चक (caka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चक r. 1st cl. (चकते) To repel,  to resist. To be satiated or satisfied.
	 2.
To shine. चक तृप्तौ प्रतिधाते च भ्वा-आ-अक-सेट् । भ्रान्तौ सौत्र-पर-अक-सेट्
इदित् । चङ्कति ।

Wilson

English

 चक r. 1st cl. (चकते) To repel,  to resist. (चकति-ते) To be
satiate or satisfied.
2 To shine.

Monier Williams Cologne

English

 चक m.
  (√ कन्?) N.
  of a Nāga priest,  TāṇḍyaBr.
   xxv,  15,  3 (v.l. चक्क) (cf.   कुटी-.)

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चक - तृप्तौ प्रतिघाते च (भ्वा० आत्म० अक० से०) चकते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದು
चक - तृप्तौ प्रतिघाते च (भ्वा० आत्म० अक० से०) चकते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸು /ತಡೆಗಟ್ಟು

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  चक्
मूलधातुः:
   चक
धात्वर्थः:
  तृप्तौ
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  चकति

धातुः:
  चक्
मूलधातुः:
   चक
धात्वर्थः:
  तृप्तौ, प्रतिघाते च
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  चकते
अनुबन्धादिविशेषः:
  
टिप्पनी: चकितः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

चकँ चक  तृप्तौ, प्रतिघाते च 
- चकते । चेके । चकितः । कठिचकिभ्यामोरच् (उण्,  1/64) चकोरः।। 92 ।।

चकँ चक  तृप्तौ 
- चकति । चकयति । चक तृप्तिप्रतीघातयोरित्यस्य चकते । चकयति ।। 787 ।।

Vedic Reference

English

 Caka is mentioned with Piśaṅga as one of the two Unnetṛ
priests at the snake festival in the Pañcaviṃśa Brāhmaṇa.^1
1) xxv. 15,  3. Cf. Weber,  Indische Studien,  1,  35. who reads Cakka
 10,  142.
n. 3,  144

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चक,  इ भ्रान्तौ । सौत्रो धातुरयम् । इति कवि-कल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) इ,  चङ्कुरःरथे । इति दुर्गादासः ॥

 चक,  ञ ङ म प्रतिघाते । तृप्तौ । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
) भ्वां-उभं-आत्मञ्च-सकं-अकञ्च-सेट् ।)ञ,  चकति चकते खलः साधुम् । ङ,  चकतेजनस्तृप्यतीत्यर्थः । म,  चकयति । इति दुर्गा-दासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चक भ्रान्तौ सौ० पर०
  अक० सेट् वदित् । चङ्कति अचङ्कीत् ।चचङ्क ।

 चक प्रतिघाते तृप्तौ च भ्वा०
  आ० अक० सेट् । चकतेअचकिष्ट चचके । मिते चकयति । प्रतिथातः भयहेतृकोऽ-निष्टशङ्कया गमनादिप्रतिरोधः । “व्याधानुसारचकिताहरिणीव यासि” मृच्छ० । “पौलस्त्यचकितेश्वरः” रघुः ।उद् + अप्रतिघाते । “यं चेकितानमनुचित्तय उच्चकन्ति”भाग० ६ । १७ । ४६ । उच्चकन्ति अप्रतिहतानि भवन्ति

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

चकँ चक  तृप्तौ
चकते  चकितः  कठिचकिभ्यामोरः (दश0उ0829) चकोरः  चकिरम्योरुच्चोपधायाः (उ0214) चुक्रम्  चक तृप्तौ प्रतिघाते च (1532) इति घटादौ मित् - चकयति 91

चकँ चक  तृप्तौ,  प्रतिघाते च
- चकति  चकयति  चकितः  कठिचकिभ्यामोरः (दश0 उ0 829) चकोरः  चक तृप्तौ (174) इत्यस्य चकते  761

