  n. a carriage drawn by four oxen.
—चतुर्-
गुण,  अस्,  आ,  अम्,  four times,  four-fold,  quadruple.
—चतुर्-गृहीत,  अस्,  आ,  अम्,  taken up (or ladled
out,  as a fluid) four times
 (अम्),  n. taking up (any
fluid) four times.
—चतुर्-ग्राम,  अस् or अम् (?), 
m. or n. (?),  N. of a country.
—चतुर्-जातक,  अम्, 
n. = चातुर्जातक,  = कटु-चातुर्जातक,  q. v.
—च-
तुर्णवत,  अस्,  ई,  अम्,  with 94 added (e. g. चतुर्-
णवतं शतम् = 194)
 [cf. चतुर्-नवत।]
—चतुर्-दंष्ट्र,  अस्,  m. ‘having four tusks
’ N. of
Viṣṇu
 of one of the attendants of Skanda
 of a
Dānava.
—चतुर्-दत्,  अन्,  अन्ती,  अत्,  four-toothed.
—चतुर्-दन्त,  अस्,  m. ‘having four tusks, ’ an epi-
thet of Airāvata,  the elephant of Indra
 N. of an ele-
phant mentioned in the Pañca-tantra.
—चतुर्दश, 
अस्,  ई,  अम्,  the fourteenth
 consisting of fourteen
 (ई), 
f.,  scil. रात्रि,  the fourteenth day in a lunar fortnight.
—चतुर्दश-धा,  ind. fourteen-fold.
—चतुर्-
दशन्,  अ,  pl. fourteen
 [cf. Lat. quatuordecim
Lith. keturôlika.]
—चतुर्दशम,  अस्,  ई,  अम्,  the
fourteenth.
—चतुर्दश-मत-विवेक,  अस्,  m. title
of a work by Śaṅkara.
—चतुर्दशिक,  अस् or अम्, 
m. or n. (?),  a feast on the fourteenth day of a lunar
fortnight.
—चतुर्-दारिक,  अस् or अम्,  m. or n. (?), 
N. of the fifth Lambaka in the Kathā-sarit-sāgara.
—चतुर्-दिक्षु or चतुर्-दिशम्,  ind. towards the
four quarters,  on all sides,  all around.
—चतुर्-दोल, 
अस्,  अम्,  m. n. a royal litter.
—चतुर्-द्वीप-चक्र-
वर्तिन्,  ई,  m. the sovereign of the four Dvīpas.
—चतुर्-धा,  ind. in four parts,  four-fold
 [cf. Hib.
ceathardha
 Gr. τέτραχα.]
—चतुर्धा-भू,  cl. 1.
P. -भवति,  -वितुम्,  to be divided into four parts.
—चतुर्धा-शान्ति,  इस्,  f. a religious ceremony per-
formed at the time of making the stated offerings to
deceased ancestors.
—चतुर्नवत,  अस्,  ई,  अम्,  the
94th.
—चतुर्-नवति,  इस्,  f.,  94.
—चतुर्नवति-
तम,  अस्,  ई,  अम्,  the 94th.
—चतुर्-बाहु,  उस्,  उस्,  उ, 
four-armed
 an epithet of Viṣṇu and Śiva
 [cf. च-
तुर्-भुज।]
—चतुर्-भद्र,  अम्,  n. the aggregate of
four objects of human wishes,  viz. धर्म,  virtue
काम,  pleasure
 अर्थ,  wealth
 and मोक्ष,  final
beatitude.
—चतुर्-भाग,  अस्,  m. the fourth part,  a
quarter.
—चतुर्-भुज,  अम्,  n. (generally in com-
pounds),  four arms
 (अस्,  आ,  अम्),  having four arms
quadrangular
 (अस्),  m. an epithet of Viṣṇu or
Kṛṣṇa
 a square
 N. of a Dānava
 N. of the
instructor of Rāmānanda
 N. of the father of Śiva-
datta.
—चतुर्भुज-भट्टाचार्य (°ट-आच्°),  अस्,  m., 
N. of an author.
—चतुर्-भूगस्,  आन्,  असी,  अस्,  con-
taining four (syllables) more.
—चतुर्-महाराज,  आस्, 
m. pl. the four great kings or gods of the highest of
the six Buddhist heavens.
—चतुर्महाराज-कायिक, 
अस्,  आ,  अम्,  belonging to the group of the four great
kings
 epithet of a class of deities with Buddhists
also चतुर्महाराजिक.
—चतुर्-मास,  अम्,  n. a
period of four months.
