चञ्चल (caJcala)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चञ्चल mfn.
   (-लः-ला-लं)
	 1. Trembling,  Shaking. moving,  unsteady.
	 2. Fic-
kle,  inconsiderate,  inconstant,  (unsteady,  metaphorically.)
	 m.
  (-लः)
1. The wind.
	 2. A lecher,  a libertine,  a lover.
	 f.
  (-ला)
	 1. Lightning.
2. LAKSHMI or the goddess of the fortune.
	 3. Long pepper.
 E.
  चल
to go,  in the reiterative form,  नुम् inserted. चन्च अलच् । चञ्चं गतिं
लाति ला क वा ।

Capeller Eng

English

 चञ्चल a.
  movable,  unsteady,  unconstant,  fickle
 abstr.
  
°त्व n.
  — m.
  lover,  libertine.

Yates

English

 चञ्चल (लः-ला-लं)
a. Trembling,  fic-
kle.
m.
  The wind
 a libertine.
f.
 
(ला) Lightning
Lakshmi.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  quivering
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  unsteady
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  inconsiderate
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  nimble
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  shaking
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  inconstant
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  movable
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  flickering
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  moving to and fro
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 adj.
  	-	  moving
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  goddess of fortune
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  lover
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  river
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  metre of 4 x 16 syllables
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  wagtail
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  libertine
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  fortune
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  wind
चञ्चल 	-	 caJcala 	-	 m.
  	-	  long pepper

Wilson

English

 चञ्चल
mfn.
   (-लः-ला-लं)
1 Trembling,  shaking,  moving,  unsteady.
2 Fickle,  inconsiderate,  inconstant,  (unsteady,  metaphorically.)
m.
  (-लः)
1 The wind.
2 A lecher,  a libertine,  a lover.
f.
  (-ला)
1 Lightning.
2 LAKṢMĪ or the goddess of fortune.
3 Longpepper.
E.
  चल to go,  in the reiterative form,  नुम् inserted.

Apte

English

चञ्चल [cañcala],  a.
  [चञ्च-अलच,  चञ्चं गतिं लाति ल-क वा Tv.]

Moving,  shaking,  trembling,  tremulous
 श्रुत्वैव भीत- हरिणीशिशुचञ्चलाक्षीम् Ch. P.*
   27
 चञ्चलकुण्डल Gīt.*
  7
 Amaru.*
  79.

(Fig.) Inconstant,  fickle,  unsteady
 भोगा मेघवितानमध्यविलसत्सौदामिनीचञ्चलाः Bh.*
  3.54
 Ki.*
  2.19
 मनश्चञ्चलमस्थिरम् Bg.*
  6.26.

लः The wind. 

A lover

A libertine.

ला Lightning.

Lakṣmī,  the goddess of wealth.

Apte 1890

English

 चंचल a. [चंच्-अलच्,  चंचं गर्ति लाति ल-क वा Tv.] 1 Moving,  shaking,  trembling,  tremulous
 श्रुत्वैव भीतहरिणीशिशुचंचलाक्षीं Ch. P. 27
 चंचलकुंडल Gīt. 7
 Amaru. 79. 
2 (Fig.) Inconstant,  fickle,  unsteady
 भोगा मेघवितानमध्यविलसत्सौदामिनीचंचलाः Bh. 3. 54
 Ki. 2. 19
 मनश्चंचलमस्थिरं Bg. 6. 26. 
लः 1 The wind. 
2 A lover 
3 A libertine. 
ला 1 Lightning. 
2 Lakṣmī,  the goddess of wealth. 

Monier Williams Cologne

English

 चञ्चल mf(आ)n.  (fr.  Intens.
  √ चल्) moving to and fro,  movable,  unsteady,  shaking,  quivering,  flickering,  MBh.
   &c.
  

 unsteady,  inconstant,  inconsiderate,  ib.

 चञ्चल m.
  the wind,  L.
 

 a lover,  libertine,  L.
 

