धातुः: कै
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: शब्दे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: कायति
अनुबन्धादिविशेषः: ऐकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

कै

मानकरूपान्तरम् - गै
गै (अर्थः)  शब्दे
इह (अर्थविवरणम्) शब्दः शब्दविशेषः
उक्तं ह्मेवं स्वामिना ( कायति चकौ काता काकः ) "इण्नीक''इति कन् ( गायती जगौ गातेत्यादि ) "घुमास्था'' इत्यत्र गामादाग्रहणेष्वविशेष इति लाक्षणिकगारूपस्य गायतेरपि ग्रहणात् आशीर्लिङि एत्वं  गेयादिति ) भवति "गातिस्था'' इत्यत्र गापोर्ग्रहणे इण्पिबत्योर्ग्रहणमिति वृत्तावनुक्तत्वात् अस्मात्_सिवचोलुगभावात् ( अगासीदिति ) भवति ( गाथकः गायनः ) "गस्थकन्'' इति "ण्युट् च'' इति कर्त्तरि थकन्, ण्युटो णित्त्वात् "आतो युक्'' इति युक्, टित्त्वात् स्त्रियां ( गायनी ) वासरूपेण ण्वुलतृचौ, ( गायकः, गातेति ) भवति (उद्गाता) तस्य भावकर्म्मणी ( औद्गात्रम् ) "उद्गात्रादिभ्योञ्'' इति अञ् साम गायतीति, ( सामगः )  ( सूत्रम्) गापोष्टक् (इति सूत्रम्) इति कर्मण्युपपदे टक् टित्त्वात् स्त्रियां ( सामगी गीत्वा गीतम् ) "घुमास्था''इति त्वम् ( प्रगीतिः ) "स्थागापापचो भावे'' इति स्त्रियां भावे क्तिन् "स्त्रियां क्तिन्'' इत्येव सिद्धे पुनर्वचनं "आतश्चोपसर्गे'' इति स्थन् ( अवगथः ) प्रातस्सवनं सोमो वा "गश्चोदि'' इति उदुपसृष्टोत्कथन् "घुमास्था'' इतीत्वम् 901

