| YouTube Channel

चक्रक (cakraka)

 
शब्दसागरः
English
चक्रक
m.
(-कः) A logical form or proposition, arguing in a circle.
E.
कन् implying resemblance, added to the last.
Yates
English
चक्रक (कः) 1.
m.
Arguing in a circle.
Spoken Sanskrit
English
चक्रक - cakraka -
adj.
- resembling a wheel or circle
चक्रक - cakraka -
adj.
- circular
चक्रक - cakraka -
m.
- ring on an umbrella
चक्रक - cakraka -
m.
- horse gram [ Dolichos biflorus - Bot. ]
चक्रक - cakraka -
m.
- kind of serpent
चक्रक - cakraka -
n.
- crooked or fraudulent device
चक्रक - cakraka -
n.
- particular way of fighting
चक्रक - cakraka -
n.
- arguing in a circle
Wilson
English
चक्रक
m.
(-कः) A logical form or proposition, arguing in a circle.
E.
कन् implying resemblance, added to the last.
Apte
English
चक्रक [cakraka],
a.
[चक्रमिव कायति कै- क] Wheel-shaped, circular. -कः Arguing in circle (in logic).
Apte 1890
English
चक्रक a. [चक्रमिव कायति कै-क] Wheel-shaped, circular.
कः Arguing in a circle (in logic).
Monier Williams Cologne
English
चक्रक
mfn.
resembling a wheel or circle, circular,
W.
चक्रक
m.
a kind of serpent (cf. चक्र-मण्डलिन्),
Suśr.
v, 4, 34
Dolichos biflorus,
L.
N.
of a Ṛṣi,
MBh.
xiii, 253
चक्रक
n.
a particular way of fighting,
Hariv.
iii, 124, 19 (v.l. चित्रक)
arguing in a circle,
Pat.
चक्रक
m.
(also) the ring on an umbrella,
Subh.
Monier Williams 1872
English
चक्रक, अस्, आ, अम्, resembling a wheel or circle,
wheel-shaped, circular
(अस्), m. a logical form or
proposition, arguing in a circle
a kind of serpent
N. of a Ṛṣi
(आ), f. a kind of plant having great
curative properties.
Benfey
English
चक्रक चक्र + क,
m.
1. A kind
of snake, Suśr. 2, 265, 17.
2. A proper
name, MBh. 13, 253.
Apte Hindi
Hindi
चक्रक
वि* - चक्रमिव कायति-कै-क
"पहिये के आकार का, मण्डलाकार"
चक्रकः
पुं*
- -
मण्डल में तर्क करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चक्रक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾರ್ಕಿಕನ ವಾದ
निष्पत्तिः - > कै (शब्दे) - "कः" (३-२-४)
व्युत्पत्तिः - > चक्रमिव कायति
चक्रक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಡಲದ ಹಾವು
चक्रक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದದ್ರುರೋಗ /ಹುಳುಕಡ್ಡಿ
चक्रक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನಸ್ತ್ವತ್ವ
L R Vaidya
English
cakraka {% (I) a. (f. का) %} Wheel-shaped, circular.
cakraka {% (II) m. %} Arguing in a circle (in Logic).
Edgerton Buddhist Hybrid
English
cakraka (= cakra plus -ka, m.c.?), circle: anādibhava-cakrake Mmk 〔434.21〕 (vs).
Abhyankara Grammar
English
चक्रक a kind of fault in the appli- cation of operations, resulting in confusion
a fault in which one returns to the same place not immediately as in Anavastha but after several steps
cf. पुनर्ऋच्छिभावः पुनराट् इति चक्रकमव्यवस्था प्राप्नोति M. Bh. on I. 3.60 Vart 5.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
चक्रक (°n. nach dem Ko.) ? S I, 405, 1 [चक्रकानि खटालपत्रशाकविशेषः]. = चक्राकार कण, Śrīk. XII, 31. चक्रिका f. auch der Ring an einem Sonnenschirme, Subhāṣitāv. 3075.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
वृत्त, कुण्डलाकार, चक्र, कुण्डलिन्, चक्रवत, चक्कल, चक्रक, चक्रुवृत्त, चाक्र, चाक्रिक, परिमण्डल, परिमण्डलित, परिवर्तुल, वटिन्
adjective
वर्तुलस्य आकारः इव आकारः यस्य सः।
"अस्य वृक्षस्य फलानि वृत्तानि सन्ति।"
Mahabharata
English
Cakraka, son of Viśvāmitra. § 721b (Viśvāmitrop.): XIII, 4, 253.
