चक्रवर्तिन् (cakravartin)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चक्रवर्त्तिन् m.
  (-त्तीं) An emperor,  a sovereign of the world,  the ruler of
a Chakra or country described as extending from sea to sea
twelve princes beginning with Bharata are especially considered
as Chakravartis.
 E.
  चक्र a reign,  and वृत् to abide,  affix णिच्
वा णिन् ।

Capeller Eng

English

 चक्रवर्तिन् a.
  rolling on wheels
 m.
  supreme ruler, 
emperor,  chief of (gen.   or —°).

Yates

English

 चक्र-वर्त्तिन् (र्त्ती) 5.
m.
  An emperor, 
sovereign of the world. (त्तिनी)
3.
f.
  A fragrant plant.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  adj.
   holding the highest rank among  
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  adj.
   supreme   
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  adj.
   rolling everywhere without obstruction  
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   ruler the wheels of whose chariot roll everywhere without obstruction   
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   autocrat  
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   sovereign of the world   
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   lamb's quarters plant  [ Chenopodium album - Bot. ]  
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   ruler of a cakra   
   चक्रवर्तिन्  cakravartin  m.
   emperor     
            

Wilson

English

 चक्रवर्त्तिन्
m.
  (-र्त्ती) An emperor,  a sovereign of the world,  the
ruler of a Cakra or country described as extending from sea to sea
 twelve
princes beginning with Bharata are especially considered as
Cakravartīs.
E.
  चक्र a reign,  and वृत to abide,  affix इनि.

Monier Williams Cologne

English

 चक्र—वर्तिन् mfn.
   rolling everywhere without obstruction,  Kathās.
  cvii,  133

 चक्र—वर्तिन् m.
  a ruler the wheels of whose chariot roll everywhere without obstruction,  emperor,  sovereign of the world,  ruler of a Cakra (or country described as extending from sea to sea
 12 princes beginning with Bharata are esp.
   considered as Cakravartins),  MaitrUp.
   
 MBh.
  
 Buddh.
 
 Jain.
   &c.
  

 चक्र—वर्तिन् mfn.
   supreme,  holding the highest rank among (gen.   or in comp. ),  Kum.
   vii,  52
 Gīt.
  i,  2
 Kathās.
  i,  xx

 चक्र—वर्तिन् m.
  Chenopodium album,  L.
 

 N.
  of the author of a Comm.  on Alaṃkāras.
 ,  Pratāpar.
 ,  Sch.

Apte Hindi

Hindi

चक्रवर्तिन्
पुं*
  चक्रम्-वर्तिन् -
"सम्राट्,  चक्रवर्ती राजा,   संसार का प्रभु,  समुद्र तक फैले राज्य का स्वामी "

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चक्रवर्तिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾರ್ವಭೌಮ /ಸಮುದ್ರದವರೆಗಿನ ಭೂಮಂಡಲ ಅಧಿಪತಿ
निष्पत्तिः - > वृतु (वर्तने) - "णिनिः" (३-२-७८)
व्युत्पत्तिः - > चक्रे भूमण्डले वर्तितुं शीलमस्य
प्रयोगाः - > "पुत्रमेवं गुणोपेतं चक्रवर्तिनमाप्नुहि"
उल्लेखाः - > शाकु० १-११
चक्रवर्तिन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಕ್ಕೋತದ ಸೊಪ್ಪು

L R Vaidya

English

 cakra-vartin {% (I) m. %} an emperor,  a sovereign,  an absolute ruler whose dominion extends as far as the ocean,  पुत्रमेवंगुणोपेतं चक्रवर्तिनमाप्नुहि Sak.i.

 cakra-vartin {% (II) a. %} like the ruddy goose in shape,  तव तनि कुचावेतौ नियतं चक्रवर्तिनौ । आसमुद्रक्षितीशोऽपि भवान् यत्र करप्रदः Ud. (where the word is used in both the senses).

Bopp

Latin

 चक्रवर्तिन् m. (e चक्र et वर्तिन्) rex supremus,  terrae
dominus. AM.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 चक्रवर्तिन् See Cakracūḍāmaṇi:
		Durgāmāhātmyaṭīkā. Pheh 2.
		Pañcādhyāyīṭīkā,  on a part of the tenth skandha
of the Bhāgavatapurāṇa. Oudh XIII,  36.
		Bhāgavatapurāṇaṭīkā. Rādh 40.
		Bhāgavatapurāṇadaśamaskandhaṭīkā. Rādh 42.
		Vedastutiṭīkā. Oudh XIII,  36. 42. See Kavi-
cūḍāmaṇi Cakravartin.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Cakravartin, 
(1) n. of one of the Uṣṇīṣa-rājānaḥ (see uṣṇīṣa 3): Mmk 〔41.10〕
(2) n. of one of the krodha,  q.v.: Dharmas 〔11〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Cakravartin (IE 8-2
 EI 21,  28
 CII 3,  4),  a title of para-
mount sovereignty
 the title of an emperor. See Saptama-
cakravartin
 also Cakreśvara,  Cakrin.
(IE 8-2),  often suffixed to expressions like Pratāpa,  Prau-
ḍhapratāpa,  Bhujabalapratāpa,  Niḥśaṅkapratāpa,  etc.,  and some-
times also to dynastic names like Yādava.
(EI 31),  epithet of the Buddha.
(IE 8-2),  cf. cakravarti-kṣetra.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  चक्रवर्तिन्,  एकाधिपति,  सर्वेश्वर,  सर्वेश
adjective
 
