चटुल (caTula)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चटुल mfn.
   (-लः-ला-लं)
	 1. Tremulous,  trembling.
	 2. Shaking,  moving.
	 3.
Beautiful.
	 f.
  (-ला) Lightning.
 E.
  चट् to hurt,  to break,  and उलच्
Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 चटुल a.
  trembling,  movable,  unsteady,  fickle
 courteous. 

Yates

English

 चटुल (लः-ला-लं)
a. Tremulous
beautiful.
f.
  (ला) Lightning.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  kind
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  well behaved
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  trembling
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  fine
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  unsteady
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  lovable
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  movable
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  sweet
चटुल 	-	 caTula 	-	 adj.
  	-	  shaking
चटुल 	-	 caTula 	-	 n.
  	-	  sweet or flattering words

 
   चटुल  caTula adj.
   lovable   
   दक्षिण  dakSiNa adj.
   lovable    
   सुभाग  subhAga adj.
   lovable   
   वेन्य  venya adj.
   lovable      
            

Wilson

English

 चटुल
mfn.
   (-लः-ला-लं)
1 Tremulous,  trembling.
2 Shaking,  moving.
3 Beautiful.
f.
  (-ला) Lightning.
E.
  चट to hurt,  to break,  and उलच् Uṇādi aff.
  

Apte

English

चटुल [caṭula],  a.
  [चट्-उलच्]

Trembling,  tremulous,  unsteady,  moving about,  shaking
 आयस्तमैक्षत जनश्चटुलाग्र- पादम् Śi.*
  5.6
 त्रासातिमात्रचटुलैः स्मरतः सुनेत्रैः R.*
  9.58
 चटुल- शफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि Me.*
  42
 Mu.*
  324
 मदेन किंचिच्चटुलालसानाम् Śi.*
  4.6, 5.1, 13.

Fickle,  inconstant (as a lover &c.
 )
 किं लब्धं चटल त्वयेह नयता सौभाग्यमेतां दशाम् Amaru.*
  14
 चटुलप्रेम्णा दयितेन 71.

Fine,  beautiful,  agreeable
 इति चटुलचाटुपटुचारु मुरवैरिणो राधिकामधि वचनजातम् Gīt.*
  1. -ला Lightning.

Apte 1890

English

 चटुल a. [चट्-टलच्] 1 Trembling,  tremulous,  unsteady,  moving about,  shaking
 आयस्तमैक्षत जतश्चटुलाग्रपादं Śi. 5. 6
 त्रासातिमात्रचटलैः स्मरतः सुनेत्रैः R. 9. 58
 चटुलशफरोद्वर्तनप्रेक्षितानि Me. 40
 Mu. 324
 Śi. 5. 10,  13. 
2 Fickle,  inconstant (as a lover &c.)
 किं लब्धं चटुल त्वयेह नयता सौभाग्यमेतां दशां Amaru. 14
 चटलप्रेम्णा दयितेन 71. 
3 Fine,  beautiful,  agreeable
 इति चटुलच टुपटुचारु मुत्वैरिणो राधिका मधि वचनजातं Gīt. 10. 
ला Lightning. 

Monier Williams Cologne

English

 चटुल mfn.
   (g. सिध्मादि) trembling,  movable,  shaking,  unsteady,  Ragh.
 
 Megh.
 
 Kād.
 
 Bhartṛ.
  &c.
  

 kind,  fine,  sweet,  Śāntiś.
  i,  21
 Gīt.
  x,  9

 चटुल n.
  pl.
  sweet or flattering words,  VarBṛS.
  lxxiv,  16

Monier Williams 1872

English

 चटुल,  अस्,  आ,  अम्,  trembling,  tremulous,  moving, 
movable,  shaking,  unsteady
 kind,  fine,  beautiful
(आ),  f. lightning.

Macdonell

English

 चटुल caṭu-la,  a.
  trembling,  quivering
 unsteady
 🞄inconstant
 amiable,  courteous
 n.
  pl.
  🞄attentions.

Benfey

English

 चटुल चटुल,  adj.
 