पुराणम्
English
चक्रक / CAKRAKA. The son, a Brahmavādin, of viśvāmitra. (anuśāsana parva, Chapter 4, Verse 64).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चक्रकः, त्रि, (चक्र इव कायति प्रकाशते इति कै +कः ।) तर्कविशेषः तस्य लक्षणं यथा स्वापेक्ष-णीयापेक्षितसापेक्षितत्वनिबन्धनप्रसङ्गत्वम् ।अपेक्षा ज्ञाप्तौ उत्पत्तौ स्थितौ ग्राह्या ।तत्राद्या यथा एतद्घटज्ञानं यद्येतद्घटज्ञान-जन्यज्ञानजन्यं स्यात् तदा एतद्घटज्ञानजन्य-ज्ञानभिन्नं स्यात् द्वितीया यथा घटोऽयंयद्येतद्घटजन्यजन्यजन्यः स्यात् तदा एतद्घटजन्य-जन्यभिन्नः स्यात् तृतीया यथा घटोऽयंयद्येतद्घटवृत्तिवृत्तिः स्यात् तथात्वेनोपलभ्येतइति इति तर्कशास्त्रम्
(वेदान्तदर्शनमते तु“स्वग्रहसापेक्षग्रहकत्वं आत्माश्रयः स्वग्रहसापेक्ष-ग्रहसापेक्षग्रहकत्वं अन्योन्याश्रयः स्वग्रहसापेक्ष-ग्रहसापेक्षग्रहसापेक्षग्रहकत्वम् चक्रकम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चक्रक
पु०
चक्रमिव कायति कै--क तर्कभेदे तल्लक्षणंस्वापेक्षणीयापेक्षितसापेक्षत्वनिबन्धनः प्रसङ्गश्चक्रकः”तर्के जगदीशः अपेक्षा ज्ञप्तौ उत्पत्तौ स्थितौ ।अन्योन्याश्रयशब्दे दर्शिते आपादके जन्यपदमन्तर्भाव्योदा-हरणम् अपेक्षा चात्र साक्षात्परस्परासाधारणीग्राह्या” तर्के जगदीशः तत्र ज्ञप्तौ एतद्घटज्ञानं यद्ये-तद्घटज्ञानजन्यज्ञानजन्यज्ञानजन्यं स्यात तदा एतद्घट-ज्ञानजन्यज्ञानजन्यज्ञानभिन्नं स्यात् उत्पत्तौ घटोऽयंयद्येतद्घटजन्यजन्यजन्यः स्यात् तदा एतद्घटजन्यजन्यभिन्नः स्यात् स्थितौ घटोऽयं यद्येतद्घटवृत्तिवृत्तिः स्यात्तथात्वेनोपकभ्येतेति २१ ऋषिभेदे
पु०
चक्रस्य गोत्रा-पत्यम् अश्वा० फञ् चाक्रायण चक्रगोत्रापत्ये पुंस्त्री“उशस्तिर्ह चाक्रायणः” छा० उ० कुण्डलकलितनगण-मिह सुलभं गन्धकुसुमरसविरचितबलयम् चक्रमुरग-पतिवरपरिगणितं षोडशकलमतिसुललितभणितम्”इत्युक्तलक्षणे २२ छन्दोभेदे चक्राकारे २३ ददुरोगेचक्रमर्द्दः २४ मनस्तत्त्वे चक्रगदाधरशब्दे उदा० ।गिरिनद्या० ततः परं नदीनितम्बशब्दस्थनस्य वा णत्वम्