—चतुर्-मुख,  अम्,  n. (in
compounds),  four faces
 (अस्,  ई,  अम्),  having four
faces
 (an arrow) having four points
 (अस्),  m. an
epithet of Brahmā,  of Viṣṇu,  Śiva,  and of a Dānava
a preparation of mercury (?).
—चतुर्मुख-रस, 
अस्,  m. a preparation of great curative power.
—च-
तुर्-युग,  अम्,  n. the aggregate of the four Yugas
or ages of the world,  a Mahā-yuga or 4, 320, 000
years
 (अस्,  आ,  अम्),  drawn by four (oxen &c.)
comprehending the four Yugas or ages of the world.
—चतर्-युज्। क्,  क्,  क्,  drawn by four (oxen &c.).
—चतुर्-वक्त्र,  अस्,  m. ‘four-faced, ’ N. of Brahmā
of a Dānava.
—चतुर्-वय,  अस्,  ई,  अम्,  Ved. four-fold.
—चतुर्-वर्ग,  अस्,  m. a collection of four things, 
the four objects of human pursuit collectively
 see
चतुर्-भद्र.
—चतुर्वर्ग-चिन्तामणि,  इस्,  m.
title of a work.
—चतुर्-वर्ण,  अस् or अम्,  m. or n. (?), 
the four classes or castes of Hindūs,  viz. Brāhmans, 
Kṣatriyas,  Vaiśyas,  and Śūdras
 four principal
colours
 four letters.
—चतुर्वर्ण-मय,  अस्,  ई, 
अम्,  consisting of the four castes.
—चतुर्वर्ण्य, 
अम्,  n. the system of the four castes.
—चतुर्-वर्-
षिका,  f.,  scil. गो,  a cow four years old.
—चतुर्-
वाहिन्,  ई,  m.,  scil. रथ,  a carriage drawn by four
(horses &c.).
—चतुर्विंश,  अस्,  ई,  अम्,  the 24th
having 24 added (e. g. चतुर्विंशं शतम्,  124)
consisting of 24
 (अस्),  m.,  N. of a Stoma
 (अम्),  n., 
scil. अहन्,  N. of an Ekāha.
—चतुर्-विंशति,  इस्,  f., 
24
 the 24th year (e. g. आ-चतुर्विंशं शतम्,  to the
24th year)
 title of a work.
—चतुर्विंशतिक, 
अस्,  ई,  अम्,  consisting of 24.
—चतुर्विंशति-तम, 
अस्,  ई,  अम्,  the 24th.
—चतुर्विंशति-मत,  अम्,  n.
‘24 sects, ’ title of a work.
—चतुर्विंशतिमत-
व्याख्या,  f. a commentary by Bhaṭṭoji-dīkṣita.
—चतुर्विंशत्य्-अवतार-चरित्र,  अम्,  n. ‘history
of 24 incarnations’ by Narahara-dāsa.
—चतुर्विंशा-
क्षर,  अस्,  आ,  अम्,  containing 24 syllables.
—चतुर्-
विद्य,  अस्,  आ,  अम्,  familiar with the four Vedas
 (अस्), 
m. one who has studied the four Vedas.
—चतुर्-
विध,  अस्,  आ,  अम्,  four-fold
 of four sorts or kinds, 
in four ways.
—चतुर्-वीज,  अम्,  n. the four kinds of
seed,  i. e. the seed of Kālājājī,  Candra-śūra,  Me-
thikā,  and Yavānikā.
—चतुर्-वीर,  अस्,  आ,  अम्, 
Ved. an epithet applied to a particular unguent
 also
to a Soma sacrifice which lasts four days.
—चतुर्-
वेद,  आस्,  m. pl.,  the four Vedas,  viz. the Ṛg-veda, 
Yajur-veda,  Sāma-veda,  and Atharva-veda
 (अस्,  आ, 
अम्),  containing the four Vedas
 familiar with the
four Vedas
 (आस्),  m. pl. a class of manes.
—चतुर्-
वेदिन्,  ई,  इणी,  इ,  familiar with the four Vedas.
—चतुर्-व्यूह,  अस्,  m. an epithet of Viṣṇu
 [cf.
नव-व्यूह।]
—चतुर्-हनु,  उस्,  m. ‘having four
jaws, ’ N. of a Dānava.
—चतुर्-हस्त,  अस्,  आ,  अम्, 
four-armed.
—चतुर्-हायण,  अस्,  ई,  अम्,  four years
old
 (ई),  f. a cow of four years.
—चतुर्-होतृ,  ता