धातुवृत्तिः

Sanskrit

चकँ चक (अर्थः)  तृप्तौ,  प्रतिघाते
चेति धनपालमैत्रेयादयः चक तृप्तावित्येव क्षीरस्वामिशाकटायनौ ( चकते चेके चकितेत्यादि चकोरः ) "कटिचकिभ्यामोरच्'' इत्योरच् अयं घटावपि 93

चकँ चक (अर्थः)  तृप्तौ
( चकति चचाक चकिता अचकीत् अचाकीत् चकिति अचीचवत् अत्र स्वामी अयं तृप्तिप्रतिघातयोः पूर्वं पठितः तृप्तिमात्र इत्यर्थपाठं व्याख्यास्यत् शाकटायनस्तूभयत्रो भयार्थत्वमाह घनपालस्तु पुनर्थथास्वामि पठित्वा पूर्वं [पठितस्यायमनुवाद इति आत्मनेपदमुदाजहार तन्मते परस्मैपदिष्वनुवादौ व्यर्थः स्यात् 771

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“चक तृप्तौ प्रतीघाते च”@} 2 “प्रतीघाते च तृप्तौ च चकते,  चकतीति तु। 
 तृप्तिमात्रे चकेरस्य मित्त्वात् चकयतीति णौ।।” 3 इति देवः। 
 चाककः-किका,  चाककः-किका,  चिचकिषकः-षिका,  चाचककः-किका
   चकिता-त्री,  चकयिता-त्री,  चिचकिषिता-त्री,  चाचकिता-त्री
   -- चाकयन्-न्ती,  चाकयिष्यन्-न्ती-ती
   -- -- 4 चकमानः,  चाकयमानः,  चिचकिषमाणः,  चाचक्यमानः
   चकिष्यमाणः,  चाकयिष्यमाणः,  चिचकिषिष्यमाणः,  चाचकिष्यमाणः
   चक्-चग्-चकौ-चकः
   -- -- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि ककधातुवत् 5 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (४८३)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९३। अक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  (श्लो। ४०)
 04 =>
  [पृष्ठम्०४६७+ २७]
 05 =>
  (१३९)

1 {@“चक तृप्तौ”@} 2 घटादिः। 
 “प्रतीघाते च तृप्तौ च चकते,  चकतीति तु। 
 तृप्तिमात्रे चकेरस्य मित्त्वात् चकयतीति णौ।।” 3 इति देवः। 
 पूर्वम् अनुदात्तेत्सु पठितस्यास्य धातोः तृप्तिरूपेऽर्थे मित्त्वार्थ परस्मैपदिनां मध्ये पुनः पाठः कृतः। 
 अतः चकन्-न्ती,  चकिष्यन्-न्ती-ती,  चिचकिषन्-न्ती,  चिचकिषिष्यन्-न्ती-ती
   इत्यादीनि रूपाणि अस्य धातोः भवन्ति। 
 णौ परतः ‘मितां ह्रस्वः’ 4 इति उपधायाः ह्रस्वविधानात् चककः-किका,  चकयिता-त्री,  चकयमानः,  चकयिष्यमाणः,  इत्यादीनि रूपाणि बोध्यानि। 
 णमुलि-- ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ 5 इति उपधायाः दीर्घविकल्पेन चकम् २--चाकम् २,  चकयित्वा २,  इति रूपाणीति विशेषः। 
 अन्यानि सर्वाण्यपि रूपाणि ककधातुवत् 6 ज्ञेयानि। 
 7 इत्योरप्रत्ययः। 
 चकतीति चकोरः = ज्यो- त्स्नापायिपक्षी।]] चकोरः 8।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (४८४)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-७८३ अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (श्लो। ४०)
 04 =>
  (६-४-९२)
 05 =>
  (६-४-९३)
 06 =>
  (१३९)
 07 =>
  [[१। ‘कठिचकिभ्यामोरः’ [द। उ। ८-२९]
 08 =>
  [[आ। ‘वृकावृतान् मुग्धचकोरकूजितानुड्डीनकङ्कानयमत्यवङ्कत।।’ धा। का। १। १३।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.