समुद्रपरिवृतायाः सर्वभूमेः ईश्वरः।
 "राजा अशोकः चक्रवर्ती आसीत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khor lo sgyur ba
चक्रवर्तिन्

khor lo sgyur ba'i rgyal po
१) चक्रवर्तिन् २) चक्रवर्तिनृप

khor los sgyur ba
चक्रवर्तिन्

khor los bsgyur ba
१) चक्रवर्तिन् २) नाभि

khor los bsgyur ba'i rgyal po
१) चक्रवर्तिन् २) चक्रवर्तिराज

khor lo sgyur ba
चक्रवर्तिन्

khor los sgyur ba
चक्रवर्तिन्

khor los bsgyur ba
चक्रवर्तिन्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
यः सर्वमण्डलस्येशो राजसूयं च योऽजयत् ।
चक्रवर्ती सार्वभौमस्ते तु द्वादश भारते ॥ ६९१ ॥
-wordlist-
 
चक्रवर्तिन् (पुं),  सार्वभौम (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

चक्रवर्तिन्
चक्रवर्तिन्,  सार्वभौम
चक्रवर्ती सार्वभौमो मध्यमो मण्डलेश्वरः ॥ ४२२ ॥
verse 2.1.1.422
page 0049

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  चक्रवर्ती
Root:  चक्रवर्तिन्
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ supreme
⇒ emperor
⇒ autocrat
⇒ ruler of a cakra
⇒ sovereign of the world
⇒ holding the highest rank among
⇒ rolling everywhere without obstruction
⇒ lamb's quarters plant [Chenopodium album - Bot.]
⇒ ruler the wheels of whose chariot roll everywhere without obstruction
Shloka(s): 
2|8|2|2 ► चक्रवर्ती सार्वभौमो नृपोऽन्यो मण्डलेश्वरः॥ (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|8|2|2 ⇢ चक्रवर्ती (चक्रवर्तिन्) (पुं) ⇒ supreme, emperor, autocrat, ruler of a cakra, sovereign of the world, holding the highest rank among, rolling everywhere without obstruction, lamb's quarters plant [Chenopodium album - Bot.], ruler the wheels of whose chariot roll everywhere without obstruction
➠ 2|8|2|2 ⇢ सार्वभौमः (सार्वभौम) (पुं) ⇒ emperor, universal monarch, cosmopolitan [Econ.], comprising the whole world, known throughout the world, relating to all conditions of the mind, relating to or consisting of or ruling over the whole earth
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ सम्राट्
जातिः ➡ मनुष्यः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ चक्रवर्तिनी
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ राजा
    

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चक्रवर्त्तिन् पु०
  चक्रे भूमण्डले,  वर्त्तितुं,  चक्रं सैन्यचक्रंवा सर्व्वभूमौ वर्त्तयितुं शीलमस्य वृत--वृत--णिच्--वाणिनि । १ समुद्रपर्य्यन्तक्षितेरधीश्वरे,  अमरः २ वास्तूक-शाके राजनि० । ३ जतुकायां शब्दार्तचि० ५ जटामा-स्याम् ४ अलक्तके च स्त्री ङीप् राजनि० । ५ जनीसाम-गन्धद्रव्ये स्त्री अमरः चक्र इव वर्त्तते । चक्रवाकतुल्ये त्रि०
 “तव तन्वि! कुचावेतौ नियतं चक्रवर्त्तिनौ । आसमुद्र-क्षितीशोऽपि भवान् यत्र करप्रदः” उद्भटः । “यश्चक्र-वर्त्तित्वमवाप वीरः स्वैः कर्म्मभिः शक्रसमप्रभावः”हरिव० १५४ अ० । “वृन्दैर्गजानां गिरिचक्रवर्त्ती” कुमा० ।“जन्म यस्व पुरोर्वंशे युक्तरूपमिदं तव । पुत्रमेवं गुणोपेतंचक्रवर्त्तिनमाप्नुहि” शकु० । “विद्याधरराज्यमिव चक्र-वर्त्तिनरवाहनोचितम्” काद० ।

Capeller

German

 चक्रवर्तिन् auf Rädern rollend o. fahrend
m.
  Weltherrscher,  König
 Oberhaupt
von (Gen.  o. —°)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.