| YouTube Channel

चक्रवर्त्तिन् (cakravarttin)

 
शब्दसागरः
English
चक्रवर्त्तिन्
m.
 (-त्तीं) An emperor, a sovereign of the world, the ruler of
a Chakra or country described as extending from sea to sea
twelve princes beginning with Bharata are especially considered
as Chakravartis.
E.
 चक्र a reign, and वृत् to abide, affix णिच्
वा णिन् ।
Yates
English
चक्र-वर्त्तिन् (र्त्ती) 5.
m.
 An emperor,
sovereign of the world. (त्तिनी)
3.
f.
 A fragrant plant.
Wilson
English
चक्रवर्त्तिन्
m.
 (-र्त्ती) An emperor, a sovereign of the world, the
ruler of a Cakra or country described as extending from sea to sea
twelve
princes beginning with Bharata are especially considered as
Cakravartīs.
E.
 चक्र a reign, and वृत to abide, affix इनि.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चक्रवर्त्तिन्
पु०
 चक्रे भूमण्डले, वर्त्तितुं, चक्रं सैन्यचक्रंवा सर्व्वभूमौ वर्त्तयितुं शीलमस्य वृत--वृत--णिच्--वाणिनि । १ समुद्रपर्य्यन्तक्षितेरधीश्वरे, अमरः २ वास्तूक-शाके राजनि० । ३ जतुकायां शब्दार्तचि० ५ जटामा-स्याम् ४ अलक्तके च स्त्री ङीप् राजनि० । ५ जनीसाम-गन्धद्रव्ये स्त्री अमरः चक्र इव वर्त्तते । चक्रवाकतुल्ये
त्रि०
 “तव तन्वि! कुचावेतौ नियतं चक्रवर्त्तिनौ । आसमुद्र-क्षितीशोऽपि भवान् यत्र करप्रदः” उद्भटः । “यश्चक्र-वर्त्तित्वमवाप वीरः स्वैः कर्म्मभिः शक्रसमप्रभावः”हरिव० १५४ अ० । “वृन्दैर्गजानां गिरिचक्रवर्त्ती” कुमा० ।“जन्म यस्व पुरोर्वंशे युक्तरूपमिदं तव । पुत्रमेवं गुणोपेतंचक्रवर्त्तिनमाप्नुहि” शकु० । “विद्याधरराज्यमिव चक्र-वर्त्तिनरवाहनोचितम्” काद० ।