| YouTube Channel

चणकः (caNakaH)

 
Apte
English
चणकः [caṇakḥ], 1 Chick-pea
उत्पतितो$पि हि चणकः शक्तः किं भ्राष्ट्रकं भक्तुम्
Pt.*
 1.132.
N.
 of a gotra.
Comp.
 -अम्लम् sour pease. ˚वारि Water mixed with sour pease. -आत्मजः the sage चाणक्य.
Apte 1890
English
चणकः Chick-pea
उत्पतितोपि हि चणकः शक्तः किं भ्रष्ट्रकं भक्तुं Pt. 1. 132.
Comp.
अम्लं sour pease.
आत्मजः the sage चाणक्य.
Apte Hindi
Hindi
चणकः
पुं*
 - चण् - क्वुन्
चना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चणकः
noun
गोत्रप्रवर्तकः ऋषिविशेषः।
"चणकस्य वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
Synonyms:
 चणकः, हरिमन्थकः, हरिमन्थजः, चणः, हरिमन्थः, सुगन्धः, कृष्णचञ्चुकः, बातभोज्यः, वाजिभक्ष्यः
noun
चण्यते दीयते इति शस्यविशेषः
"चणकस्य गुणाः मधुरत्वम् , रूक्षत्वम्"
Synonyms:
 चणकः, हरिमन्थकः, हरिमन्थजः, चणः, हरिमन्थः, सुगन्धः, कृष्णचञ्चुकः, बालभोज्यः, वाजिभक्ष्यः, कञ्चुकी
noun
धान्यविशेषः यस्य गुणाः मधुरत्व-रूक्षत्व-मेहवान्त्यस्रपित्तनाशित्वादयः।
"चणकानां सूपः रूचिपूर्णः अस्ति।"
Tamil
Tamil
சணக: : கொத்துக் கடலை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चणकः
Root: चणक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ chick-pea
⇒ Bengal gram [chickpea]
Shloka(s):
2|9|18|2 ► स्याद्यावकस्तु कुल्माषश्चणको हरिमन्थकः॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|18|2 ⇢ चणकः (चणक) (पुं)
➠ 2|9|18|2 ⇢ हरिमन्थकः (हरिमन्थक) (पुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ चणभेदः
गुण-गुणी-भावः ➡ चणकधान्योद्भवक्षेत्रम्
उपाधि ➡ प्राकृतिकखाद्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चणकः,
पुं,
 (चणति वेदोच्चारणादिध्वनिना शब्दा-यते इति । चण शब्दे + क्वुन् ।) मुनिविशेषः ।इति शब्दरत्नावली ॥
(चण्यते दीयते इति ।चण दाने + क्वुन् ।) शस्यविशेषः । चणा युटछोला इति च भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । हरि-मन्थकः २ । इत्यमरः । २ । ९ । १८ ॥
हरि-मन्थजः ३ । इति तट्टीका ॥
चणः ४ हरिमन्थः ५सुगन्धः ६ कृष्णचञ्चुकः ७ बालभोज्यः ८ वाजि-भक्ष्यः ९ कञ्चुकी १० । अस्य गुणाः । मधुरत्वम् ।रूक्षत्वम् । मेहवान्त्यस्रपित्तनाशित्वम् । दीप-नत्वम् । वर्णबलरुच्याध्मानकारित्वञ्च ॥
* ॥
आमस्यतस्य गुणाः । शीतलत्वम् । रुच्यत्वम् । सन्त-र्पणत्वम् । दाहतृष्णाश्मरीशोषनाशित्वम् । गौल्य-त्वम् । कषायत्वम् । इषत्कफवीर्य्यकारित्वञ्च ॥
* ॥
भृष्टस्य तस्य गुणाः । रुच्यत्वम् । वातनाशित्वम् ।रक्तदोषकारित्वम् । उष्णवीर्य्यत्वम् । लघुत्वम् ।स्वेदशैत्यहरत्वञ्च ॥
* ॥
तस्य यूषस्य गुणाः ।मधुरत्वम् । कषायत्वम् । कफवातविकार-श्वासोर्द्ध्वकासक्लमपीनसनाशित्वम् । बलदीपन-त्वञ्च ॥
* ॥
प्रातस्तज्जलपानगुणाः । चन्द्रमरी-चिवत् शीतलत्वम् । पित्तरोगनाशित्वम् । पुष्टि-प्रदत्वम् । पाके नैजगुणत्वम् । सन्तर्पणत्वम् ।मञ्जुलत्वम् । मधुरत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
तस्य आर्द्रभृष्टस्य गुणः । बलकारित्वम् । रोचन-त्वञ्च ॥
* ॥
स्विन्नस्य तस्य गुणः । पित्तकफ-नाशित्वम् ॥
* ॥
तत्सूपः क्षोभकरः ॥
* ॥
तस्य शाकस्य गुणाः । रुच्यत्वम् । दुर्ज्जरत्वम् ।कफवातकारित्वम् । अम्लत्वम् । विष्टम्भजनक-त्वम् । पित्तदन्तशोथनाशित्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