 N.
  of an Asura,  GaṇP.
  

 (also) a wagtail,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 चञ्चल चञ्चल,  अस्,  आ,  अम् (fr. Intens. of rt.
चल्),  moving to and fro,  movable,  unsteady,  shaking, 
trembling
 unsteady,  inconstant,  inconsiderate,  quiver-
ing,  flickering,  playing,  moving irregularly
 fickle
(अस्),  m. the wind
 a lover,  a libertine,  a lecher
(आ),  f. lightning
 long pepper
 fortune,  Lakṣmī or
the goddess of fortune
 N. of a metre consisting of
four lines of sixteen syllables each.
—चञ्चल-ता,  f.
or चञ्चल-त्व,  अम्,  n. movableness,  unsteadiness, 
inconstancy,  fickleness.
—चञ्चल-हृदय,  अस्,  आ, 
अम्,  capricious,  fickle,  false-hearted.
—चञ्चला-
क्षिका (°ल-अक्षि),  f.,  N. of a metre consisting of
four lines of twelve syllables each.
—चञ्चलाख्य
(°ल-आख्°),  अस्,  m. incense.

Macdonell

English

 चञ्चल cañ-cal-a,  a.
  moving to and fro,  unsteady,  🞄fickle: -tva,  n.
  instability,  fickleness.

Benfey

English

 चञ्चल चञ्चल् + अ (frequent. of
चल्),  adj.
 ,  f.
  ला।
 1. Moving to and fro, 
unsteady,  MBh. 8,  3920.
 Pañc. 204, 
1.
 2. Fickle,  Kathās. 7,  57.

Apte Hindi

Hindi

चञ्चल
वि* - "चंच् - अलच्,  चञ्चं गतिं लाति ला - क वा तारा*"
"चलायमान,  हिलता हुआ,  कम्पमान,  थरथराता हुआ"

चञ्चल
वि* - "चंच् - अलच्,  चञ्चं गतिं लाति ला - क वा तारा*"
"चलचित्त,  चपल,  अस्थिर"

चञ्चलः
पुं*
  - "चंच् - अलच्,  चञ्चं गतिं लाति ला - क वा तारा*"
वायु

चञ्चलः
पुं*
  - "चंच् - अलच्,  चञ्चं गतिं लाति ला - क वा तारा*"
प्रेमी

चञ्चलः
पुं*
  - "चंच् - अलच्,  चञ्चं गतिं लाति ला - क वा तारा*"
स्वेच्छाचारी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चञ्चल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮುಕ /ಸ್ತ್ರೀಲೋಲ
चञ्चल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯು /ಗಾಳಿ
निष्पत्तिः - > ला (आदाने) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > चञ्चं गतिं लाति
विस्तारः - > "चञ्चलः कामुकेऽनिले" - मेदि० ।
चञ्चल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಲಿಸುವ /ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲದ
निष्पत्तिः - > चञ्चु (गतौ) - "अलच्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम्"
उल्लेखाः - > गीता० ६-३४
चञ्चल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿದ್ಯುತ್ತು /ಮಿಂಚು
विस्तारः - > "चञ्चला तु तडिल्लक्ष्म्योः" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 caMcala {% (I) a. (f. ला) %} 1. Moving,  shaking,  tremulous,  चंचलकुंडलदलितकपोला Git.G.vii.,  Am.S.99
 2. inconstant,  fickle,  unsteady,  मनश्चंचलमस्थिरम् Bg.vi.26.

 caMcala {% (II) m. %} 1. The wind
 2. a lover,  a libertine.

Bopp

Latin

 चञ्चल (a praec. s. अ) se movens,  vacillans,  mobilis. BH. 6.
26. 34. RAGH. 9. 51. R. Schl. I. 44. 23.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

चिकुर
पु
चिकुर,  केश,  चञ्चल
बल्लवौ सूदगोपालौ चिकुरौ केशचञ्चलौ ॥ ११ ॥
verse 3.1.1.11
page 0014

Lanman

English

 cañcala,  a. moving to and fro
 trembling.
[√cal,  1148. 4,  w. intens. reduplication,  cf.
1002b: cf. κίγ-καλ-ος,  ‘wag-tail’
 Lat.
quer-quer-us,  ‘shaking with fever chills.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 चञ्चल 2. b) mit einem *zu versehen. — 3. a) Spr. 4242.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चञ्चल,  अपस्यु,  इर्य,  इषिर,  उत्साहिन्,  उदार,  विचर्षणि,  सक्रिय,  सचेष्ट
adjective
 
