चक्रमर्द (cakramarda)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Shabdartha Kaustubha
Kannadaचक्रमर्द(क)
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಗಳಿ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > मृद (क्षोदे) - "अण्" (३-२-१) । स्वार्थे "कन्"
व्युत्पत्तिः - > चक्रं चक्राकारं हृद्रोगं मर्दयति
विस्तारः - > "दद्रुघ्नश्चक्रमर्दकः" - अम० ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचक्रमर्द्दः, (चक्रं चक्राकारदद्रुरोगं मृद्नातीति ।मृद् + “कर्म्मण्यण् ।” ३ । २ । १ । इत्यण् ।)क्षुपविशेषः । चाकुन्दिया इति भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । एडगजः २ अडगजः ३ गजाख्यः ४मेषाह्वयः ५ एडहस्ती ६ व्यावर्त्तकः ७ चक्र-गजः ८ चक्री ९ पुन्नाटः १० पुन्नाडः ११ विम-र्द्दकः १२ दद्रुघ्नः १३ तर्व्वटः १४ चक्राह्वः १५शुकनाशनः १६ दृढबीजः १७ प्रपुन्नाडः १८खर्ज्जुघ्नः १९ । इति राजनिर्घण्टः ॥
चक्र-मर्द्दकः २० पद्माटः २१ उरणाख्यः २२ । इत्य-मरः । २ । ४ । १४७ ॥
प्रपुन्नडः २३ प्रपुनाडः २४उरणाक्षः २५ । इति तट्टीका ॥
अस्य गुणाः ।कटुत्वम् । तीव्रत्वम् । मेदोवातकफकण्डूकुष्ठदद्रु-पामादिदोषनाशित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
लघुत्वम् । स्वादुत्वम् । रूक्षत्वम् । पित्तश्वास-कृमिनाशित्वम् । हृद्यत्वम् । हिमत्वञ्च । तत्फलगुणाः । उष्णताकुष्ठकण्डुदद्रुविषानिलगुल्म-कासकृमिश्वासनाशित्वम् । कटुत्वञ्च । इति भाव-प्रकाशः ॥
(अस्य गुणाः पर्य्यायाश्च यथा, भाव-प्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ।“चक्रमर्द्दः प्रपुन्नाटो दद्रुघ्नो मेषलोचनः ।पद्माटः स्यादेडगजश्चक्री पुन्नाट इत्यपि ॥
चक्रमर्द्दो लघुः स्वादू रूक्षः पित्तानिलापहः ।हृद्यो हिमः कफश्वासकुष्ठदद्रुक्रिमीन् हरेत् ॥
हन्त्युष्णन्तत्फलं कुष्ठकण्डूदद्रुविषानिलान् ।गुल्मकासक्रिमिश्वासनाशनं कटुकं स्मृतम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritचक्रमर्द्द चक्रं चक्राकारं दद्रुरोगं मृद्नाति मृद्--अण्उप० स० (दादमर्दन) क्षुपभेदे राजनि० । ण्वुल् । चक्र-मर्दकोऽप्यत्र अमरः । “चक्रमर्द्दोलघुः स्वादूरूक्षःपित्तानिलापहः । हृद्यो हिमः कफश्वासकुष्ठदद्रुक्रिमीन्हरेत् । हन्त्युष्णं तत्फलं कुष्ठकण्डूदद्रुविषानिलान् ।गुल्मकासकृमिश्वासनाशनं कटुकं स्मृतम्” भावप्र० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.