कै  

मानकरूपान्तरम् - गै
गै  शब्दे 
- कायति । चकौ । गायति । जगौ । अगासीत् । गेयो माणवकः । छन्दो गेयं माणवकेन । छन्दोगः । छान्दोग्यम् । गायनः । माथकः । गीतम्  । गीतिः । रायतिना सह निर्देशो न कृतः । स हि पूर्वं यण्वत्प्रकरणे निर्द्दिष्टः । वैचित्र्यार्थो वास्य पृथङ् निर्द्देशः ।। 920,921 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कै शब्दे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘शब्दे’ इति सामान्यत उक्तावपि शब्दविशेषे प्रयुज्यते। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> कायकः-यिका, <a href="#foot_krm04">4</a> कापकः-पिका, <a href="#foot_krm05">5</a> चिकासकः-सिका, <a href="#foot_krm06">6</a> चाकायकः-यिका;</li> <li> काता-त्री, कापयिता-त्री, चिकासिता-त्री, चाकायिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> कायन्-न्ती, कापयन्-न्ती, चिकासन्-न्ती;</li> <li> -- कास्यन्-न्ती-ती, कापयिष्यन्-न्ती-ती, चिकासिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm08">8</a> व्यतिकायमानः, कापयमानः, -- चाकायमानः;</li> <li> व्यतिकास्यमानः, कापयिष्यमाणः, -- चाकायिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> काः-कौ-काः;</li> <li> -- -- -- कातम्-कातः-कातवान्, कापितः, चिकासितः, चाकायितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> प्रकः, <a href="#foot_krm11">11</a> कायः, <a href="#foot_krm12">12</a> नरकः-नरिका, <a href="#foot_krm13">13</a> कानः, <a href="#foot_krm14">14</a> ध्वाङ्क्षकायी, कापः, चिकासुः, <a href="#foot_krm15">15</a> चाकः;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> कातव्यम्, कापयितव्यम्, चिकासितव्यम्, चाकायितव्यम्;</li> <li> कानीयम्- <a href="#foot_krm17">17</a> प्रकाणीयम्, कापनीयम्, चिकासनीयम्, चाकायनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm18">18</a> केयम्, काप्यम्, चिकास्यम्, चाकाय्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm19">19</a> ईषत्कानः-दुष्कानः-सुकानः;</li> <li> -- -- कायमानः, काप्यमानः, चिकास्यमानः, चाकाय्यमानः;</li> <li> कायः, कापः, चिकासः, चाकायः;</li> <li> कातुम्, कापयितुम्, चिकासितुम्, चाकायितुम्;</li> <li> कातिः- <a href="#foot_krm20">20</a> प्रका, कापना, चिकासा, चाकाया;</li> <li> <a href="#foot_krm21">21</a> प्रनिकानम्, कापनम्, चिकासनम्, चाकायनम्;</li> <li> कात्वा, कापयित्वा, चिकासित्वा, चाकायित्वा;</li> <li> प्रकाय, प्रकाप्य, प्रचिकास्य, प्रचाकाय्य;</li> <li> कायम् २, कात्वा २, कापम् २, कापयित्वा २, चिकासम् २, चिकासित्वा २, चाकायम् २;</li> <li> चाकायित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm22">22</a> इत्यादिना कन् प्रत्ययः। </li> <li>काकः = वायसः।]] काकः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२६३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९१६। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यनैमित्तिक आत्वे, ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इति पुक्। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। ‘सन्यङोः’ (६-१-९) इति द्वित्वे, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इत्यभ्यासस्य इत्वम्। एवं सर्वत्र सन्नन्ते बोध्यम्। धातोरनुदात्तत्वात् सन इडागमो न।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[४। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[५। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यत्र ‘अशिति’ इति प्रतिषेधात् आत्वं न। ‘एचोऽयवायावः’ (६-१-७८) इत्यायादेशः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[६। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इत्यात्मनेपदम्, शानच्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[७। आत्वे, सोः रुत्वविसर्गयोः रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[८। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कर्तरि कः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[९। ‘इयाऽऽद्व्यधाश्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना आदन्तलक्षणो णः प्रत्ययः। युगागमः।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[१०। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्मण्युपपदेऽणपवादः कः प्रत्ययः। नरान् काय- तीति नरकः। स्त्रियां, ‘मामकनरकयोरुपसंख्यानम्’ (वा। ७-३-४४) इति इत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[११। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकात्--’ (३-२-१४८) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु युच्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[१२। ‘कर्तर्युपमाने’ (३-२-७९) इति णिनिः। युक्। ध्वाङ्क्ष इव कायतीति ध्वाङ्- क्षकायी।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[१३। यङन्तादचि, ‘न धातुलोप आर्धधातुके’ (१-१-४) इति सूत्रस्य प्रत्याख्यानात् पृथगल्लोपे, यङो लुकि, ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [पृष्ठम्०२६८+ २४]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[१। ‘कृत्यचः’ (८-४-२९) इति णत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[२। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इति धात्वाकारस्य ईकारे च गुणः।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[३। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इतीषदादिषूपपदेषु खलपवादो युच्।]]</li> <li id="foot_krm20">20 => [[४। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इति स्त्रियामङ्।]]</li> <li id="foot_krm21">21 => [[५। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति पर्युदासाण्णत्वं न।]]</li> <li id="foot_krm22">22 => [[६। ‘इण्भीकापा--’ [द। उ। ३-२१]</li></ul>

कै (कै॒ शब्दे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = कानम्
अनीयर् = कानीयः - कानीया
ण्वुल् = कायकः - कायिका
तुमुँन् = कातुम्
तव्य = कातव्यः - कातव्या
तृच् = काता - कात्री
क्त्वा = कात्वा
ल्यप् = प्रकाय
क्तवतुँ = कातवान् - कातवती
क्त = कातः - काता
शतृँ = कायन् - कायन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

कै

मानकरूपान्तरम् - गै
गै शब्दे
- कायति, गायति  एतौ शब्दविशेष रूढौ  इण्भीकापा (उ0 343) इति कन्-काकः  अगासीत्, इणादेशस्य तु गातिस्था (2477) इति सिज्लुक्- अगात्  भव्यगेय (3468) इति गेयः कर्तरि साधुः  गस्थकन् (31146) गाथकः  ण्युट् च (31147) गायनः  गापोष्टक् (328) सामग उद्गाता  कमिमनिजनि (30 173) इति तुन् गातुः  उषिकुषिगा  (उ0 24) इति थन्-गाथा  गश्चोदि (उ0 210) इति थक् उद्गीथ ओंकारः  घुमास्थागापा (6466) इतीत्वम् गीतं गानम्  स्थागापापचो भावे (3395) गीतिः  गाङ् गतौ (1680) गाते  886,887

चकौ (cakau)

Burnouf