यः अतीव चपलः अस्ति।
 "चञ्चलानां बालकानां पालनं कठिनं भवति।"

Synonyms:
  चञ्चल,  सङ्गसुकः,  अस्थिरमति
adjective
 
यः न स्थिरः तथा च यस्य मतिः अस्थिरा।
 "मोहनः चञ्चलः सः शान्तमनसा कर्म कर्तुं न शक्नोति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyod pa
१) उल्लाघ २) चञ्चल ३) संभ्रम

skyod byed
१) चञ्चल २) संहस्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।
चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥
तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।
चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
-wordlist-
 
स्थावर (क्ली),  जङ्गम (क्ली),  त्रस (क्ली),  चर (क्ली),  चराचर (क्ली),  जगत् (क्ली),  इङ्ग (क्ली),  चरिष्णु (क्ली),  चञ्चल (क्ली),  तरल (क्ली),  कम्पन (क्ली),  कम्प्र (क्ली),  परिप्लव (क्ली),  चलाचल (क्ली),  चटुल (क्ली),  चपल (क्ली),  लोल (क्ली),  चल (क्ली),  पारिप्लव (क्ली),  अस्थिर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

लोल
लोल,  चपल,  चटुल,  प्रचल,  तरल,  परिप्लव,  अधीर,  पारिप्लव,  चलाचल,  चञ्चल
लोलं चपलं चटुलं प्रचलं तरलं परिप्लवमधीरम् ।
पारिप्लवं च धीराश्चलाचलं चञ्चलं च कथयन्ति ॥ ६९५ ॥
verse 4.1.1.695
page 0080

Tamil

சஞ்சல : அசைகின்ற,  ஆடுகின்ற,  ஸ்திரமற்ற.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चञ्चलं,  त्रि,  (चञ्चं गतिं लातीति । ला + कः ।)अस्थिरम् । (यथा,  हरिवंशे । ६४ । ७ ।“एव वत्सान् पालयन्तौ शोभमानौ महावनम् ।चञ्चूर्य्यन्तौ रमन्तौ स्म किशोराविव चञ्चलौ ॥
”)तत्पर्य्यायः । चलनम् २ कम्पनम् ३ कम्प्रम् ४चलम् ५ लोलम् ६ चलाचलम् ७ तरलम् ८पारिप्लवम् ९ परिप्लवम् १० । इत्यमरः । ३ ।१ । ७५ ॥
 चपलम् ११ चटुलम् १२ । इति तट्टीका ॥
वायौ पुं । इति मेदिनी । ले । ९० ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चञ्चल पु०
  चन्च--अलच् चञ्चं गतिं लाति ला--क वा ।१ कामुके,  २ वायौ शब्दार्थ० । ३ चपले,  ४ अस्थिरे च त्रि०
 अमरः । ५ विद्युति,  ६ लक्ष्म्याञ्च स्त्री मेदि० । पि-प्पल्यां शब्दच० । “चञ्चलचूडं चपलैर्वत्सकुलैः केलिपरम्” । (कृष्णम्) छन्दोम० । “नागजिह्वेव चञ्चला”भा० क० ७७ अ० ।

Capeller

German

 चञ्चल beweglich,  flatterhaft,  unstet. Abstr.
°त्व n.
 

Burnouf

French

 चञ्चल चञ्चल a. (aug. de चल्) qui vacille.
		 Au
fig. qui chancelle,  qui hésite
 changeant,  inconstant. -- S. m.
  le
vent.
		 Un libertin,  un inconstant. -- S. f.
  éclair.
		 Poivre long.
		 Surn.  de Lakṣmī.
चञ्चलत्व n.
  mobilité
		 inconstance.
चञ्चलामि 1 (aug. de चल्) se mouvoir beaucoup
vaciller
		 chanceler.
		 Au fig. hésiter
 être inconstant.
		 Fr.
chanceler.

Stchoupak

French

 चञ्चल-
 (चल्- int.) a. remuant,  frétillant,  instable 
 -आ-
f.
  fortune,  déesse de la fortune (Lakṣmī) 
 -तर- compar. très
instable 
 -ता- f.
  -त्व- nt. mobilité,  instabilité.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.