or तारस्,  m. sing. or plur.,  N. of a certain liturgical
section of Vedic works intended for recitation
 con-
taining the four chief priests.
—चतुर्-होत्र,  अस्,  m.
comprehending the four chief priests.
—चतुर्हो-
त्रक,  अम्,  n. the four chief priests
 the duties of
these priests.
—चतुश्चत्वारिंश,  अस्,  ई,  अम्,  the 44th
having 44 added
 containing 44
 (अस्),  m.,  N. of a
Stoma.
—चतुश्-चत्वारिंशत्,  त्,  f.,  44.
—चतुष्-
कर्ण,  अस्,  आ,  अम्,  four-eared
 heard by four ears
only
 (ई),  f.,  N. of one of the Mātṛs attendant on
Skanda.
—चतुष्कर्ण-ता,  f. the state of being
heard by only four ears,  a secret.
—चतुष्-कोण,  अस्, 
आ,  अम्,  square,  quadrangular
 (अस्),  m. a quadrangular
figure,  a square,  a tetragon.
—चतु-ष्टोम,  अस्,  m.
(fr. चतुर् and स्तोम),  a Stoma consisting of four
parts
 (अस्,  आ,  अम्),  connected with such a Stoma.
—चतुष्-पथ,  अस्,  अम्,  m. n. a place where four
roads meet,  a cross-way
 (अस्),  m. a Brāhman (so
called from the four आश्रमास्,  q. v.).
—चतुष्पथ-
निकेता or चतुष्पथ-रता,  f.,  N. of one of the
Mātṛs attendant on Skanda.
—चतुष्-पद,  अस्, 
आ,  अम्,  having four feet
 consisting of four Pādas
(in arithmetic or algebra) tetranomial
 (अस्),  m. an
animal with four legs,  a quadruped
 (in astron.) a
term for certain signs of the zodiac
 N. of a par-
ticular Karaṇa
 a kind of coitus
 N. of a shrub
(आ),  f. a metre containing 30+4+4 syllabic instants
(अम्),  n. a conjunction of four Pādas.
—चतुष्प-
दिका,  f.,  N. of a metre containing 30 + 4 + 4 syllabic
instants.
—चतुष्-पाटी,  f. a river (winding four
ways ?).
—चतुष्-पाठी,  f. a school for Brāhmans
in which the four Vedas are repeated.
—चतुष्-पाणि, 
इस्,  इस्,  इ,  four-handed
 (इस्),  m. an epithet of Viṣṇu.
—चतुष्-पाद्,  -पात्,  -पदी,  -पत्,  quadruped
 hav-
ing made four steps
 consisting of four members, 
divided into four parts,  consisting of four parts
(-पात्),  m. a quadruped
 anything which has four
parts or members
 a judicial procedure,  consisting of
four processes,  plea,  defence,  rejoinder,  and sentence
(-पदी),  f. a female quadruped
 (-पत्),  n. the quadru-
peds collectively,  the animals.
—चतुष्-पाद,  अस्, 
ई,  अम्,  quadruped
 divided into four parts,  consisting
of four parts
 (अस्),  m. a quadruped.
—चतुष्-
पार्श्व,  अम्,  n. the four sides of anything.
—चतु-
स्तन,  अस्,  आ,  अम् (fr. चतुः-स्तन),  having four
nipples.
—चतुस्त्रिंश,  अस्,  ई,  अम्,  the 34th
 having
34 added
 containing 34.
—चतुस्त्रिंशज्-जातक-
ज्ञ,  अस्,  m. a Buddha.
—चतुस्-त्रिंशत्,  त्,  f.,  34.
—चतुस्-सम,  see चतुः-सम.
—चतू-राजी,  f.
(fr. चतुर् + राजन्),  the four kings
 N. of the
luckiest or most desired termination of the game
called Caturaṅga,  by which one king gains the four
thrones.
—चतू-रात्र,  अस्,  आ,  अम् (fr. चतुर् + रात्र), 
lasting four days (lit. nights)
 (अस् or अम्),  m. n.,  N.
of a certain ceremony.

