| YouTube Channel

चक्रवर्तिनी (cakravartinI)

 
शब्दसागरः
English
चक्रवर्त्तिनी
f.
 (-नी) A fragrant plant, commonly Chakawat.
E.
 चक्र a heap,
and वर्त्तिन् what abides or grows, fem. affix ङीप्,
Wilson
English
चक्रवर्त्तिनी
f.
 (-नी) A fragrant plant, commonly Cakāvat.
E.
 चक्र a heap, and वर्त्तिन् what abides or grows, fem. affix ङीष्.
Monier Williams Cologne
English
चक्र—वर्तिनी
f.
 the fragrant plant Jantukā,
L.
Nardostachys Jaṭāmāṃsi,
L.
=
 अलक्तक,
L.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चक्रवर्तिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಳ್ಳಗಸೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > वृतु (वर्तने) - "णिनिः" (३-२-७८)
व्युत्पत्तिः - > चक्रमिव वर्तितुं शीलमस्याः
चक्रवर्तिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಟಾಮಾಂಸಿ
चक्रवर्तिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಗು
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Cakravartinī, n. of a yoginī: Sādh 〔427.8〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जतुकालता, जतुका, जतुकारी, जननी, चक्रवर्तिनी, तिर्यक्फला, निशान्धा, बहुपुत्री, सुपुत्रिका, राजवृक्षा, जनेष्टा, कपिकच्छुफलोपमा, रञ्जनी, सूक्ष्मवल्ली, भ्रमरी, कृष्णवल्लिका, विज्जुलिका, कृष्णरुहा, ग्रन्थपर्णी, सुवर्चिका, तरुवल्ली, दीर्घफला
noun
लताविशेषः।
"जतुकालतायाः पर्णानि भेषजरूपेण उपयुज्यन्ते।"
Synonyms:
 जटामांसी, तपस्विनी, जटा, मांसी, जटिला, लोमशा, मिसी, नलदम्, वह्निनी, पेषी, कृष्णजटा, जटी, किरातिनी, जटिला, भृतजटा, पेशी, क्रव्यादि, पिशिता, पिशी, पेशिनी, जटा, हिंसा, मांसिनी, जटाला, नलदा, मेषी, तामसी, चक्रवर्तिनी, माता, अमृतजटा, जननी, जटावती, मृगभक्ष्या, मिंसी, मिसिः, मिषिका, मिषिः
noun
औषधीयवनस्पतेः सुगन्धितं मूलम्।
"जटामांस्याः उपयोगः विभिन्नेषु औषधेषु भवति।"
Synonyms:
 पर्पटी, रञ्जनी, कृष्णा, जतुका, जननी, जनी, जतुकृष्णा, संस्पर्शा, जतुकृत्, चक्रवर्तिनी
noun
पिष्टकभेदः, उत्तरभारतदेशभवसुगन्धीद्रव्यम् (आयुर्वेदे अस्य विषव्रणकण्डूकफपित्तास्रकुष्ठनाशित्वादयः गुणाः प्रोक्ताः)
"श्राद्धविधौ ब्राह्मणेन ललाटे पर्पट्याः तिलकं परिधृतः"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चक्रवर्तिनी
Root: चक्रवर्तिनी
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ fragrant plant jantukA
Shloka(s):
2|4|153|2 ► जनी जतूका रजनी जतुकृच्चक्रवर्तिनी॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|154|1 ► संस्पर्शाथ शटी गन्धमूली षड्ग्रन्थिकेत्यपि। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|153|2 ⇢ जनी (जनी) (स्त्री) ⇒ wife, life, birth, woman, mother, root jan, production, birthplace, daughter-in-law, kind of fragrant plant
➠ 2|4|153|2 ⇢ जतूका (जतूका) (स्त्री)
➠ 2|4|153|2 ⇢ रजनी (रजनी) (स्त्री) ⇒ night, indigo plant, grape or lac, coloured or dark one, turmeric [Curcuma Longa - Bot.]
➠ 2|4|153|2 ⇢ जतुकृत् (जतुकृत्) (स्त्री) ⇒ lac-maker, kind of Oldenlandia [Oldenlandia - Bot.]
➠ 2|4|153|2 ⇢ चक्रवर्तिनी (चक्रवर्तिनी) (स्त्री)
➠ 2|4|154|1 ⇢ संस्पर्शा (संस्पर्शा) (स्त्री)
Related word(s):
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ चक्रवर्ती
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चक्रवर्त्तिनी,
स्त्री,
 (चक्राकारेण वर्त्तते इति ।वृत् + णिनिः ।) जनीनामगन्धद्रव्यम् । इत्य-मरः । २ । ४ । १५३ ॥
अलक्तकः । जटामांसी ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(चक्रं पृथ्वीचक्रं वर्त्ततेअस्यां यद्वा चक्रं सेनाचक्रं अशेषव्यूहरच-नयाधिष्ठितं सेनावृन्दं वर्त्तयितुं शीलमस्याइति । सर्व्वभूमेरधीश्वरी ॥
चक्रेषु समूहेषुवर्त्तते या । यूथेश्वरी । यथा, कथासरित्-सागरे । २० । ११४ ।“एवं बाल्येऽपि जाताहं डाकिनीचक्रवर्त्तिनी ॥
”)