चञ्चु (caJcu)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishचञ्चु - caJcu - - beak
चञ्चु - caJcu - - renowned or famous for
चञ्चु - caJcu - - bill
चञ्चु - caJcu - - box
चञ्चु - caJcu - - castor-oil plant
चञ्चु - caJcu - - deer
चञ्चु - caJcu - - plant gonADIka
चञ्चु - caJcu - - plant kSudracaJcu
चञ्चु - caJcu - - red kind of the same plant
चञ्चु - caJcu - - plant kSudracaJcu
Wilson
EnglishApte
Englishचञ्चु [cañcu], [चञ्च्-उन्]
Celebrated, renowned, known.
Clever (as अक्षरचञ्चु)
ओष्ठेन रामो रामोष्ठबिम्बचुम्बनचञ्चुता 2.14
see चुञ्चु.
ञ्चुः A deer.
of a casteroil plant (Mar. रक्त एरंड). -ञ्चुः, -ञ्चूः A beak, bill.Comp. -पुटः, -टम् the bill of a bird when shut
चञ्चूपुटं चपलयन्ति चकोरपोताः R. G.
2.99
अमोचि चञ्चूपुटमौनमुद्रा विहायसा तेन विहस्य भूयः 3.99
नुनुदे ननु कण्डुपण्डितः पटुचञ्चूपुटकोटिकुट्टनैः 2.4
व्यलिखच्चञ्चुपुटेन पक्षती 2.2
13. -प्रहारः a peck with the beak. -भृत् -मत्, a bird. -सूचिः the tailor bird.
Apte 1890
Englishचंचु a. [चंच्-उन्] 1 Celebrated, renowned, known.
2 Clever (as अक्षरचंचु)
ओष्ठेन रामो रामौष्ठबिंवचुंबनचंचुता Śi. 2. 14
see चुंच.
चुः A deer.
चुः,
चूः f. A beak, bill.
Comp.
पुटः,
टं the bill of a bird when shut
चंचूपुटं चपलयंति चकोरपोताः R. G.
Bv. 2. 99
अमोचि चंचूपुटमौनमुद्रा विहायसा तेन विहस्य भूयः N. 3. 99
व्यलिखच्चंचुपुटेन पक्षती 2. 2, 4
Amaru. 13.
प्रहारः a peck with the beak.
भृत्
मत्, m. a bird.
सूचिः the tailor bird.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishचञ्चु, उस्, उस्, उ, renowned, celebrated, known
clever [cf. चञ्चु-ता, चुञ्चु, चण, and अक्षर-
चञ्चु]
(उस्), m. a deer
N. of several plants, the
castor-oil plant, Ricinus Communis (एरण्ड)
also
= रक्तैरण्ड and क्षुद्र-चञ्चु, = गोनाडीक
N. of a son of Harita
(उस्), f. a beak, bill
a kind of
vegetable, = चञ्चू, चञ्चु-पत्त्र, &c.
—चञ्चु-ता,
f. celebrity, cleverness, activity
the state of a beak.
—चञ्चु-पत्त्र, अस्, m. a kind of vegetable, =
चञ्चु, f.
—चञ्चु-पुट, अस्, अम्, m. n. the bill of
a bird when shut.
—चञ्चु-प्रहार, अस्, m. a peck
with the beak.
—चञ्चु-भृत्, त्, m. ‘having a beak, ’
a bird.
—चञ्चु-मत्, आन्, अती, m. f. ‘possessed of a
beak, ’ a bird.
—चञ्चु-सूचि, इस्, m. the tailor-bird,
Sylvia Sutoria
also चञ्चुसूचिक, अस्, m.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiचञ्चु
वि* - चञ्च् - उन्
"प्रसिद्ध, विख्यात, विदित"
चञ्चु
वि* - -
चतुर
चञ्चुः
- -
हरिण
चञ्चुः
- -
"चोंच, चूँच"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaचञ्चु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಏರಂಡವೃಕ್ಷ /ಹರಳುಗಿಡ
चञ्चु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಟ್ಟಹರಳು ಗಿಡ
विस्तारः - > "चञ्चुः पञ्चाङ्गुले त्रोट्याम्" - हेम० ।
चञ्चु
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೊಕ್ಕು /ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೂತಿ
निष्पत्तिः - > चञ्चु (गतौ) - "उः" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > चञ्चति
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
Englishcañcu, nt., in Divy 〔131.21, 22, 24〕, and same passage MSV 〔i.250.9 ff.〕, said to mean lit. box (cf. cañca), and to be applied to a type of famine: trividhaṃ durbhikṣaṃ bhaviṣyati, cañcu śvetāsthi śalākāvṛtti (Divy mss. °ttiṃ
MSV ms. śilakā°) ca. tatra cañcu ucyate samudgake, tasmin manuṣyā vījāni prakṣipyānāgate (MSV °ta-)sattvāpekṣayā sthāpayanti mṛtānām (MSV asmākam) anena te vījakāyaṃ (MSV anena bījena manuṣyāḥ kāryaṃ) kariṣyantīti. idaṃ samudgakaṃ baddhvā cañcu ucyate.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit चञ्च्
चञ्चु
गतौ
भ्वादिः
सकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
चञ्चति
उदित्
Sanskrit Tibetan
Tibetanmchu
१) अधर २) आरोह ३) ओष्ठ ४) ओष्ठता ५) चञ्चु ६) तुण्ड ७) मघा ८) माघ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritविहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।
नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥
पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।
त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥
पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
विहग (पुं), विहङ्गम (पुं), खग (पुं), पतग (पुं), विहङ्ग (पुं), शकुनि (पुं), शकुन्ति (पुं), शकुन (पुं), वि (पुं), वयस् (पुं), शकुन्त (पुं), नभसङ्गम (पुं), विकिर (पुं), पत्त्ररथ (पुं), विहायस् (पुं), द्विज (पुं), पक्षिन् (पुं), विष्किर (पुं), पतत्रिन् (पुं), पतत् (पुं), पतङ्ग (पुं), पित्सन् (पुं), नीडज (पुं), अण्डज (पुं), अगौकस् (पुं), चञ्चु (स्त्री), चञ्चू (स्त्री), सृपाटिका (स्त्री), त्रोटि (स्त्री), पत्त्र (क्ली), पतत्त्र (क्ली), पिच्छ (क्ली), वाज (पुं), तनूरुह (पुंक्ली), पक्ष (पुं), गरुत् (पुंक्ली), छद (पुंक्ली), पक्षमूल (क्ली), पक्षति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritचञ्चु
चञ्चु, चञ्चू, त्रोटि
चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिर्डयनं गगने गतिः ॥ २४० ॥
verse 2.1.1.240
page 0030
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: चञ्चुः
Root: चञ्चु
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ पक्षिणां तुण्डः
Meaning(s):
⇒ Beak
Shloka(s):
2|3|50|1 ► पेशी कोशश्च डिम्बोऽण्डं त्रोटिश्चञ्चुः सृपाटिका। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|50|1 ⇢ त्रोटिः (त्रोटि) (स्त्री) ⇒ Beak ⇒ पक्षिणां तुण्डः
➠ 2|3|50|1 ⇢ चञ्चुः (चञ्चु) (स्त्री) ⇒ Beak ⇒ पक्षिणां तुण्डः
➠ 2|3|50|1 ⇢ सृपाटिका (सृपाटिका) (स्त्री) ⇒ Beak of a bird ⇒ पक्षिणां तुण्डः
Related word(s):
जातिः ➡ पक्षी
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचञ्चुः, (चन्च + बाहुलकात् उः ।) गोना-डीचः । स तु नाडीचशाकः । एरण्डवृक्षः ।इति मेदिनी । चे । ५ ॥
मृगः । इति शब्द-रत्नावली ॥
रक्तैरण्डः । क्षुद्रचञ्चुवृक्षः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
चञ्चुः, (चञ्चति प्राप्नोति गृह्णाति भक्ष्यमनया ।)पक्षिणामोष्ठः । पाखिर ठोँट् इति भाषा । जानीमहे(यथा, चातकाष्टके । ६ ।“भ्रातश्चातक ! पातकं किमपि ते सम्यङ् नयत्तेऽस्मिन्न पतन्ति चञ्चुपुटके द्वित्राः पयो-बिन्दवः ॥
”)तत्पर्य्यायः । त्रोटिः २ । इत्यमरः । २ । ५ । ३६ ॥
चञ्चूः ३ त्रोटी ४ चञ्चुका ५ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
सृपाटिका ६ । इति हेमचन्द्रः ॥
पत्र-शाकविशेषः । तत्पर्य्यायः । विजला २ चञ्चूः ३कलभी ४ चीरपत्रिका ५ चञ्चुरः ६ चञ्चुपत्रः ७सुशाकः ८ क्षेत्रसम्भवः ९ । अस्या गुणाः । मधु-रत्वम् । तीक्ष्णत्वम् । कषायत्वम् । मलशोधन-त्वम् । गुल्मोदरविबन्धार्शोग्रहणीनाशित्वञ्च ॥
“चिञ्चश्चञ्चुश्चिञ्चुकी च दीर्घपत्रा सतिक्तिका ।चञ्चुः शीता सरा रुच्या स्वाद्वी दोषत्रयापहा ।धातुपुष्टकरी बल्या मेध्या पिच्छिलिका स्मृता ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
तस्या बीजस्य गुणाः । कटुत्वम् । उष्णत्वम् ।गुल्मशूलोदररोगविषत्वग्दोषकण्डूखर्जूकुष्ठनाशि-त्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
(व्यवहारोऽस्य यथा, “आमे परिणते यस्तु विबन्धमतिसार्य्यते ।सशूलपिच्छमल्पाल्पं बहुशः संप्रवाहिकम् ॥
तं भूलकानां यूषेण वदराणामथापि वा ।उपोदकायाः क्षीरिण्या यवान्या वास्तुकस्य वा ॥
सुवर्च्चलायाश्चञ्चोर्व्वा शाकेनावल्गुजस्य वा ॥
”इति चरके चिकित्सास्थाने दशमेऽध्याये ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritचञ्चु चन्च--उन् । १ एरण्डवृक्षे मेदि० २ मृगे शब्दर० ।३ रक्तैरण्डे ४ क्षुद्रचञ्चुवृक्षे राजनि० । ५ नाडीचशाके श-ब्दार्थचि० (चेचुनाडी) ख्याते ६ पत्रशाकभेदे स्त्रीभावप्र० । “चिञ्चुश्चञ्चुश्चि ञ्चुकी च दीर्घपत्रा सति-क्तिका । चञ्चुः शीता सरा रुच्या स्वाद्वी दोषत्रयापहा ।धातुपुष्टिकरी बल्या मेध्या पिच्छिलिका स्मृता” । ७ पक्षि-णामोष्ठे स्त्री वा ऊङ् । “स्वगचञ्चुपुटद्रोणीपूरणे तव कःश्रमः” चातका० । “करयन्त्रणदन्तुरान्तरे व्यालिखच्चञ्चपुटेन पक्षतो” “नुनुदे तनुकण्डुपण्डितः पटुचञ्चूपुटकोटि-कुट्टनैः” इति च नैष० । स्वार्थे क । पक्षिणामोष्ठे स्त्री ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.