Macdonell

English

 चतुर् catúr,  num.  m.
  n.
  pl.
  four.

Benfey

English

 चतुर् चतुर् (for चत्वर्),  f.
  च-
तसृ,  numeral,  Four,  Chr. 28,  21
 msc.
instead of the fem.  Rām.  4,  39,  33. --
Cf.  πέτταρες for τέτϝαρες
 Lat. quatuor
Goth. fidvör
 A.S. feower.

Apte Hindi

Hindi

चतुर्
सं* वि* - चत् - उरन्
चार

चतुर्
सं*वि* - चत्+उरन्
चार

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चतुर्
पदविभागः - > त्रिलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು
चतुर्
पदविभागः - > त्रिलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಕೂಡಿದ
निष्पत्तिः - > चते (याचने) - "उरन्" (उ० ५-५८)
चतुर्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು
प्रयोगाः - > "चत्वारो वयमृत्विजः स भगवान् कर्मोपदेष्टा हरिः"
उल्लेखाः - > वेणी० १-२५
चतुर्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು
प्रयोगाः - > "तासामाद्याश्चतस्रस्तु निन्दितैकादशी च या"
उल्लेखाः - > मनु० ३-४७
चतुर्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು
चतुर्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕಾವೃತ್ತಿ /ನಾಲ್ಕು ಸಲ

L R Vaidya

English

 catur {% a. (nom. pl. चत्वार m.
 चतस्र f.
 चत्वारि n.) %} Four,  देहि मे चतुरो ग्रामान् कंचिदेकं च पंचमम् Ve.i.,  शेषान् मासान् गमय चतुरो लोचने मीलयित्वा Megh.ii.47,  चत्वारो वयमृत्विजः Ve.i.

Bopp

Latin

 1. चतुर् (in casibus fortibus चत्वार्,  unde चतुर् ejecto
आ
 fem. चतसृ,  gr. 255.) quatuor. (Cum nom.
masc. चत्वारस् conferatur gr. τέσσαϱες,  τέτταϱες, 
per assimilationem e τέτϜαϱες,  sicut prâcr. चत्तारो e
चत्वारो
 aeol. πίσυϱες,  mutatâ gutturali in labialem, 
quâ in re cum goth. fidvôr et cambo-brit. pedwar masc., 
pédair fem. convenit
 lat. quatuor,  lith. keturi,  slav.
ЧЕͲЫϱїЕ ćetyrje
 hib. ceathair masc.,  ceteora fem. =
चतस्रस्
 v. gr. comp. 312.,  Pictet p. 145.)

 2. चतुर् Adv. (pro चतुर्स्,  unde per metathesin zend.
 𐬗𐬀𐬚𐬭𐬎𐬱 athrus) quater. (Lat. quater.)

