| YouTube Channel

चक्री (cakrI)

 
Monier Williams Cologne
English
चक्री॑ a (ई॑),
f.
 a wheel (instr. sg. °क्रि॑या
gen.
du.
 °क्र्यो॑स्),
RV.
(du. °क्रियौ),
Kāṭh.
 xxix, 7
1. चक्री
ind.
 in comp.
2. चक्री
f.
 of °क्र॑, q.v.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चक्रमर्दः, एडगजः, अडगजः, गजाख्यः, मेषाह्वयः, एडहस्ती, व्यावर्तकः, चक्रवजः, चक्री, पुन्नाटः, पुन्नाडः, विमर्दकः, दद्रुघ्नः, तर्वटः, शुकनाशनः, दृढबीजः, प्रप्पुननाडः, चक्रमर्दकः, पद्माटः, उरणाख्यः, उरणाक्षः, प्रपुन्नडः, प्रपुनाडः
noun
वर्षाकाले वर्धमानः क्षुपविशेषः।
"क्षेत्रे चक्रमर्दाः सन्ति।"
Synonyms:
 तिनिशः, स्यन्दनः, नेमी, रथद्रुः, अतिमुक्तकः, वञ्चुलः, चित्रकृत्, चक्री, शताङ्गः, शकटः, रथः, रथिकः, भस्मगर्भः, मेषी, जलधरः
noun
शिंशपाजातीयः वृक्षः यस्य पत्राणि खदिरवत् भवन्ति।
"तिनिशस्य काष्ठम् अतीव दृढं भवति।"
Synonyms:
 एडगजः, प्रपुन्नाटः, दद्रुघ्नः, चक्रमर्दकः, चक्रमर्दः, पद्माटः, उरणाख्यः, अडगजः, गजाख्यः, मेषाह्वयः, एडहस्ती, व्यावर्तकः, चक्रगजः, चक्री, पुन्नाटः, पुन्नाडः, विमर्द्दकः, दद्रुघ्नः, तर्वटः, चक्राह्वः, शुकनाशनः, दृढबीजः, प्रपुन्नाडः, खर्जुघ्नः, प्रपुन्नडः, प्रपुनाडः, उरणाक्षः
noun
औषधीयक्षुपः।
"एडगजस्य उपयोगः दन्तचिकित्सायै भवति।"
Synonyms:
 सर्पः, भुजगः, भुजङ्गः, अहिः, भुजङ्गम्, उरगः, पृदाकुः, आशीविषः, विषधरः, चक्री, व्यालः, सरीसृपः, कुण्डली, गूढपात्, चक्षुःश्रवा, काकोदरः, फणी, दर्वीकरः, दीर्घपृष्ठः, दन्दशूकः, विलेशयः, उरगः, पन्नगः, भोगौ, जिह्नगः, पवनाशनः, विलशयः, कुम्भीनसः, द्विरसनः, भेकभुक्, श्वसनोत्सुकः, फणाधरः, फणधरः, फणावान्, फणवान्, फणाकरः, फणकरः, समकोलः, व्याडः, दंष्ट्री, विषास्यः, गोकर्णः, उरङ्गमः, गूढपादः, विलवासी, दर्विभृत्, हरिः, प्रचालकी, द्विजिह्वः, जलरुण्डः, कञ्चुकी, चिकुरः, भुजः
noun
जन्तुविशेषः, सः अगात्रायतसशल्कजन्तुः यः उरसा गच्छति।
"सर्पाः शून्यागारे वसन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चक्री, [न्]
पुं,
 (चक्रं सुदर्शनास्त्रं मनस्तत्त्वा-त्मकमिति यावत् अस्यास्तीति । चक्र + इनिः ।)विष्णुः । (यथा, महाभारते । १३ । १४९ । ११० ।“अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्ज्जितशासनः ॥
”चक्रं ग्रामचक्रं ग्रामसमूह इत्यर्थः अधिकारि-तयास्त्यस्य इति इनिः ।) ग्रामजालिकः ।(चक्रं चक्राकारचिह्नविशेषोऽस्त्यस्य ।) चक्र-वाकः । (चक्रं घटादिनिर्म्माणकरणयन्त्रविशेषः ।सोऽस्त्यस्य इति ।) कुलालः । (चक्रं फणा अस्त्यस्यइति ।) सर्पः । सूचकः । इति विश्वमेदिन्यौ ॥
अजः । तैलिकभेदः । इति शब्दरत्नावली ॥
चक्रवर्त्ती । इति हेमचन्द्रः ॥
चक्रमर्द्दः ।तिनिशः । व्यालनखः । काकः । खरः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
(कुलालतैलिकराजचक्रवर्त्त्या-द्यर्थे प्रमाणं यथा आर्य्यासप्तशत्याम् । ५९२ ।“स्नेहमयान् पीडयतः किं चक्रेणापि तैल-कारस्य ।चालयति पार्थिवानपि यः स कुलालः परंचक्री ॥
”)चक्रविशिष्टे त्रि ॥
(चक्रयुक्तरथादियानारूढः ।यथाह मनुः । २ । १३८ ।“चक्रिणो दशमीस्थस्य रोगिणो भारिणः स्त्रियाः ॥
”“चक्रिणः चक्रयुक्तरथादियानारूढस्य ॥
”इति तट्टीकायां कुल्लूकभट्टः ॥
”)
Grassman
German
cakrī́, f. = cakrá.
-íyā [I.] {185, 1}
{225, 9} (tápuṣā). _{225, 14}
{384, 8}
{915, 4}.
-íos [G. du.] ákṣam ná cakríos {30, 14}
{465, 3}.
cakrī́:
-íyā in {915, 4} ist es dual von *cakríya.
Stchoupak
French
चक्री-
v. चक्र-।