 1. Unsteady, 
Ragh. 9,  58.
 2. Inconstant,  Amar.
71.
 3. Beautiful,  Gīt. 10,  9.

Apte Hindi

Hindi

चटुल
वि* - चटु - लच्
"कम्पमान,  थरथराता हुआ,  अस्थिर,  घुमक्कड़,  दोलायमान"

चटुल
वि* - -
"चञ्चल,   चपल "

चटुल
वि* - -
"बढिया,  सुन्दर,  रुचिकर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चटुल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಂಚಲವಾದ /ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲದ
निष्पत्तिः - > चट (भेदने)- "उलच्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "आयस्तमैक्षत जनश्चटुलाग्रपादं गच्छन्तमुच्चलितचामरचारुमश्वम्"
उल्लेखाः - > माघ० ५-६
चटुल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು /ಸವಿ ಮಾತು /ಪುಸಲಾಯಿಸುವ ಮಾತು
प्रयोगाः - > "पुरुषश्चटुलानि कामिनीनां कुरुते यानि रहो न तानि पश्चात्"
उल्लेखाः - > बृहत्सं० ७४-१६

L R Vaidya

English

 cawula {% a. (f. ला) %} 1. Trembling,  tremulous,  shaking,  unsteady,  त्रासतिमात्रचटुलैः स्मरतः सुनेत्रैः R.ix.58
 2. fickle,  न सखि चटुलप्रेम्णा कार्यं पुनर्दयितेन मे Am.S.71
 3. fine,  beautiful.

Bopp

Latin

 चटुल se movens,  tremens. RAGH. 9. 58.: चटुलैः…नेत्रैः.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सुपेश,  तनु,  कृश,  सुतनु,  सरु,  श्लक्ष्ण,  शीर्ण,  शात,  पात्रट,  अपचित,  तलिन,  अणु,  अणुतर,  आम,  चटुल,  प्रतनु,  पेलव,  परिपेलव
adjective
 
यस्य घनत्वम् अल्पम् अस्ति।
 "एतद् अंशुकं सुपेशम् अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।
चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥
तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।
चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
-wordlist-
 
स्थावर (क्ली),  जङ्गम (क्ली),  त्रस (क्ली),  चर (क्ली),  चराचर (क्ली),  जगत् (क्ली),  इङ्ग (क्ली),  चरिष्णु (क्ली),  चञ्चल (क्ली),  तरल (क्ली),  कम्पन (क्ली),  कम्प्र (क्ली),  परिप्लव (क्ली),  चलाचल (क्ली),  चटुल (क्ली),  चपल (क्ली),  लोल (क्ली),  चल (क्ली),  पारिप्लव (क्ली),  अस्थिर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

लोल
लोल,  चपल,  चटुल,  प्रचल,  तरल,  परिप्लव,  अधीर,  पारिप्लव,  चलाचल,  चञ्चल
लोलं चपलं चटुलं प्रचलं तरलं परिप्लवमधीरम् ।
पारिप्लवं च धीराश्चलाचलं चञ्चलं च कथयन्ति ॥ ६९५ ॥
verse 4.1.1.695
page 0080

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चटुलः,  त्रि,  (चटतीति । चट् + बाहुलकादुलच् ।यद्वा,  चटु + “सिध्मादिभ्यश्च ।” ५ । २ । ९७ ।इति मत्वर्थे लच् ।) चञ्चलः । इति हेमचन्द्रः ।६ । ९१ ॥
 (यथा,  रघुः । ९ । ५८ ।“त्रासातिमात्रचटुलैः स्मरतः सुनेत्रैःप्रौढप्रियानयनविभ्रमचेष्टितानि ॥
”)सुन्दरः । इत्युणादिकोषः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चटुल त्रि०
  चट--उलच् । १ चञ्चले,  चपले हेमच० । २ वि-द्युति स्त्री जटाधरः । “मदेन किञ्चिच्चटुलालसानां”“आयस्तमैक्षत जनश्चटुलाग्रपादम्” चञ्चूग्रदष्टचटु-लाहिपताकयाऽन्ये” भाघः । “त्रासातिमात्रचटुलैःस्मरतः सुनैत्रैः” रघुः ।

Capeller

German

 चटुल zitternd,  beweglich,  unstet
 artig, 
fein,  hübsch,  liebenswürdig (auch
°क*)
n.
  Pl. = vor.

Stchoupak

French

 चटुल-
 a. mobile,  frétillant,  instable,  inconstant 
 gracieux.
-आ-तिलक- m.
  sorte d'ornement frontal.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.