Lanman

English

 catúr [482d],  num. four. [w. catvā́ras,  cf.
τέτταρες,  Lat. quattuor,  Goth. fidvor,  AS.
feōwer,  Eng. four.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चतुर्
adjective
 
त्र्यधिकम् एकम्।
 "वयं चत्वारः बान्धवाः स्मः।"

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चतुर् त्रि०
  ब० व० चत--उरन् । १ चतुःसंख्यायाम्,  २ चतुः-संख्यान्विते च । “चत्वारोवयमृत्विजः स भगवान्कर्म्मोपदेष्टा हरिः” वेणी० । स्त्रियां गौणे मुख्ये चचतस्रादेशः । “तासामाद्याश्चतस्रस्तु निन्दितैकादशीच या” मनुः । प्रियचतसा अतिचतसा । नञा सुनाविना च समासे बहु० अच् समा० । अचतुरः सुच-तुरः विचतुरः । अव्यंयीभावे टच् समा० उपचतुरम् ।अयववे तयप् चतुष्टय । चतुःसंख्यायां तदन्वित च त्रि०
 स्त्रियां ङीप् “चरितार्था चतुष्टयी” कुमा० । “ततोवारेसुच् “रात्सस्य” पा० सलीपे । चतुर् २ चतुर्वारे अव्य०
  ।तत्रार्थे चतुस् इति शब्दकल्पनं प्रामादिकम् । “चतुर-वत्तः कात्या० श्रौ० । “चतुर्नमो अष्टकृत्वो भवाय”अथ० ११ । २ । ९ । “चतुरुपह्वयते” तै० स० २ । ६ । ७ । ३ ।चतुष्टयार्थे च “गूढमैथुनधर्म्मं च काले काले च संग्र-हम् । अप्रमादमनालस्यं चतुः शिक्षेत वायसात्” इतिचाणक्यः ।

Capeller

German

 चतुर् (°—) = चत्वार्.

Grassman

German

 catúr,  a.,  stark catvā́r,  fem. catasṛ́,  pl. vier.
-vā́ras {122, 15}
 kṣemáyantas {401, 4}
 dā́nās {534, 23}
 āśávas {683, 14}.
-úras camasā́n {161, 2}. _{161, 4}
 {329, 6}
 (erg. camasā́n) {20, 6}
 {329, 5}
 {331, 4}
 samudrā́n {745, 6}
 (erg. akṣā́n) {41, 9}
 (erg. gráhān) {940, 6}.
-vā́ri [N. A. n.] padā́ni {164, 45}
 sahásrā {384, 12}. _{384, 14}
 ayútā {622, 41}
 bhúvanāni {782, 1}
 nā́ma {880, 4}.
-úrbhis nā́mabhis {155, 6}
 (háribhis) {209, 4}.
-urṇáam stukāvínām {683, 13}.
-asras [N. f.] auf erster Silbe betont: nadías {62, 6}
 pradiśas {164, 42}
 {551, 8}
 {877, 9}
 {954, 1}
 nā́vas {182, 6}
 nā́bhas {786, 6}
 (erg. dhenávas) {709, 10}
 {801, 5}.
-asras [N.],  zu sprechen -asaras {389, 2} (ūtáyas).
-asras [A.] pradíśas {845, 8}
 {884, 4}
 śarádas {921, 16}.
-asṛ́bhis gīrbhís {669, 9}.

 catúr:
-vā́ri śṛ́ṅgā {354, 3}.

Burnouf

French

 चतुर् चतुर् [m.  चत्वारस्
 f.
  चतस्रस्
 n.
 
चत्वारि] quatre.
		 Zd. चत्वारो
 lat. quatuor
 lith.
keturi
 irland. ceathair
 gr.
τέτταρες. -- Au n.
  चतुर् advt. quatre fois
 lat. quater
 zd.
चथ्रुस्।

