| YouTube Channel

घ्रापणीयम् (ghrApaNIyam)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“घ्रा गन्धोपादाने”@} 2 3 घ्रायकः-यिका, 4 घ्रापकः-पिका, जिघ्रासकः-सिका, 5 जेघ्रीयकः-यिका
घ्राता-त्री, घ्रापयिता-त्री, जिघ्रासिता-त्री, जेघ्रीयिता-त्री
6 जिघ्रन्- 7 न्ती, घ्रापयन्-न्ती, जिघ्रासन्-न्ती, -- घ्रास्यन्-न्ती-ती, घ्रापयिष्यन्-न्ती-ती, जिघ्रासिष्यन्-न्ती-ती
-- -- घ्रापयमाणः, घ्रापयिष्यमाणः, -- जेघ्रीयमाणः, जेघ्रीयिष्यमाणः
संघ्राः-संघ्रौ-संघ्राः
-- -- -- 8 घ्राणः-घ्राणम्-घ्राणवान्, घ्रातः, -तम्-तवान्, घ्रापितः, जिघ्रासितः, जेघ्रीयितः-तवान्
9 व्याघ्रः-व्याघ्री, 10 आजिघ्रः 11, 12 घ्रायः, 13 पुष्पसङ्घ्रायः, घ्रापः, जिघ्रासुः, 14 जाघ्राः
15 घ्रातव्यम्, घ्रापयितव्यम्, जिघ्रासितव्यम्, जेघ्रीयितव्यम्
घ्राणीयम्, घ्रापणीयम्, जिघ्रासनीयम्, जेघ्रीयणीयम्
16 घ्रेयः, आघ्रेयः, घ्राप्यम्, जिघ्रास्यम्, जेघ्रीय्यम्
17 ईषद्घ्राणः-दुर्घ्राणः-सुघ्राणः
-- -- घ्रायमाणः, घ्राप्यमाणः, जिघ्रास्यमानः, जेघ्रीय्यमाणः
घ्रायः, घ्रापः, जिघ्रासः, जेघ्रीयः
घ्रातुम्, घ्रापयितुम्, जिघ्रासितुम्, जेघ्रीयितुम्
घ्रातिः, 18 आघ्रा, घ्रापणा, जिघ्रासा, जेघ्रीया
19 प्रणिघ्राणम्-प्रनिघ्राणम्, घ्रापणम्, जिघ्रासनम्, जेघ्रीयणम्
घ्रात्वा, घ्रापयित्वा, जिघ्रासित्वा, जेघ्रीयित्वा
घ्रायम् २, घ्रात्वा २, घ्रापम् २। घ्रापयित्वा २, जिघ्रासम् २, जिघ्रासित्वा २, जेघ्रीयम् २
जेघ्रीयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४८१)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९२६। सक। अनि। पर।)
03
=>
 [[१। ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि, णमुलि च ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[२। ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इति णौ पुगागमः। एवं ण्यन्ते सर्वत्र बोध्यम्।]]
05
=>
 [[३। ‘ई घ्राध्मोः’ (७-४-३१) इति आकारस्य ईकारादेशः। अभ्यासे गुणः।]]
06
=>
 [[४। शपि, ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्तिसर्तिशदसदां पिबजिघ्रधमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौ शीयसीदाः’ (७-३-७८) इत्यनेन प्रकृतेः जिघ्रादेशे रूपम्।]]
07
=>
 [[आ। ‘स्नातावदातः स पिबंस्तदाभाञ्जिघ्रन् सुगन्धं विधमन्नघानि।’ धा। का। २-३३।]]
08
=>
 [[५। ‘नुदविदोन्दत्राघ्राह्रीभ्योऽन्यतरस्याम्’ (८-२-५६) इति निष्ठातकारस्य नकारविकल्पः। नत्वपक्षे णत्बम्।]]
09
=>
 [[६। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१-३६) इति कर्तरि कः। स्त्रियां, ‘गतिकारकोपपदानां कृद्भिः सह समासवचनं प्राक् सुबुत्पत्तेः’ (परिभाषा ७७) इति सुबुत्पत्तेः प्राक् समासे, अदन्तत्वेन प्राप्तं टापं बाधित्वा जातिलक्षणो ङीष् भवति।]]
10
=>
 [[७। सोपसर्गात् ‘पाघ्राध्माधेट्दृशः शः’ (३-१-१३७) कर्तरि शप्रत्ययः। ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्--’ (७-३-७८) इत्यादिना जिघ्रादेशः। मध्ये विकरणप्रत्ययः शप्। ‘{??}पमितं व्याघ्रादिभिः--’ (२-१-५६) इति निर्देशात् संज्ञायाम् उपसृष्टेऽपि जिघ्रादेशो न।]]
11
=>
 [[B। ‘ध्वनीनामुद्धमैरेभिर्मधूनामुद्धयैर्भृशम्। आजिघ्रैः पुष्पगन्धानां पतङ्गैर्ग्लपिता वयम्।।’ भ। का। ६-७७।]]
12
=>
 [[८। ‘श्याऽऽद्व्यधाश्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना आदन्तलक्षणे णप्रत्यये युगागमः।]]
13
=>
 [[९। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इत्यत्र, ‘अनुपसर्गे’ इत्युक्तत्वात्--सोपसृष्टात् ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्।]]
14
=>
 [[१०। यङ्न्तात् अचि, ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति यङो लुकि, यङ्परकत्वाभावादी- त्वाभावे, ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घे च रूपम्।]]
15
=>
 [पृष्ठम्०४६६+ २४]
16
=>
 [[१। ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इति धात्वाकारस्य ईकारे गुणः।]]
17
=>
 [[२। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) खलपवादो युच्।]]
18
=>
 [[३। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इति स्त्रियां अङ् भवति।]]
19
=>
 [[४। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति णत्वं वा।]]