| YouTube Channel

चतुराश्रम (caturAzrama)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चतुराश्रम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯ ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಸಂನ್ಯಾಸಗಳೆಂಬ ಆಶ್ರಮಗಳು
व्युत्पत्तिः - > चतुर्णामाश्रमाणां समाहारः
प्रयोगाः - > "चत्वार आश्रमाश्चैव ब्राह्मणस्य प्रकीर्तिताः गार्हस्थ्यं ब्रह्मचर्यं वानप्रस्थं तु भिक्षुकम् ॥"
L R Vaidya
English
catur-ASrama {% n. %} the four stages of the religious life of a Brāhmaṇa.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चतुराश्रम
न०
चतुर्णामाश्रमाणां समाहारः “चत्वार-आश्रमा ब्रह्मचारिगृहस्थवानप्रस्थपरिव्राजकाः” वसि-ष्ठोक्तेषु ब्रह्मचार्य्यादिषु तेषां विशेषधर्म्मास्तत्तच्छब्देदृश्याः तेषां साषारणधर्म्मा मनुनोक्ता यथा“चतुर्भिरपि चैवैतैर्निंत्यमाश्रमिभिर्द्विजैः दशलक्षणको-धर्म्मः सेवितव्यः प्रयत्नतः धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयंशौचमिन्द्रियनिग्रहः! धीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकंधर्म्मलक्षणम् दश लक्षणानि धर्म्मस्य ये विप्राः सम-धीयते अधीत्य चानुवर्त्तन्ते ते यान्ति परमाङ्गतिम् ।दशलक्षणकं धर्म्ममनुतिष्ठन् समाहितः वेदान्तंविधिवच्छ्रुत्वा संन्यसेदनृणोद्विजः” ।तस्य भावः ष्यञ्, स्वार्थे वा ष्यञ् चातुराश्रन्य तद्धर्म्मेचतुर्ष्वाश्रमेषु
न०
“चातुराश्रम्यधर्म्माश्च वेदधर्म्माश्चपार्थिवः” भा० शा० ६५ अ०