| YouTube Channel

ङ (Ga)

 
शब्दसागरः
English
ङ The fifth consonant of the Sanskrit alphabet, and the nasal of the
first class
the sound of this letter corresponds with that of the
nasal N in Song, &c. or in the French word bon.
ङ
m.
 (-ङः)
1. An object of sense.
2. Desire, wish for any sensual object.
E.
 ङु to sound, affix. ड । विषये विषयस्पृ हायां भैरवे च ।
Yates
English
ङ
ng. The nasal of the first class
of consonants or gutturals.
ङ (ङः) 1.
m.
 An object of sense
wish, sensual desire.
Spoken Sanskrit
English
ङ Ga nasal of the 1st class. No word in use begins with this letter
ङ Ga 5th consonant of the Sanskrit alphabet
ङ Ga
m.
 desire for any sensual object
ङ Ga
m.
 object of sense
ङ Ga
m.
 ziva
Wilson
English
ङ The fifth consonant of the Sanskrit alphabet, and the nasal of the
first class
the sound of this letter corresponds with that of the nasal N
in Song, &c. or in the French word bon.
ङ
m.
 (ङः)
1 An object of sense.
2 Desire, wish for any sensual object.
E.
 ङु to sound, affix ङ.
Apte
English
ङ [ṅ], No word in general use begin with this letter.
ङः [ṅḥ], 1 An object of sense.
Desire, wish.
An epithet of Śiva
ङः प्राणस्तुरगो ङा धरा रमा and ङं वितानंच
Apte 1890
English
ङः 1 An object of sense.
2 Desire, wish.
3 An epithet of Śiva.
Monier Williams Cologne
English
1. ङ the 5th consonant of the Sanskṛt alphabet, nasal of the 1st class. No word in use begins with this letter
it is usually found as the 1st member of a conjunct consonant preceded by a vowel.
2. ङ
m.
 an object of sense,
L.
desire for any sensual object,
L.
Śiva (भैरव),
L.
Monier Williams 1872
English
ङ 1. ङ, the fifth consonant of the San-
skṛt alphabet, and the nasal of the first class. No
real word in use begins with this letter
it is usually
found as the first member of a compound consonant
preceded by a vowel
the sound of ङ् corresponds to
that of न्ग् in song.
—ङ-कार, अस्, m. the letter or
sound ङ।
ङ 2. ङ, अस्, m. an object of sense
desire,
wish for any sensual object
an epithet of Śiva
(Bhairava.)
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ङ
कन्नडार्थः - > ಙಕಾರ
विस्तारः - > ಇದು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಕವರ್ಗದ ಐದನೆಯ ಮತ್ತು ಆಭ್ಯಂತರ ಸ್ಪೃಷ್ಟಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕಂಠ ಮತ್ತು ನಾಸಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ವರ್ಣ. "कादयो मावसानाः स्पर्शाः" । "स्पृष्टं प्रयतनं स्पर्शानाम्" । "अकुहविसर्जनीयानां कण्ठः" । "ञमङननानां नासिका च" - सि० कौ० ।
ङ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೈರವ /ಈಶ್ವರ
ङ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷಯ /ಇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ವಸ್ತು
ङ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪೇಕ್ಷೆ /ಆಸೆ
Abhyankara Grammar
English
ङ (1) fifth consonant of the guttural class of consonants which is a nasal ( अनुनासिक ) consonant
the vowel अ being added at the end for facility of pronunciation
cf. T. Pr. I.21
(2) a conventional term used for all the nasal consonants in the Jainendra Vyakarana.
