| YouTube Channel

चकिष्यन्-न्ती-ती (cakiSyan-ntI-tI)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चक तृप्तौ”@} 2 घटादिः।
“प्रतीघाते तृप्तौ चकते, चकतीति तु।
तृप्तिमात्रे चकेरस्य मित्त्वात् चकयतीति णौ।।” 3 इति देवः।
पूर्वम् अनुदात्तेत्सु पठितस्यास्य धातोः तृप्तिरूपेऽर्थे मित्त्वार्थ परस्मैपदिनां मध्ये पुनः पाठः कृतः।
अतः चकन्-न्ती, चकिष्यन्-न्ती-ती, चिचकिषन्-न्ती, चिचकिषिष्यन्-न्ती-ती
इत्यादीनि रूपाणि अस्य धातोः भवन्ति।
णौ परतः ‘मितां ह्रस्वः’ 4 इति उपधायाः ह्रस्वविधानात् चककः-किका, चकयिता-त्री, चकयमानः, चकयिष्यमाणः, इत्यादीनि रूपाणि बोध्यानि।
णमुलि-- ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ 5 इति उपधायाः दीर्घविकल्पेन चकम् २--चाकम् २, चकयित्वा २, इति रूपाणीति विशेषः।
अन्यानि सर्वाण्यपि रूपाणि ककधातुवत् 6 ज्ञेयानि।
7 इत्योरप्रत्ययः।
चकतीति चकोरः = ज्यो- त्स्नापायिपक्षी।]] चकोरः 8।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४८४)
02
=>
(१-भ्वादिः-७८३ अक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो। ४०)
04
=>
(६-४-९२)
05
=>
(६-४-९३)
06
=>
(१३९)
07
=>
[[१। ‘कठिचकिभ्यामोरः’ [द। उ। ८-२९]
08
=>
[[आ। ‘वृकावृतान् मुग्धचकोरकूजितानुड्डीनकङ्कानयमत्यवङ्कत।।’ धा। का। १। १३।]]