Stchoupak

French

 चतुर्-
 (m.  nom.  चत्वारस् acc. {%caturas 
 %} nt. nom. -acc.
{%catvāri 
 %} f.
  v. चतसृ-) num.  pl.
  quatre 
 iic. composé de 4, 
comportant 4 
 चतुः adv. 4 fois.
°अक्षर- a. de 4 syllabes.
°अङ्ग- a. (armée) composée des 4 éléments (éléphants,  chars, 
cavalerie,  infanterie) 
 °अङ्ग-बल- m.
  nt. armée entière 
 -इन्- a.
id.
°अन्त- a. limité de 4 côtés 
 -आ- f.
  terre.
°अश्र- a. quadrangulaire 
 -क- formant carré 
 -ई-कृ-
arranger en carré.
°आनन- a. à 4 faces 
 m.
  Brahma.
°आश्रमिन्- a. qui suit les 4 āśrama.
°गति- a. qui a 4 façons de marcher,  ép. de Viṣṇu.
°गन्ध- a. parfumé de 4 côtés.
°गुण- a. quadruple.
°दंष्ट्र- a. qui a 4 défenses 
 m.
  un guerrier de Skanda.
°दन्त- a. id. 
 m.
  n.
  d'un éléphant.
°दश- -ई- a. 14{^me^} 
 f.
  14{^me^} jour de la quinzaine lunaire 
-(न्)- pl.
  14 
 -क- -म- a. 14{^me^} 
 -धा de 14 façons.
°दिशम् adv. vers les 4 points de l'horizon,  dans tous les sens.
°बाहु- a. qui a 4 bras 
 m.
  Viṣṇu,  Śiva.
°भद्र- a. 4 fois (très) propice 
 nt. 4 objets de désir 
 -तर-
compar. 4 fois plus heureux que (instr.).
°भाग- m.
  quart,  quartier 
 a. qui forme un quart.
°भुज- a. et m.
  = °बाहु-।
°भूमिक- a. à 4 étages.
°मास- nt. période de 4 mois.
°मुख- a. = {%°ānana- 
 %} m.
  Viṣṇu,  Brahma,  etc.
°मूर्ति- a. qui a 4 aspects,  incarnations 
 m.
  Brahma,  Viṣṇu,  Skanda 
-त्व- nt. fait d'avoir 4 aspects.
°युक्त- a. v. attelé de 4 (bêtes).
°युग- nt. ensemble des 4 Yuga (= Mahāyuga).
°युज्- a. = °युक्त-।
°लेख- a. qui a 4 lignes ou rides au front.
°वक्त्र- a. et m.
  = °आनन-।
°वर्ग- m.
  groupe de 4.
°वर्णमय- a. comportant les 4 castes.
°वर्ष-शतायुस्- a. qui atteint l'âge de 400 ans.
°विंश- -ई- a. 24{^me^} 
 -क- qui comporte 24.
°विंशति- f.
  24 
 -म- a. 24{^me^} 
 °विंशतिवर्ष- a. de 24
ans 
 °विंशति-साहस्र- -ई- a. composé de 24.000.
°विद्य- a. versé dans les 4 Veda.
°विध- a. de 4 espèces 
 -अम् de 4 manières.
°वेद- a. comportant les 4 Veda 
 m.
  pl.
  les 4 Veda 
 une catégorie de
Mânes.
°व्यङ्ग- a. dont les 4 membres sont déformés,  trop courts.
°व्यूह- a. qui a 4 aspects,  ép. de Viṣṇu.
चतुश्-चक्र- m.
  n.
  d'un phénomène céleste.
°चत्वारिंशत्- f.
  44 
 -अद्-अक्षर- a. de 44 syllabes.
°चित्त्य- a. posé sur 4 couches.
चतुः-शत- nt. 400.
°शाल- m.
  maison de 4 pièces.
°शृङ्ग- a. quadricorne 
 m.
  n.
  d'une montagne.
°षष्टि- f.
  64.
°सम- a. composé de 4 parties symétriques.
°समुद्र- a. entouré de 4 mers (terre).
चतुष्-कर्ण- a. entendu par 4 oreilles seulement,  confidentiel 
-ताया confidentiellement.
°कल- a. marqué de 4 signes 
 comportant 4 parties.
°किष्कु- a. long de 4 kiṣku (s. v.).
°कोण- a. quadrangulaire.
°पञ्च(न्)- a. 4 ou 5.
°पथ- a. qui implique 4 manières d'agir 
 m.
  nt. carrefour.
°पद्- (nom.  sg. °पाद्,  pl.
  °पादस् °पदस्) m.
  quadrupède 
 nt.
sg. les quadrupèdes.
°पद- nt. sg. pl.
  4 pāda 
 a. quadrupède.
°पाद्- v. °पद्-।
°पाद- a. de 4 parties 
 m.
  quadrupède.
चतु-ष्टोम- m.
  Stoma consistant en 4 portions.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.