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
ङ, विषय, भैरव
ङो विषये भैरवे च चस्तरौ चन्द्रचोरयोः ॥ १४ ॥
verse 1.1.1.14
page 0120
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ङ, ङकारः । स तु व्यञ्जनपञ्चमवर्णः । अस्योच्चारण-स्थानं सनासिककण्ठः । इति व्याकरणम् ॥
(“जिह्वामूले तु कुः प्रोक्तः ।” इति ।“अनुस्वारयमानाञ्च नासिकास्थानमुच्यते ॥
”इति च शिक्षोक्तेस्तथात्वम् ॥
)अस्य स्वरूपं यथा, कामधेनुतन्त्रे ।“ङकारं परमेशानि ! स्वयं परमकुण्डली ।सर्व्वदेवमयं वर्णं त्रिगुणं लोललोचने ! ॥
पञ्चप्राणमयं वर्णं ङकारं प्रणमाम्यहम् ॥
”अपि च ।“ऊर्द्ध्वाधःक्रमतो रेखा किञ्चिदाकुञ्चिता ततः ।अधोगता कुण्डली तु मात्रा शक्तिस्वरूपिणी ॥
रेखात्रयेषु ब्रह्मेशविष्णवः सन्ति देवताः ॥
ध्यानं यथा, वर्णोद्धारतन्त्रे ।“धूम्रवर्णां महाघोरां ललज्जिह्वां चतुर्भुजाम् ।पीताम्बरपरीधानां साधकाभीष्टसिद्धिदाम् ॥
एवं ध्यात्वा ब्रह्मरूपां तन्मन्त्रं दशधा जपेत् ॥
”तस्य नामानि यथा, --“ङः शङ्खी भैरवश्चण्डो बिन्दूत्तंसः शिशुप्रियः ।एकरुद्रो दक्षनखः खर्परो विषयस्पृहा ॥
कान्तिः श्वेताह्वयो धीरो द्विजात्मा ज्वालिनीवियत् ।मन्त्रशक्तिश्च मदनो विघ्नेशी चात्मनायकः ॥
एकनेत्रो महानन्दो दुर्द्धरश्चन्द्रमा यतिः ।शिवयोषा नीलकण्ठः कामेशी च मयांशुकौ ॥
”इति नानातन्त्राणि ॥
(मातृकान्यासे अस्य दक्षिणकराङ्गुलाग्रेषुन्यस्यता ॥
)
ङः,
पुं,
 (ङयते गृह्य इन्द्रियैरिति । ङु + बाहुलकात्डः ।) विषयः । विषयस्पृहा । इति मेदिनी ।ङे । १ ॥
भैरवः । इत्येकाक्षरकोषः ॥
(यथा, स्तुतिपञ्चाशत् ।“ङवन्दिते ! ङलिप्सिते ! ङकारवर्णरूपिणि ! ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ङ ङकारः व्यञ्जनवर्णभेदः कवर्गपञ्चमः तस्योच्चारणस्थान”कण्ठमूलं नासिका च “जिहामूले तु कुःप्रोक्तः” इति“अमोऽनुनासिका नर्हौ” इति च शिक्षोक्तेः तदुच्चारणेआभ्यन्तरप्रयत्नः कण्ठमूले जिह्रामूलस्पर्शः । बाह्यप्रयत्ना-सवारनादघोषाल्पप्राणाः । मावृकान्यासेऽस्य दक्षकरा-ङ्गुलग्रेषु न्यस्यता । तस्य तन्त्रे वाचकशव्दा वर्णोद्धा-रतन्त्रे उक्ता यथा “ङः शङ्खो भैरवश्चण्डो विन्दूत्तं-सः शिशुः प्रियः । एकोरुद्रोदक्षनखः खर्परोविषयस्पृहः ।कान्तिः खेटाप्लयोधीरोद्विजात्मा ज्वालिनी वियत् ।मन्त्रगक्तिश्च मदनो विघ्नेशो चात्मनायकः । एकने-त्रो माहानन्दो दुर्द्धरश्चन्द्रमां मतिः । शिवश्चलो नील-कण्ठः कामेशी चमसांशुकौ” । कामधेनुतन्त्रे तस्य ध्येयरूपमुक्तं यथा । “ङकारं परमेशानि । खयं परम-कुण्डलीम् । सर्वदेवमयं वर्णं त्रिगुणं लोललोचने! ।पञ्चप्राणमयं वर्णं ङकारं प्रणमाम्यहम्”“नकार-जावनुस्वारपञ्चमौ झिलिधानुषु” कामधेनौ झलन्तसर्वधानुषु वर्गपञ्चमवर्णस्य नकारजत्वोक्तेः ङकारस्यतत्र नकारजत्वम् तेन अङ्क--क्विपि अन् इत्यादि-रूपम तस्य काव्यादौ प्रथमनिर्देशफलं यथा “कः खःगोघश्च लक्ष्मीं वितरति वियशो ङस्तथा चः सुखं छः”वृ० र० टी० इत्युक्तेरपयशः ।
ङ
पु०
 ङु--बा० ड । १ विषये २ विषयस्पृहायां मेदि० ३ भैरवे एकाक्षरकोषः ।
Burnouf
French
ङ ङ, 19ᵉ lettre et nasale des gutturales dans
l'alphabet sanscrit
elle est représentée en grec par le र् devant
les gutturales, et elle a son correspondant dans les autres
langues âryennes qui cependant ne la représentent pas par un signe
particulier.